{"id":1757,"date":"2017-09-13T12:01:00","date_gmt":"2017-09-13T10:01:00","guid":{"rendered":"http:\/\/east-sea.de\/?p=1757"},"modified":"2022-12-29T15:59:58","modified_gmt":"2022-12-29T14:59:58","slug":"tieng-viet-toi-chi-canh-bao-rang-co-mot-qua-bom-nhu-the-big-data","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/2017\/09\/13\/tieng-viet-toi-chi-canh-bao-rang-co-mot-qua-bom-nhu-the-big-data\/","title":{"rendered":"T\u00f4i ch\u1ec9 c\u1ea3nh b\u00e1o r\u1eb1ng c\u00f3 m\u1ed9t qu\u1ea3 bom nh\u01b0 th\u1ebf &#8211; Big Data"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-11913\" src=\"http:\/\/east-sea.de\/datei\/uploads\/2017\/09\/122499841_3824127924272246_2769121310582185891_n-300x193.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"193\" \/><\/p>\n<p>Ng\u00e0y 09.11.2016 Michal Kosinski t\u1ec9nh d\u1eady l\u00fac 8g30 trong kh\u00e1ch s\u1ea1n Sunnehus, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u 34 tu\u1ed5i n\u00e0y \u0111\u1ebfn Trung t\u00e2m kh\u1ea3o s\u00e1t r\u1ee7i ro c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt Z\u00fcrich Th\u1ee5y S\u0129, vi\u1ebft t\u1eaft: ETH Z\u00fcrich <em>(Die Eidgen\u00f6ssische Technische Hochschule Z\u00fcrich, kurz ETH Z\u00fcrich)<\/em> d\u1ef1 h\u1ed9i ngh\u1ecb v\u1edbi m\u1ed9t b\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh v\u1ec1: <strong>C\u00e1c nguy c\u01a1 c\u1ee7a D\u1eef li\u1ec7u l\u1edbn (Big Data) v\u00e0 Bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1<\/strong>. Nh\u1eefng nghi\u00ean c\u00fau n\u00e0y, Kosinski th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u00e1o c\u00e1o kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. \u00d4ng l\u00e0 chuy\u00ean gia h\u00e0ng \u0111\u1ea7u v\u1ec1 Tr\u1eafc nghi\u1ec7m t\u00e2m l\u00fd, m\u1ed9t ph\u00e2n ng\u00e0nh T\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u s\u1ed1 \u0111o. V\u00e0o bu\u1ed5i s\u00e1ng h\u00f4m \u0111\u00f3, khi \u00f4ng b\u1eadt TV th\u00ec th\u1ea5y tr\u00e1i bom \u0111\u00e3 n\u1ed5: <strong>Tr\u00e1i v\u1edbi d\u1ef1 \u0111o\u00e1n c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c chuy\u00ean gia th\u1ed1ng k\u00ea t\u1ea7m c\u1ee1, Donald J. Trump \u0111\u00e3 \u0111\u1eafc c\u1eed.<\/strong><\/p>\n<p>Kosinski quan s\u00e1t k\u1ef9 bu\u1ed5i l\u1ec5 \u0103n m\u1eebng c\u1ee7a Trump v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 b\u1ea7u c\u1eed c\u1ee7a t\u1eebng ti\u1ec3u bang. \u00d4ng linh c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1eb1ng, k\u1ebft qu\u1ea3 tr\u00ean c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a m\u00ecnh. \u00d4ng h\u00edt m\u1ed9t h\u01a1i th\u1eadt s\u00e2u v\u00e0 sau \u0111\u00f3 t\u1eaft TV \u0111i.<\/p>\n<p>C\u0169ng trong ng\u00e0y, m\u1ed9t c\u00f4ng ty c\u1ee7a Anh, cho \u0111\u1ebfn nay \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, c\u00f3 tr\u1ee5 s\u1edf \u1edf London truy\u1ec1n \u0111i m\u1ed9t th\u00f4ng c\u00e1o: <strong>\u201eCh\u00fang t\u00f4i r\u1ea5t vui m\u1eebng, v\u00ec ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ti\u1ebfp c\u1eadn mang t\u00ednh c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i v\u1ec1 truy\u1ec1n th\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u01a1 b\u1ea3n \u0111em l\u1ea1i th\u1eafng l\u1ee3i cho Donald Trump\u201c. <\/strong>\u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u00edch d\u1eabn c\u1ee7a Alexander James Ashburner Nix. Nix l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Anh, 41 tu\u1ed5i v\u00e0 l\u00e0 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh c\u1ee7a Cambridge Analytica. Anh lu\u00f4n xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong b\u1ed9 Comple may \u0111o v\u00e0 k\u00ednh \u0111eo h\u00e0ng hi\u1ec7u, t\u00f3c v\u00e0ng l\u01b0\u1ee3n s\u00f3ng ch\u1ea3i ng\u01b0\u1ee3c ra sau.