{"id":16761,"date":"2025-03-14T13:21:42","date_gmt":"2025-03-14T12:21:42","guid":{"rendered":"http:\/\/east-sea.de\/?p=16761"},"modified":"2025-03-14T13:21:45","modified_gmt":"2025-03-14T12:21:45","slug":"tieng-viet-danh-chiem-gac-ma-va-cac-thuc-the-thuoc-truong-sa-trong-muu-do-doc-chiem-bien-dong-cua-tq","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/2025\/03\/14\/tieng-viet-danh-chiem-gac-ma-va-cac-thuc-the-thuoc-truong-sa-trong-muu-do-doc-chiem-bien-dong-cua-tq\/","title":{"rendered":"\u0110\u00e1nh chi\u1ebfm G\u1ea1c Ma v\u00e0 c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 thu\u1ed9c Tr\u01b0\u1eddng Sa trong m\u01b0u \u0111\u1ed3 \u0111\u1ed9c chi\u1ebfm Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng c\u1ee7a TQ"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>C\u00e1ch \u0111\u00e2y 37 n\u0103m, ng\u00e0y 14\/3\/1988, H\u1ea3i qu\u00e2n Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 l\u1ef1c t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u00e1 G\u1ea1c Ma g\u00e2y ra cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1eabm m\u00e1u \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u00e2n nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m 1988, Trung Qu\u1ed1c cho qu\u00e2n chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng tr\u00e1i ph\u00e9p c\u00e1c b\u00e3i \u0111\u00e1 Ch\u1eef Th\u1eadp, Ch\u00e2u Vi\u00ean, Ga Ven, Subi, Huy G\u01a1 thu\u1ed9c qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-container-2 wp-block-gallery-1 wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-id=\"16762\"  src=\"http:\/\/east-sea.de\/datei\/uploads\/2025\/03\/Hai-chien-Truong-Sa-1024x683.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-16762\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>B\u1eafc Kinh&nbsp;\u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng t\u0103ng c\u01b0\u1eddng t\u1eeb 9 l\u00ean 12 t\u00e0u&nbsp;chi\u1ebfn g\u1ed3m khu tr\u1ee5c t\u00ean l\u1eeda, h\u1ed9 v\u1ec7 t\u00ean l\u1eeda, h\u1ed9 v\u1ec7 ph\u00e1o v\u00e0 t\u00e0u \u0111\u1ed5 b\u1ed9\u2026 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1edf khu v\u1ef1c qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa. Nh\u00e2n \u0111\u00e2y, ch\u00fang ta c\u00f9ng ph\u00e2n t\u00edch \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 sau khi B\u1eafc Kinh s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 l\u1ef1c chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng Sa n\u0103m 1974 th\u00ec vi\u1ec7c ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm G\u1ea1c Ma n\u1eb1m trong m\u01b0u \u0111\u1ed3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean \u0111\u1ea7u Th\u1ebf k\u1ef7 20, Trung Qu\u1ed1c ch\u01b0a h\u1ec1 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa n\u1eb1m c\u00e1ch n\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u0111\u1ebfn 700 h\u1ea3i l\u00fd. Ngay c\u1ea3 chuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n c\u1ee7a L\u00fd Chu\u1ea9n th\u00e1ng 6\/1909 m\u00e0 sau n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1eafc Kinh r\u00eau rao r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 \u201cchuy\u1ebfn \u0111i thu ph\u1ee5c Ho\u00e0ng Sa\u201d c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u1ec1 c\u1eadp g\u00ec t\u1edbi qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa. Gi\u1edbi ph\u00e2n t\u00edch nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh cho \u0111\u1ebfn th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, B\u1eafc Kinh c\u00f2n ch\u01b0a c\u00f3 kh\u00e1i ni\u1ec7m g\u00ec v\u1ec1 qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa ch\u1ee9 \u0111\u1eebng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c Trung Qu\u1ed1c khai ph\u00e1 hay qu\u1ea3n l\u00fd qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau chuy\u1ebfn \u0111i c\u1ee7a L\u00fd Chu\u1ea9n 12 n\u0103m, th\u00e1ng 3\/1921 ch\u00ednh quy\u1ec1n qu\u00e2n s\u1ef1 