{"id":10289,"date":"2022-05-16T17:45:08","date_gmt":"2022-05-16T15:45:08","guid":{"rendered":"http:\/\/east-sea.de\/?p=10289"},"modified":"2022-05-19T07:54:21","modified_gmt":"2022-05-19T05:54:21","slug":"tieng-viet-chua-nguyen-anh-lap-tram-tiep-don-tau-buon-chau-au-o-con-dao-ra-sao","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/2022\/05\/16\/tieng-viet-chua-nguyen-anh-lap-tram-tiep-don-tau-buon-chau-au-o-con-dao-ra-sao\/","title":{"rendered":"Ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh l\u1eadp tr\u1ea1m ti\u1ebfp \u0111\u00f3n t\u00e0u bu\u00f4n ch\u00e2u \u00c2u \u1edf C\u00f4n \u0110\u1ea3o ra sao?"},"content":{"rendered":"<p style=\"font-weight: 400\"><em><strong>Vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u00fa c\u1ee7a \u0111o\u00e0n th\u00e1m hi\u1ec3m ng\u01b0\u1eddi Anh k\u00e9o d\u00e0i tr\u00ean \u0111\u1ea3o ch\u00ednh c\u1ee7a qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n (C\u00f4n \u0110\u1ea3o) k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 28.1.1780. Khi h\u1ecd chu\u1ea9n b\u1ecb r\u1eddi \u0111\u1ea3o, thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng Gore \u0111\u1ec3 l\u1ea1i th\u01b0 g\u1eedi cho c\u00e1c thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng s\u1ebd gh\u00e9 b\u1ebfn C\u00f4n \u0110\u1ea3o.<\/strong><\/em><\/p>\n<div id=\"attachment_10290\" style=\"width: 660px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-10290\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-10290 size-full\" src=\"http:\/\/east-sea.de\/datei\/uploads\/2022\/05\/b2-e1652715848326.jpeg\" alt=\"\" width=\"650\" height=\"460\" \/><p id=\"caption-attachment-10290\" class=\"wp-caption-text\">M\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ed3 C\u00f4n \u0110\u1ea3o x\u01b0a.<\/p><\/div>\n<p style=\"font-weight: 400\">Nghe qua s\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u1ee7a vi\u00ean quan ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t t\u1ea1i C\u00f4n \u0110\u1ea3o, thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng Gore n\u00f3i r\u00f5 \u00f4ng ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p, m\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Anh, v\u00e0 h\u1ecfi vi\u00ean quan l\u00e0 \u00f4ng ta c\u00f3 bi\u1ebft hai n\u01b0\u1edbc Anh \u2013 Ph\u00e1p \u0111ang \u1edf trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng chi\u1ebfn tranh kh\u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">Vi\u00ean quan tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng bi\u1ebft v\u00e0 n\u00f3i r\u00f5 m\u1ee5c ti\u00eau s\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a \u00f4ng ta l\u00e0 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng cho b\u1ea5t c\u1ee9 t\u00e0u thuy\u1ec1n n\u00e0o mu\u1ed1n bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0110\u00e0ng Trong, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ebfn t\u1eeb n\u01b0\u1edbc n\u00e0o. \u00d4ng ta c\u00f2n \u0111\u01b0a cho Gore xem m\u1ed9t t\u1edd gi\u1ea5y kh\u00e1c v\u00e0 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb vi\u00ean thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ecdc qua.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t l\u00e1 th\u01b0 c\u00f3 g\u1eafn xi, v\u1edbi n\u1ed9i dung nh\u01b0 sau: \u201cTh\u01b0 g\u1eedi thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c t\u00e0u gh\u00e9 l\u1ea1i C\u00f4n \u0110\u1ea3o: nh\u1eefng th\u00f4ng tin g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ebfn t\u1eeb ch\u00e2u \u00c2u khi\u1ebfn ch\u00fang t\u00f4i hi v\u1ecdng r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t chuy\u1ebfn t\u00e0u \u0111\u1ebfn t\u1ea1i \u0110\u00e0ng Trong, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 xin v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed \u0111\u1ebfn C\u00f4n \u0110\u1ea3o m\u1ed9t vi\u00ean quan l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mang l\u00e1 th\u01b0 n\u00e0y \u0111\u1ec3 ch\u1edd c\u00e1c t\u00e0u thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y. V\u00ec v\u1eady, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t t\u00e0u thuy\u1ec1n gh\u00e9 l\u1ea1i \u0111\u00e2y, v\u1ecb thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng b\u00e1o cho ch\u00fang t\u00f4i th\u00f4ng qua vi\u00ean quan mang th\u01b0 n\u00e0y, ho\u1eb7c tin v\u00e0o \u00f4ng ta, \u0111\u1ec3 cho \u00f4ng d\u1eabn d\u1eaft v\u1ec1 m\u1ed9t c\u1ea3ng \u1edf \u0110\u00e0ng Trong, khu\u1ea5t gi\u00f3 v\u00e0 c\u00e1ch C\u00f4n \u0110\u1ea3o m\u1ed9t ng\u00e0y h\u1ea3i h\u00e0nh. N\u1ebfu v\u1ecb thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i C\u00f4n \u0110\u1ea3o ch\u1edd m\u1ed9t \u0111\u1eb7c ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eed \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u00f4ng ng\u00f4n v\u00e0 nh\u1eefng h\u1ed7 tr\u1ee3 m\u00e0 qu\u00fd v\u1ecb c\u1ea7n \u0111\u1ebfn. C\u00e1c v\u1ecb thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u1ea7n bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111i s\u00e2u h\u01a1n n\u1eefa v\u00e0o ti\u1ec3u ti\u1ebft l\u00e0 \u0111i\u1ec1u v\u00f4 \u00edch\u201d (L.Gaide \u2013 tl\u0111d, trang 89, L\u00ea Nguy\u1ec5n t\u1ea1m d\u1ecbch). L\u00e1 th\u01b0 n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u1ec1 m\u1ed9t ng\u00e0y c\u00f9ng v\u1edbi gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn c\u1ee7a B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c. Qua n\u1ed9i dung th\u01b0 v\u00e0 c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1edbi Luc, thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng John Gore tin r\u1eb1ng vi\u00ean quan n\u00e0y c\u00f3 \u00fd tr\u00f4ng ch\u1edd t\u00e0u bu\u00f4n c\u1ee7a Ph\u00e1p.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">\u00d4ng ta c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean \u0111\u1ea3o n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p cho \u0111o\u00e0n th\u00e1m hi\u1ec3m nh\u1eefng \u0111\u1ed3 thi\u1ebft d\u1ee5ng n\u00e0o. L\u00fac tr\u1ea3 l\u1eddi l\u00e0 \u00f4ng ta c\u00f3 hai con tr\u00e2u kh\u1ecfe m\u1ea1nh s\u1eb5n s\u00e0ng b\u00e1n l\u1ea1i cho \u0111o\u00e0n th\u00e1m hi\u1ec3m v\u1edbi gi\u00e1 4 hay 5 \u0111\u1ed3ng m\u1ed7i con (kh\u00f4ng r\u00f5 ti\u1ec1n g\u00ec). Lo\u00e0i v\u1eadt 4 ch\u00e2n n\u00e0y, Gore v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 nh\u00ecn th\u1ea5y c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u tr\u00ean \u0111\u1ea3o. Vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u00fa c\u1ee7a \u0111o\u00e0n th\u00e1m hi\u1ec3m ng\u01b0\u1eddi Anh k\u00e9o d\u00e0i tr\u00ean \u0111\u1ea3o ch\u00ednh c\u1ee7a qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n (C\u00f4n \u0110\u1ea3o) k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 28.1.1780. Khi h\u1ecd chu\u1ea9n b\u1ecb r\u1eddi \u0111\u1ea3o, vi\u00ean quan n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng Gore \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t th\u01b0 gi\u1edbi thi\u1ec7u g\u1eedi cho c\u00e1c thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng t\u00e0u thuy\u1ec1n s\u1ebd gh\u00e9 b\u1ebfn C\u00f4n \u0110\u1ea3o. Gore vi\u1ebft \u0111\u01b0a cho vi\u00ean quan b\u1ee9c th\u01b0 gi\u1edbi thi\u1ec7u theo y\u00eau c\u1ea7u, t\u1eb7ng cho \u00f4ng ta m\u1ed9t m\u00f3n qu\u00e0.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">Vi\u00ean thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng c\u00f2n nh\u1edd chuy\u1ec3n m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 v\u00e0 m\u1ed9t k\u00ednh \u0111eo m\u1eaft cho Gi\u00e1m m\u1ee5c B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c, nh\u01b0 d\u1ea5u hi\u1ec7u l\u00f2ng bi\u1ebft \u01a1n c\u1ee7a \u00f4ng ta \u0111\u1ed1i v\u1edbi v\u1ecb Gi\u00e1m m\u1ee5c. Xem nh\u01b0 tr\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng sau khi r\u1eddi b\u1ecf C\u00f4n \u0110\u1ea3o h\u01a1n 60 n\u0103m, v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eadp ni\u00ean 1760, ng\u01b0\u1eddi Anh \u0111\u00e3 mon men tr\u1edf l\u1ea1i h\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0y. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau th\u00e1m hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 l\u1eadp b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00e1c v\u00f9ng bi\u1ec3n xa l\u1ea1 tr\u00ean Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng m\u00e0 c\u00f2n nh\u1eb1m m\u1edf r\u1ed9ng th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u1edbi \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t th\u00f4ng qua v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1eafc \u0111\u1ecba n\u00e0y. V\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb \u1ea4n \u0110\u1ed9 thu\u1ed9c Anh l\u00e0 Hu\u00e2n t\u01b0\u1edbc Warren Hasting, m\u1ed9t vi\u00ean ch\u1ee9c g\u1eafn b\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u1edbi v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u1ea4n \u0110\u1ed9.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">N\u0103m 1774, \u00f4ng ta l\u00e0 To\u00e0n quy\u1ec1n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u1ea4n \u0110\u1ed9 thu\u1ed9c Anh, trong k\u1ebf ho\u1ea1ch ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u00e0 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba, \u0111\u00e3 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn khu v\u1ef1c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 C\u00f4n \u0110\u1ea3o, n\u01a1i m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Anh \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u1ed5 x\u01b0\u01a1ng m\u00e1u t\u1ea1i \u0111\u00e2y (1702-1705).<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400\">Hai n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng John Gore \u0111\u1ebfn C\u00f4n \u0110\u1ea3o, To\u00e0n quy\u1ec1n Hasting \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p m\u1ed9t h\u00e3ng bu\u00f4n \u0111\u01b0a hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ch\u1edf h\u00e0ng h\u00f3a sang \u0110\u00e0ng Trong v\u1eeba v\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i, v\u1eeba l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng t\u00e1c b\u00e1n ngo\u1ea1i giao. \u0110o\u00e0n t\u00e0u n\u00e0y gh\u00e9 l\u1ea1i nhi\u1ec1u c\u1ea3ng \u1edf \u0110\u00e0ng Trong. Song l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd cu\u1ed9c n\u1ed9i chi\u1ebfn gi\u1eefa nh\u00e0 Nguy\u1ec5n v\u00e0 nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e3 b\u00f9ng l\u00ean m\u1ea1nh m\u1ebd, c\u1ea3m th\u1ea5y c\u00f3 nguy c\u01a1 b\u1ecb nghi ng\u1edd b\u1edfi c\u1ea3 hai b\u00ean, \u0111o\u00e0n t\u00e0u bu\u00f4n ph\u1ea3i b\u1ecf c\u1ea3 s\u1ed1 h\u00e0ng h\u00f3a ch\u01b0a b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 quay tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>BDN\n<p>Aufrufe: 220<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vi\u1ec7c l\u01b0u tr\u00fa c\u1ee7a \u0111o\u00e0n th\u00e1m hi\u1ec3m ng\u01b0\u1eddi Anh k\u00e9o d\u00e0i tr\u00ean \u0111\u1ea3o ch\u00ednh c\u1ee7a qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n (C\u00f4n \u0110\u1ea3o) k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 28.1.1780. Khi h\u1ecd chu\u1ea9n b\u1ecb r\u1eddi \u0111\u1ea3o, thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng Gore \u0111\u1ec3 l\u1ea1i th\u01b0 g\u1eedi cho c\u00e1c thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng s\u1ebd gh\u00e9 b\u1ebfn C\u00f4n \u0110\u1ea3o. Nghe qua s\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u1ee7a vi\u00ean &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[97,1,37,38],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10289"}],"collection":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10289"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10289\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10291,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10289\/revisions\/10291"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}