<\/p>\n<p>M\u1ed9t Kosinski suy t\u01b0, m\u1ed9t Nix ch\u1ea3i chu\u1ed1t v\u00e0 m\u1ed9t Trump c\u01b0\u1eddi toe to\u00e9t \u2013 M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra Bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn d\u1ee5ng n\u00f3 v\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i.<\/p>\n<p><strong>Big Data nguy hi\u1ec3m nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/strong><\/p>\n<p>B\u1ea5t c\u1ee9 ai trong 5 n\u0103m qua kh\u00f4ng s\u1ed1ng tr\u00ean m\u1eb7t Tr\u0103ng \u0111\u1ec1u bi\u1ebft thu\u1eadt ng\u1eef \u201eBig Data\u201c. Big Data c\u00f2n c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta l\u00e0m, cho d\u00f9 trong hay ngo\u00e0i m\u1ea1ng k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u v\u1ebft. M\u1ed7i l\u1ea7n tr\u1ea3 ti\u1ec1n b\u1eb1ng th\u1ebb t\u00edn d\u1ee5ng, m\u1ed7i l\u1ea7n h\u1ecfi Google, m\u1ed7i m\u1ed9t chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i c\u1ea7m tay trong t\u00fai qu\u1ea7n v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1eebng c\u00e1i Liker \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef.<\/p>\n<p>\u0110\u00e3 t\u1eeb l\u00e2u nay kh\u00f4ng ai bi\u1ebft nh\u1eefng d\u1eef li\u1ec7u n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec \u2013 Ngo\u00e0i vi\u1ec7c nh\u1eefng th\u00f4ng tin v\u1ec1 thu\u1ed1c h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ebft hay \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm trong Facebook. Ch\u00fang t\u00f4i v\u1eeba tra Google t\u1eeb \u201eh\u1ea1 huy\u1ebft \u00e1p\u201c \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y nh\u01b0 th\u1ebf. V\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5, Big Data l\u00e0 nguy c\u01a1 l\u1edbn hay l\u1ee3i \u00edch l\u1edbn c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i n\u1eefa. K\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y 09 th\u00e1ng 11 ch\u00fang ta c\u00f3 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi. \u1ea8n \u0111\u1eb1ng sau chi\u1ebfn d\u1ecbch tranh c\u1eed tr\u1ef1c tuy\u1ebfn c\u1ee7a Trump v\u00e0 cu\u1ed9c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng tr\u01b0ng c\u1ea7u d\u00e2n \u00fd v\u1ec1 Brexit, l\u1ea1i c\u0169ng do c\u00f4ng ty Big-Data: Cambridge Analytica v\u1edbi gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh (CEO) Alexander Nix c\u1ee7a h\u1ecd. Ai mu\u1ed1n hi\u1ec3u v\u1ec1 k\u1ebft qu\u1ea3 b\u1ea7u c\u1eed v\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec s\u1ebd \u0111\u1ebfn v\u1edbi ch\u00e2u \u00c2u trong nh\u1eefng th\u00e1ng t\u1edbi, th\u00ec ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb bi\u1ebfn c\u1ed1 \u0111\u00e1ng k\u1ef3 l\u1ea1 t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc t\u1ed5ng h\u1ee3p Cambridge c\u1ee7a Anh qu\u1ed1c v\u00e0o n\u0103m 2014, m\u00e0 c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 Vi\u1ec7n tr\u1eafc nghi\u1ec7m t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a Kosinski.