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng \u0111\u00e3 k\u00fd m\u1ed9t s\u1eafc l\u1ec7nh v\u00f4 l\u00fd s\u00e1p nh\u1eadp Ho\u00e0ng Sa v\u00e0o huy\u1ec7n Ch\u00e2u Nhai, ph\u1ee7 Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd. Cho \u0111\u1ebfn th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 Trung Qu\u1ed1c c\u0169ng ch\u01b0a h\u1ec1 nh\u1eafc g\u00ec \u0111\u1ebfn qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa. Tuy nhi\u00ean, s\u1eafc l\u1ec7nh s\u00e1p nh\u1eadp Ho\u00e0ng Sa c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng cho th\u1ea5y r\u00f5 m\u01b0u \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ed1i v\u1edbi Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u00e2m m\u01b0u b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a B\u1eafc Kinh v\u00e0 s\u1ef1 manh nha xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt tr\u00ean tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n quan tr\u1ecdng \u201cn\u1ed1i li\u1ec1n gi\u1eefa Hong Kong v\u00e0 S\u00e0i G\u00f2n\u201d, li\u00ean ti\u1ebfp t\u1eeb n\u0103m 1925-1930 Ph\u00e1p \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng th\u00e1i kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh ch\u1ee7 quy\u1ec1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ho\u00e0ng Sa v\u00e0 c\u1ea3 Tr\u01b0\u1eddng Sa.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 3\/1925 to\u00e0n quy\u1ec1n \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng Pasquier \u0111\u00e3 ra tuy\u00ean b\u1ed1 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng Sa v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Sa l\u00e0 thu\u1ed9c l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a Ph\u00e1p (t\u1ee9c thu\u1ed9c v\u1ec1 An Nam \u0111ang l\u00e0 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a Ph\u00e1p l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd). Ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 13\/4\/1930, Ph\u00e1p \u0111\u00e3 cho t\u00e0u La Malicieuse ra Tr\u01b0\u1eddng Sa \u0111\u1ec3 treo qu\u1ed1c k\u1ef3 Ph\u00e1p. M\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau \u0111\u00f3, Ch\u00ednh ph\u1ee7 Ph\u00e1p \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1 th\u1ef1c thi ch\u1ee7 quy\u1ec1n tr\u00ean qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa. T\u1ea1i ph\u00eda Nam Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng, th\u00e1ng 3\/1933, Ph\u00e1p \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u b\u1ed1n t\u00e0u Lamalicieuse, t\u00e0u chi\u1ebfn Alerte, hai t\u00e0u th\u1ee7y v\u0103n Astrobale v\u00e0 De Lanessan \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng Sa. Sau khi \u0111\u1ed5 b\u1ed9 l\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ea3o \u1edf \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p ngay l\u1eadp t\u1ee9c so\u1ea1n th\u1ea3o m\u1ed9t v\u0103n b\u1ea3n, sau \u0111\u00f3 nh\u00e2n ra 11 b\u1ea3n v\u00e0 thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c t\u00e0u c\u00f9ng b\u00fat k\u00fd. C\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng k\u00edn trong m\u1ed9t c\u00e1i chai r\u1ed3i \u0111em \u0111\u1ebfn tr\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ea3o \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Sa g\u1eafn ch\u1eb7t v\u00e0o m\u1ed9t tr\u1ee5 xi m\u0103ng x\u00e2y c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh. V\u1edbi vi\u1ec7c l\u00e0m n\u00e0y, Ph\u00e1p \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t th\u1ee7 t\u1ee5c x\u00e1c l\u1eadp ch\u1ee7 quy\u1ec1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi Tr\u01b0\u1eddng Sa theo \u0111\u00fang quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a lu\u1eadt ph\u00e1p qu\u1ed1c t\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, trong b\u1ea3n ghi ch\u00fa g\u1eedi cho V\u1ee5 ch\u00e2u \u00c1 \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng, B\u1ed9 Ngo\u1ea1i giao Ph\u00e1p \u0111\u00e3 vi\u1ebft: \u201cVi\u1ec7c chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa (Spratley) m\u00e0 Ph\u00e1p th\u1ef1c hi\u1ec7n trong hai n\u0103m 1931-1932 l\u00e0 nh\u00e2n danh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf An Nam\u201d. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1938, Ph\u00e1p ti\u1ebfp t\u1ee5c cho x\u00e2y d\u1ef1ng bia ch\u1ee7 quy\u1ec1n, h\u1ea3i \u0111\u0103ng, tr\u1ea1m kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng th\u1ee7y v\u0103n v\u00e0 m\u1ed9t tr\u1ea1m v\u00f4 tuy\u1ebfn tr\u00ean \u0111\u1ea3o Ba B\u00ecnh (Itu-Aba). Nh\u01b0 v\u1eady, t\u00ednh t\u1eeb n\u0103m 1930-1938, ch\u00ednh quy\u1ec1n th\u1ef1c d\u00e2n ph\u00e1p \u0111\u00e3 nh\u00e2n danh An Nam (Vi\u1ec7t Nam l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd) x\u00e1c l\u1eadp ch\u1ee7 quy\u1ec1n r\u00f5 r\u00e0ng \u1edf Ho\u00e0ng Sa v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Sa.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1edbi tham v\u1ecdng \u0111\u1ed9c chi\u1ebfm Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng, sau khi d\u00f9ng v\u0169 l\u1ef1c \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng Sa n\u0103m 1974, B\u1eafc Kinh t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ec3 th\u00e2u t\u00f3m c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 thu\u1ed9c qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa, t\u1ea1o ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng xu\u1ed1ng ph\u00eda Nam Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng. Cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u n\u0103m 1988, B\u1eafc Kinh ch\u01b0a \u0111\u00f3ng gi\u1eef tr\u00ean b\u1ea5t k\u1ef3 th\u1ef1c th\u1ec3 n\u00e0o thu\u1ed9c Tr\u01b0\u1eddng Sa. Trong s\u1ed1 c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 m\u00e0 Trung Qu\u1ed1c nh\u1eafm t\u1edbi c\u00f3 3 \u0111i\u1ec3m ch\u1ed1t v\u1edbi v\u1ecb tr\u00ed chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf l\u1ed1i v\u00e0o Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00e1 Ch\u1eef Th\u1eadp, \u0110\u00e1 G\u1ea1c Ma v\u00e0 \u0110\u00e1 V\u00e0nh Kh\u0103n. B\u1eafc Kinh t\u00ednh to\u00e1n r\u1eb1ng chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00e1 Ch\u1eef Th\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n b\u1ed9 th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba, v\u00f9ng \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n kinh t\u1ebf ph\u00eda Nam Vi\u1ec7t Nam; chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00e1 G\u1ea1c Ma c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf, ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c \u0111\u1ea3o v\u00e0 th\u1ef1c th\u1ec3 m\u00e0 Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Philippines \u0111ang \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00ec n\u00f3 n\u1eb1m gi\u1eefa v\u00e0 c\u00e1ch kh\u00f4ng xa c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 n\u00e0y. \u0110\u00e1nh chi\u1ebfm G\u1ea1c Ma v\u00ec Trung Qu\u1ed1c mu\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf trung t\u00e2m Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng. G\u1ea1c Ma c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 \u1edf Ho\u00e0ng Sa v\u00e0 \u0111\u1ea3o H\u1ea3i Nam c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh th\u1ebf tam gi\u00e1c \u0111\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng; chi\u1ebfm \u0110\u00e1 V\u00e0nh Kh\u0103n c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n b\u1ed9 v\u00f9ng \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n kinh t\u1ebf, th\u1ec1m l\u1ee5c \u0111\u1ecba c\u1ee7a Philippines. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm G\u1ea1c Ma v\u00e0 c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 thu\u1ed9c Tr\u01b0\u1eddng Sa \u0111\u00e3 n\u1eb1m trong \u00fd \u0111\u1ed3 g\u1eb7m nh\u1ea5m Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng t\u1eeb v\u00e0i ch\u1ee5c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea1i sao Trung Qu\u1ed1c l\u1ea1i s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm \u0110\u00e1 G\u1ea1c Ma v\u00e0 c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 thu\u1ed9c Tr\u01b0\u1eddng Sa v\u00e0o n\u0103m 1988 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c chuy\u00ean gia ph\u00e2n t\u00edch nhi\u1ec1u. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i m\u1ed9t th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n m\u1edf r\u1ed9ng x\u00e2m l\u1ea5n c\u1ee7a B\u1eafc Kinh \u1edf Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng l\u00e0 t\u00ecm th\u1eddi \u0111i\u1ec3m kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ee7a \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ra tay. L\u00fac \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Ho\u00e0ng Sa n\u0103m 1974 \u0111\u00e3 v\u1eady (tranh th\u1ee7 l\u00fac ch\u00ednh quy\u1ec1n S\u00e0i G\u00f2n g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ec3 t\u1ea5n c\u00f4ng); \u0111\u1ed1i v\u1edbi G\u1ea1c Ma v\u00e0 c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Sa c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n\n\n\n<p>Trung Qu\u1ed1c l\u1ef1a ch\u1ecdn th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u0103m 1988 v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m m\u00e0 Vi\u1ec7t Nam \u0111ang c\u1ef1c k\u1ef3 kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ea3 trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. G\u1ea7n 10 n\u0103m xung \u0111\u1ed9t bi\u00ean gi\u1edbi k\u00e9o d\u00e0i, Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 hao t\u1ed5n kh\u00f4ng nh\u1ecf nh\u00e2n l\u1ef1c, v\u1eadt l\u1ef1c. 1988 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 n\u0103m \u0111\u1ec9nh \u0111i\u1ec3m kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ee7a cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng kinh t\u1ebf \u2013 x\u00e3 h\u1ed9i b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m 1987. Ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, H\u00e0 N\u1ed9i b\u1ecb bao v\u00e2y c\u1ea5m v\u1eadn v\u00e0 b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp tr\u00ean tr\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c t\u1ebf. H\u1eadu thu\u1eabn l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 Li\u00ean X\u00f4 \u2013 c\u0169ng \u0111ang b\u1ebf t\u1eafc trong kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng. M\u1ed9t s\u1ed1 ngu\u1ed3n tin cho bi\u1ebft Trung Qu\u1ed1c \u201cb\u1eb1ng con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o \u0111\u00f3\u201d bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ebfu h\u1ecd c\u00f3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n s\u1ef1 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Sa th\u00ec Li\u00ean X\u00f4 c\u0169ng kh\u00f4ng can thi\u1ec7p. Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh \u0111\u00f3, Vi\u1ec7t Nam kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 khi Trung Qu\u1ed1c t\u1ea5n c\u00f4ng v\u0169 l\u1ef1c \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Sa. Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf, Trung Qu\u1ed1c ra tay \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm \u0110\u00e1 G\u1ea1c Ma, b\u1eafn ch\u00ecm t\u00e0u, gi\u1ebft h\u1ea1i 64 chi\u1ebfn s\u0129 Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Qua vi\u1ec7c Trung Qu\u1ed1c g\u00e2y ra cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1eabm m\u00e1u \u1edf \u0110\u00e1 G\u1ea1c Ma v\u00e0 \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm th\u00eam 5 th\u1ef1c th\u1ec3 kh\u00e1c thu\u1ed9c Tr\u01b0\u1eddng Sa n\u0103m 1988 v\u00e0 \u0110\u00e1 V\u00e0nh Kh\u0103n n\u0103m 1995, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 r\u00fat ra \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i h\u1ecdc