<\/p>\n<p>Tr\u1eafc nghi\u1ec7m t\u00e2m l\u00fd \u0111\u00f4i khi c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Ph\u00e1p \u0111\u1ed3 t\u00e2m l\u00fd l\u00e0 n\u1ed7 l\u1ef1c khoa h\u1ecdc nh\u1eb1m \u0111o l\u01b0\u1eddng t\u00ednh c\u00e1ch c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Trong T\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i n\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh chu\u1ea9n m\u1ef1c, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p OCEAN.<\/p>\n<p>N\u0103m 1980 hai nh\u00e0 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh th\u00e0nh c\u00f4ng r\u1eb1ng, \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf \u0111o \u0111\u1ed9 l\u1edbn c\u1ee7a 5 t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3. Big Five l\u00e0 thu\u1eadt ng\u1eef ch\u1ec9 5 t\u00ednh c\u00e1ch ch\u1ee7 y\u1ebfu.<\/p>\n<ul>\n<li>S\u1eb5n s\u00e0ng c\u1edf m\u1edf (B\u1ea1n s\u1eb5n s\u00e0ng c\u1edfi m\u1edf tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1i m\u1edbi nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?) (<strong>Openness to Experience<\/strong>)<\/li>\n<li>S\u1ef1 t\u1eadn t\u00e2m (B\u1ea1n th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7u to\u00e0n, c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ra sao?) (<strong>Conscientiousness<\/strong>)<\/li>\n<li>H\u01b0\u1edbng ngo\u1ea1i (B\u1ea1n th\u00edch vui v\u1ebb chan h\u00f2a \u0111\u00e0n \u0111\u00fam?) (<strong>Extraversion<\/strong>)<\/li>\n<li>H\u00f2a h\u1ee3p d\u1ec5 ch\u1ecbu (B\u1ea1n chu \u0111\u00e1o v\u00e0 c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c c\u1ed9ng t\u00e1c?) (<strong>Agreeableness<\/strong>)<\/li>\n<li>T\u00e2m l\u00fd b\u1ea5t \u1ed5n (B\u1ea1n d\u1ec5 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng?) (<strong>Neuroticism<\/strong>)<\/li>\n<\/ul>\n<p><em>(Gh\u00e9p c\u00e1c ch\u1eef c\u00e1i \u0111\u1ea7u c\u1ee7a 5 t\u00ednh c\u00e1ch ta c\u00f3 t\u1eeb OCEAN.)<\/em><\/p>\n<p>D\u1ef1a v\u00e0o thang \u0111o tr\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i ch\u00ednh x\u00e1c r\u1eb1ng, ch\u00fang ta \u0111ang ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch g\u00ec. Do \u0111\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111ang c\u00f3 nhu c\u1ea7u hay lo l\u1eafng v\u00e0 c\u1ea3 xu h\u01b0\u1edbng h\u00e0nh vi s\u1ebd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1eeb l\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi ta thu th\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u c\u00e1 nh\u00e2n th\u00f4ng qua m\u1ed9t qui tr\u00ecnh ph\u1ee9c t\u1ea1p theo ki\u1ec3u tr\u1ea3 l\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ed1ng c\u00e1c c\u00e2u h\u1ecfi v\u1edbi n\u1ed9i dung r\u1ea5t ri\u00eang t\u01b0. Th\u00ec b\u1ed7ng nhi\u00ean khi n\u00e0y xu\u1ea5t hi\u1ec7n Internet, r\u1ed3i Facebook v\u00e0 Kosinski.<\/p>\n<p>Anh sinh vi\u00ean ng\u01b0\u1eddi Warszawa Michal Kosinski, b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u1edbi v\u00e0o n\u0103m 2008, khi anh \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc t\u1ed5ng h\u1ee3p danh ti\u1ebfng Cambridge Anh qu\u1ed1c v\u00e0 ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m Cavendish (Cavendish Laboratory) t\u1ea1i trung t\u00e2m tr\u1eafc nghi\u1ec7m t\u00e2m l\u00fd, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e2y l\u00e0 ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m tr\u1eafc nghi\u1ec7m t\u00e2m l\u00fd \u0111\u1ea7u ti\u00ean.