r\u1eb1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01a1 h\u1ed3 v\u1ec1 \u00fd \u0111\u1ed3, d\u00e3 t\u00e2m c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c tr\u00ean Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng \u2013 m\u1ed9t m\u01b0u \u0111\u1ed3 l\u00e2u d\u00e0i v\u00e0 c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn c\u00f3 l\u1ebd c\u00f2n v\u01b0\u1ee3t ra kh\u1ecfi Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng, h\u01b0\u1edbng ra Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u1ea4n \u0110\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>25 n\u0103m sau khi \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Sa, t\u1eeb n\u0103m 2014 Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ea9y m\u1ea1nh vi\u1ec7c n\u1ea1o v\u00e9t, b\u1ed3i \u0111\u1eafp m\u1edf r\u1ed9ng c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 m\u00e0 h\u1ecd chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng th\u00e0nh c\u00e1c \u0111\u1ea3o nh\u00e2n t\u1ea1o. V\u00e0o th\u00e1ng 6\/2014, B\u1ed9 Ngo\u1ea1i giao Philippines l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean th\u00f4ng b\u00e1o v\u1edbi to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi r\u1eb1ng Trung Qu\u1ed1c \u0111ang r\u00e1o ri\u1ebft c\u1ea3i t\u1ea1o c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Sa, th\u00f4ng qua c\u00e1c b\u1ee9c \u1ea3nh ch\u1ee5p t\u1eeb v\u1ec7 tinh m\u00e0 c\u00e1c t\u1eadp \u0111o\u00e0n vi\u1ec5n th\u00f4ng qu\u1ed1c t\u1ebf cung c\u1ea5p. Th\u00e1ng 2\/2015, th\u1eddi b\u00e1o Wall Street c\u1ee7a M\u1ef9 ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u0103ng t\u1ea3i th\u00f4ng tin v\u1ec1 vi\u1ec7c Trung Qu\u1ed1c \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea3o nh\u00e2n t\u1ea1o tr\u00ean n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm n\u0103m 1988 v\u00e0 n\u0103m 1995. B\u1ea3y th\u1ef1c th\u1ec3 n\u00e0y c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c, c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 khi so s\u00e1nh v\u1edbi hi\u1ec7n tr\u1ea1ng v\u00e0o th\u00e1ng 2\/2014, di\u1ec7n t\u00edch \u0110\u00e1 G\u1ea1c Ma \u0111\u00e3 t\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ebfn 200 l\u1ea7n, \u0110\u00e1 Ch\u1eef Th\u1eadp t\u0103ng l\u00ean 10 l\u1ea7n. M\u1ed9t s\u00e2n bay qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u r\u00f5 h\u00ecnh h\u00e0i. S\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i ch\u00f3ng m\u1eb7t n\u00e0y khi\u1ebfn c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi ph\u1ea3i b\u1ea5t ng\u1edd.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i\u1ec1u nguy hi\u1ec3m l\u00e0 Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u0103ng, c\u1ea7u c\u1ea3ng l\u1edbn v\u00e0 b\u1ed1 tr\u00ed t\u00ean l\u1eeda c\u00f9ng nhi\u1ec1u trang thi\u1ebft b\u1ecb qu\u00e2n s\u1ef1 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i tr\u00ean 7 c\u1ea5u tr\u00fac m\u00e0 h\u1ecd chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng, bi\u1ebfn ch\u00fang th\u00e0nh c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 tham v\u1ecdng kh\u1ed1ng ch\u1ebf, \u0111\u1ed9c chi\u1ebfm Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng qu\u1ed1c t\u1ebf, Trung Qu\u1ed1c l\u1ea1i tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u1ea3i t\u1ea1o c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 t\u1ea1i Tr\u01b0\u1eddng Sa l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi lu\u1eadt ph\u00e1p qu\u1ed1c t\u1ebf, b\u1edfi h\u1ecd c\u00f3 ch\u1ee7 quy\u1ec1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng B\u1ed9 Ngo\u1ea1i giao Trung Qu\u1ed1c V\u01b0\u01a1ng Ngh\u1ecb ngang nhi\u00ean tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng \u201cCh\u00fang t\u00f4i c\u1ea3i t\u1ea1o G\u1ea1c Ma, Ch\u1eef Th\u1eadp v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea3o kh\u00e1c gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u00e1t g\u1ea1ch trong s\u00e2n nh\u00e0 m\u00ecnh\u201d. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t tuy\u00ean b\u1ed1 h\u1ebft s\u1ee9c sai l\u1ea7m, quay l\u01b0ng l\u1ea1i v\u1edbi lu\u1eadt ph\u00e1p qu\u1ed1c t\u1ebf. V\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean, s\u1ebd kh\u00f4ng m\u1ed9t qu\u1ed1c gia, m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c qu\u1ed1c t\u1ebf n\u00e0o ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u00fd lu\u1eadn kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf \u0111\u00f3 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. H\u01a1n c\u1ea3 th\u1ebf, nh\u1eefng tuy\u00ean b\u1ed1 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 khi\u1ebfn c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00e0 khu v\u1ef1c \u0111\u00e1nh m\u1ea5t ho\u00e0n to\u00e0n ni\u1ec1m tin v\u00e0o nh\u1eefng cam k\u1ebft m\u00e0 Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 tho\u1ea3 thu\u1eadn, bao g\u1ed3m Tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1ec1 \u1ee9ng x\u1eed c\u1ee7a c\u00e1c b\u00ean tr\u00ean Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng DOC m\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ASEAN v\u00e0 Trung Qu\u1ed1c k\u00fd n\u0103m 2002.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 l\u1ef1c \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm \u0110\u00e1 G\u1ea1c Ma, Ch\u1eef Th\u1eadp v\u00e0 4 th\u1ef1c th\u1ec3 kh\u00e1c thu\u1ed9c Tr\u01b0\u1eddng Sa n\u0103m 1988 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c hay vi\u1ec7c chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng \u0110\u00e1 V\u00e0nh Kh\u0103n n\u0103m 1995 \u0111\u00ean vi\u1ec7c c\u1ea3i t\u1ea1o c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 n\u00e0y, bi\u1ebfn ch\u00fang th\u00e0nh c\u00e1c c\u0103n c\u1ee9 qu\u00e2n s\u1ef1 tr\u00ean bi\u1ec3n c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n vi ph\u1ea1m lu\u1eadt ph\u00e1p qu\u1ed1c t\u1ebf, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng Li\u00ean h\u1ee3p qu\u1ed1c v\u00e0 C\u00f4ng \u01b0\u1edbc Li\u00ean h\u1ee3p qu\u1ed1c v\u1ec1 Lu\u1eadt bi\u1ec3n 1982 (UNCLOS) do v\u1eady n\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 mang l\u1ea1i danh ngh\u0129a v\u1ec1 ch\u1ee7 quy\u1ec1n cho B\u1eafc Kinh. Ph\u00e1n quy\u1ebft n\u0103m 2016 c\u1ee7a To\u00e0 Tr\u1ecdng t\u00e0i v\u1ee5 ki\u1ec7n Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng do Philippines kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 k\u1ebft lu\u1eadn vi\u1ec7c Trung Qu\u1ed1c ti\u1ebfn h\u00e0nh n\u1ea1o v\u00e9t, b\u1ed3i \u0111\u1eafp, m\u1edf r\u1ed9ng 7 th\u1ef1c th\u1ec3 m\u00e0 h\u1ecd chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng \u0111\u00e3 ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u00e0 b\u1ea5t h\u1ee3p ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i t\u1ea1o v\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 ho\u00e1 trong m\u1ed9t th\u1eadp k\u1ef7 qua, G\u1ea1c Ma, Ch\u1eef Th\u1eadp, V\u00e0nh Kh\u0103n v\u00e0 c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 kh\u00e1c thu\u1ed9c Tr\u01b0\u1eddng Sa m\u00e0 Trung Qu\u1ed1c chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng ng\u00e0y nay \u0111\u01b0\u1ee3c Trung Qu\u1ed1c s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e0m b\u1ebfn \u0111\u1ed7 v\u00e0 n\u01a1i xu\u1ea5t ph\u00e1t c\u1ee7a c\u00e1c t\u00e0u chi\u1ebfn, t\u00e0u h\u1ea3i c\u1ea3nh v\u00e0 t\u00e0u d\u00e2n qu\u00e2n bi\u1ec3n c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c trong chi\u1ebfn thu\u1eadt v\u00f9ng x\u00e1m m\u00e0 B\u1eafc Kinh \u0111ang r\u00e1o ri\u1ebft tri\u1ec3n khai nh\u1eb1m v\u00e0o c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng ven Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng, m\u1edf r\u1ed9ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng x\u00e2m l\u1ea5n xu\u1ed1ng ph\u00eda Nam Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00ecn