<\/p>\n<p>C\u00f9ng v\u1edbi anh b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng m\u00f4n, Kosinski t\u1ea1o ra m\u1ed9t \u1ee9ng d\u1ee5ng (App) nh\u1ecf trong Facebook, h\u1ed3i \u0111\u00f3 Face book c\u00f2n \u0111\u01a1n gi\u1ea3n d\u1ec5 d\u00e0ng s\u1eed d\u1ee5ng. App c\u00f3 t\u00ean: T\u00ednh c\u00e1ch c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a t\u00f4i (MyPersonality). V\u1edbi m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e2u h\u1ecfi tr\u1eafc nghi\u1ec7m t\u00e2m l\u00fd theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p OCEAN, th\u00ed d\u1ee5: \u201eB\u1ea1n c\u00f3 d\u1ec5 b\u1ecb Stress l\u00e0m cho b\u1ea5t \u1ed5n kh\u00f4ng?\u201c, hay \u201eB\u1ea1n c\u00f3 th\u01b0\u1eddng ph\u00ea ph\u00e1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng?\u201c, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 thu nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng th\u00f4ng tin gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u00f3, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u1ecb s\u1ed1 OCEAN ri\u00eang t\u01b0. Ph\u00e2n t\u00edch nh\u1eefng th\u00f4ng tin n\u00e0y s\u1ebd d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1eafc \u0111\u1ed3 t\u00e2m l\u00fd di\u1ec5n t\u1ea3 t\u00ednh c\u00e1ch c\u00e1 nh\u00e2n. Nh\u1eefng mong ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i ch\u1ee5c b\u1ea1n h\u1ecdc c\u00f9ng tr\u01b0\u1eddng tham gia tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi, n\u00e0o ng\u1edd h\u00e0ng tr\u0103m, h\u00e0ng ngh\u00ecn r\u1ed3i nhanh ch\u00f3ng l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o b\u1ed9c l\u1ed9 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u00e2u k\u00edn nh\u1ea5t c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u00e0 \u0111\u1ed9t nhi\u00ean hai ch\u00e0ng nghi\u00ean c\u1ee9u sinh s\u1edf h\u1eefu m\u1ed9t t\u1eadp h\u1ee3p d\u1eef li\u1ec7u t\u00e2m l\u00fd l\u1edbn nh\u1ea5t t\u1eeb h\u1ed3i n\u00e0o t\u1edbi gi\u1edd.<\/p>\n<p>Trong v\u00e0i n\u0103m sau, Kosinski v\u00e0 \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kh\u00e1 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00f2: H\u1ecfi \u0111\u00e1p tr\u1ef1c tuy\u1ebfn (Onlinequiz). Tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111\u01b0a cho \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng th\u1eed nghi\u1ec7m m\u1ed9t d\u00e3y c\u00e2u h\u1ecfi, c\u00e1c nh\u00e0 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc s\u1ebd ph\u00e2n t\u00edch v\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n c\u00e1c tr\u1ecb s\u1ed1 OCEAN tr\u00ean c\u00e1c c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a h\u1ecd. V\u1edbi k\u1ebft qu\u1ea3 n\u00e0y, nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Kosinski d\u00f9ng \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi c\u00e1c s\u1ed1 li\u1ec7u kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 c\u1ee7a \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng th\u1eed nghi\u1ec7m, th\u00ed d\u1ee5: Tr\u00ean Facebook \u0111\u00e3 th\u00edch, chia x\u1ebb hay \u0111\u0103ng c\u00e1i g\u00ec, gi\u1edbi t\u00ednh, tu\u1ed5i t\u00e1c, n\u01a1i \u1edf. Qua \u0111\u00f3 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7. Ch\u1ec9 b\u1eb1ng t\u00e1c v\u1ee5 tr\u1ef1c tuy\u1ebfn \u0111\u01a1n gi\u1ea3n m\u00e0 r\u00fat ra \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng k\u1ebft lu\u1eadn tin c\u1eady \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean. Th\u00ed d\u1ee5: Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng \u01b0a th\u00edch m\u1ef9 ph\u1ea9m th\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7u MAC, v\u1edbi x\u00e1c xu\u1ea5t cao l\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ed3ng t\u00ednh; M\u1ed9t trong nh\u1eefng ch\u1ec9 s\u1ed1 t\u1ed1t nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng t\u00ecnh d\u1ee5c d\u1ecb t\u00ednh l\u00e0 h\u1ecd \u01b0a th\u00edch nh\u00f3m nh\u1ea1c Hip-Hop New York Wu-Tang Clan; Nh\u1eefng t\u00edn \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Lady Gaga th\u01b0\u1eddng l\u00e0 h\u01b0\u1edbng ngo\u1ea1i; Ai th\u00edch tri\u1ebft h\u1ecdc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng n\u1ed9i h\u01a1n.<\/p>\n<p>Kosinski v\u00e0 nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a anh kh\u00f4ng ng\u1eebng c\u1ea3i ti\u1ebfn c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh tr\u1eafc nghi\u1ec7m. N\u0103m 2012 Kosinski \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng, trung b\u00ecnh qua 68 Likes c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng Facebook c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n n\u01b0\u1edbc da anh ta m\u00e0u g\u00ec (\u0111\u00fang \u0111\u1ebfn 95%), anh \u1ea5y \u0111\u1ed3ng t\u00ednh (\u0111\u00fang \u0111\u1ebfn 88%), l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng D\u00e2n ch\u1ee7 hay C\u1ed9ng h\u00f2a (\u0111\u00fang \u0111\u1ebfn 85%). Th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n \u0111i xa h\u01a1n: Tr\u00ed th\u00f4ng minh, T\u00f4n gi\u00e1o, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, h\u00fat thu\u1ed1c ho\u1eb7c d\u00f9ng ma t\u00fay \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh to\u00e1n ra \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eadm ch\u00ed, ngay c\u1ea3 khi cha m\u1eb9 c\u00f3 \u1edf v\u1edbi nhau cho \u0111\u1ebfn khi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 21 tu\u1ed5i kh\u00f4ng, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 tr\u00ean c\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u. M\u00f4 h\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ed1t, c\u00f3 ngh\u0129a cho ra d\u1ef1 \u0111o\u00e1n t\u1ed1t. Cho n\u00ean c\u00e2u h\u1ecfi ph\u1ea3i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u00fang y\u00eau c\u1ea7u. Kosinski ti\u1ebfp t\u1ee5c say s\u01b0a tr\u00ecnh b\u00e0y: Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u n\u1eefa m\u00f4 h\u00ecnh t\u1eafc nghi\u1ec7m c\u1ee7a anh ch\u1ec9 c\u1ea7n 10 Facebook-Likes c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft v\u1ec1 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi r\u00f5 h\u01a1n l\u00e0 \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a anh ta, 70 Likes \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 anh ta h\u01a1n c\u1ea3 b\u1ea1n th\u00e2n c\u1ee7a \u1ea3nh, 150 Likes hi\u1ec3u anh ta h\u01a1n