l\u1ea1i vi\u1ec7c Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm G\u1ea1c Ma, c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 kh\u00e1c n\u0103m 1988 v\u00e0 \u0110\u00e1 V\u00e0nh Kh\u0103n n\u0103m 1995 c\u0169ng nh\u01b0 vi\u1ec7c B\u1eafc Kinh c\u1ea3i t\u1ea1o, x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea3o nh\u00e2n t\u1ea1o v\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 ho\u00e1 c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 n\u00e0y trong nh\u1eefng n\u0103m qua c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 n\u00e0y \u0111\u00e3 n\u1eb1m trong m\u01b0u \u0111\u1ed3 th\u1ed1ng tr\u1ecb, th\u00f4n t\u00ednh Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. Tr\u1eadn h\u1ea3i chi\u1ebfn G\u1ea1c Ma m\u00e0 H\u1ea3i qu\u00e2n Trung Qu\u1ed1c g\u00e2y ra c\u00e1ch \u0111\u00e2y 37 n\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u cho vi\u1ec7c th\u1ef1c hi\u1ec7n tham v\u1ecdng b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a B\u1eafc Kinh \u1edf Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1edbi chuy\u00ean gia nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c Trung Qu\u1ed1c chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng 7 th\u1ef1c th\u1ec3 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Sa v\u00e0 \u0111ang s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 n\u00e0y nh\u01b0 c\u00e1c ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n qu\u00e2n s\u1ef1 g\u00e2y \u0111e do\u1ea1 nghi\u00eam tr\u1ecdng t\u1ef1 do v\u00e0 an to\u00e0n h\u00e0ng h\u1ea3i, h\u00e0ng kh\u00f4ng tr\u00ean tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n huy\u1ebft m\u1ea1ch c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi \u1edf Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng, t\u1ea1o ra nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi ho\u00e0 b\u00ecnh \u1ed5n \u0111\u1ecbnh trong khu v\u1ef1c, gi\u00f3ng l\u00ean h\u1ed3i chu\u00f4ng c\u1ea3nh t\u1ec9nh c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng qu\u1ed1c t\u1ebf. Vi\u1ec7c gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c n\u00e0y l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ven Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a c\u1ea3 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng qu\u1ed1c t\u1ebf, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u1edbn v\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i \u00edch chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u1edf khu v\u1ef1c.\/.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Tr\u1ea7n Duy H\u1ea3i<\/strong><\/em> &#8211; <em>Nguy\u00ean Ph\u00f3 Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u1ee6y ban Bi\u00ean gi\u1edbi qu\u1ed1c gia<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>BDN<\/p>\n\n\n\n\n<p>Aufrufe: 300<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1ch \u0111\u00e2y 37 n\u0103m, ng\u00e0y 14\/3\/1988, H\u1ea3i qu\u00e2n Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 l\u1ef1c t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u00e1 G\u1ea1c Ma g\u00e2y ra cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1eabm m\u00e1u \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u00e2n nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m 1988, Trung Qu\u1ed1c cho qu\u00e2n chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng tr\u00e1i ph\u00e9p c\u00e1c b\u00e3i \u0111\u00e1 Ch\u1eef Th\u1eadp, Ch\u00e2u Vi\u00ean, Ga Ven, &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[97,1,39,37,38],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16761"}],"collection":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16761"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16761\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16763,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16761\/revisions\/16763"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}