c\u1ea3 b\u1ed1 m\u1eb9, v\u1edbi 300 Likes th\u00ec m\u00e1y tr\u1eafc nghi\u1ec7m t\u00e2m l\u00fd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n h\u00e0nh vi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n c\u1ea3 v\u1ee3 hay ch\u1ed3ng. V\u00e0 v\u1edbi nhi\u1ec1u Likes n\u1eefa th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 bi\u1ebft v\u1ec1 m\u00ecnh. Ngay trong ng\u00e0y Kosinski c\u00f4ng b\u1ed1 nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u00ec anh nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c 2 c\u00fa \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i, m\u1ed9t d\u1ecda ki\u1ec7n anh ra t\u00f2a, m\u1ed9t m\u1eddi anh c\u1ed9ng t\u00e1c. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u c\u1ee7a Facebook.<\/p>\n<p><strong>Ch\u1ec9 d\u00e0nh ri\u00eang cho b\u1ea1n b\u00e8<\/strong><\/p>\n<p>Facebook c\u00f3 hi\u1ec7u \u1ee9ng ph\u00e2n bi\u1ec7t cho c\u00e1c b\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng \u1edf 2 ch\u1ebf \u0111\u1ed9: C\u00f4ng khai v\u00e0 Ri\u00eang t\u01b0. Trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Ri\u00eang t\u01b0 ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ea1n b\u00e8 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh l\u00e0m. Th\u1ebf nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ed tr\u1edf ng\u1ea1i g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng chuy\u00ean gia thu th\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u. Trong khi Kosinski lu\u00f4n c\u1ea7n ph\u1ea3i xin ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng Facebook, th\u00ec nhi\u1ec1u tr\u00f2 H\u1ecfi \u0110\u00e1p tr\u1ef1c tuy\u1ebfn (Onlinequiz), ng\u01b0\u1eddi ch\u01a1i ph\u1ea3i ch\u1ea5p thu\u1eadn \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho ph\u00e9p truy c\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u c\u00e1 nh\u00e2n. (Ai kh\u00f4ng c\u00f3 lo ng\u1ea1i g\u00ec v\u1ec1 d\u1eef li\u1ec7u c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 mu\u1ed1n qua c\u00e1c Likes tr\u00ean Facebook \u0111\u1ec3 bi\u1ebft t\u00ednh c\u00e1ch c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p Kosinski: <a href=\"http:\/\/applymagicsauce.com\"><em>applymagicsauce.com<\/em><\/a>. Sau \u0111\u00f3 so s\u00e1nh k\u1ebft qu\u1ea3 v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u201ec\u1ed5 \u0111i\u1ec3n\u201c \u2013 c\u00e1c c\u00e2u h\u1ecfi OCEAN: <a href=\"http:\/\/discovermyprofile.com\/personality.html\"><em>discovermyprofile.com\/personality.html<\/em><\/a>.)<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c Likes tr\u00ean Facebook: Kosinski v\u00e0 nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a m\u00ecnh gi\u1edd \u0111\u00e2y, ch\u1ec9 c\u1ea7n d\u1ef1a tr\u00ean b\u1ee9c ch\u00e2n dung t\u1eeb c\u00e1c ti\u00eau ch\u00ed OCEAN, ho\u1eb7c d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c k\u1ebft n\u1ed1i truy\u1ec1n th\u00f4ng x\u00e3 h\u1ed9i (m\u1ed9t ch\u1ec9 s\u1ed1 t\u1ed1t v\u1ec1 t\u00ednh h\u01b0\u1edbng ngo\u1ea1i) \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n lo\u1ea1i c\u00e1c nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi. Tuy nhi\u00ean, ngay c\u1ea3 khi \u1edf ngo\u00e0i m\u1ea1ng ch\u00fang ta c\u0169ng ti\u1ebft l\u1ed9 v\u1ec1 m\u00ecnh \u00edt nhi\u1ec1u. Th\u00ed d\u1ee5: B\u1ed9 c\u1ea3m bi\u1ebfn v\u1ec1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng cho bi\u1ebft b\u1ea1n di chuy\u1ec3n nhanh hay ch\u1eadm v\u00e0 bao xa (t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi s\u1ef1 b\u1ea5t \u1ed5n c\u1ea3m x\u00fac). Kosinski kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng, Smartphone l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 th\u1ea9m \u0111\u1ecbnh t\u00e2m l\u00fd c\u1ef1c k\u1ef3 l\u01a1i h\u1ea1i, b\u1edfi v\u00ec ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean v\u00f4 t\u00ecnh hay h\u1eefu \u00fd th\u1ed5 l\u1ed9 v\u1ec1 m\u00ecnh. Ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng nh\u1eefng, t\u1eeb c\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u t\u1ea1o d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0110\u1ecbnh d\u1ea1ng t\u00e2m l\u00fd, m\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 truy t\u00ecm c\u00e1c \u0110\u1ecbnh d\u1ea1ng n\u00e0o \u0111\u00f3. Th\u00ed d\u1ee5: D\u1ea1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cha hay lo l\u1eafng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng n\u1ed9i n\u00f3ng n\u1ea3y, hay t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng D\u00e2n ch\u1ee7 c\u00f2n do d\u1ef1. Nh\u1eefng ph\u00e1t minh c\u1ee7a Kosinski n\u00f3i \u0111\u00fang ra l\u00e0: M\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh tr\u1ea1ng th\u00e1i t\u00e2m l\u00fd con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Kosinski ng\u00e0y c\u00e0ng nh\u1eadn r\u00f5 ti\u1ec1m n\u0103ng l\u1eabn hi\u1ec3m h\u1ecda trong c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a m\u00ecnh. Anh lu\u00f4n coi Internet l\u00e0 m\u00f3n qu\u00e0 c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf. Th\u1eadt ra anh mu\u1ed1n chia x\u1ebb hi\u1ebfn d\u00e2ng. D\u1eef li\u1ec7u th\u00ec sao ch\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3, ai c\u0169ng \u0111\u00e1ng nh\u1eadn m\u1ed9t ph\u1ea7n qu\u00e0 trong \u0111\u00f3. \u0110\u1ea5y l\u00e0 linh h\u1ed3n c\u1ee7a c\u1ea3 m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7, l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u g\u00ec s\u1ebd x\u1ea3y ra? Kosinski t\u1ef1 v\u1ea5n m\u00ecnh, n\u1ebfu ai \u0111\u00f3 l\u1ea1m d\u1ee5ng c\u00f4ng c\u1ee5 n\u00e0y nh\u1eb1m thay \u0111\u1ed5i nh\u00e2n d\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi? Kosinski b\u1eaft \u0111\u1ea7u ghi c\u1ea3nh b\u00e1o tr\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc c\u1ee7a m\u00ecnh, b\u1edfi v\u00ec v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ee7a anh c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho \u201es\u1ef1 b\u00ecnh an, t\u1ef1 do ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ebfn c\u1ea3 m\u1ea1ng s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111e d\u1ecda\u201c. Th\u1ebf nh\u01b0ng, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng ai ch\u1ecbu hi\u1ec3u nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u anh n\u00eau ra.<\/p>\n<p>Trong th\u1eddi gian \u0111\u1ea7u n\u0103m 2014, m\u1ed9t tr\u1ee3 l\u00fd gi\u00e1o s\u01b0 t\u00ean Aleksandr Kogan ti\u1ebfp c\u1eadn Kosinski. Anh ta c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 th\u0103m d\u00f2 cho m\u1ed9t c\u00f4ng ty quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Kosinski. H\u1ecd y\u00eau c\u1ea7u ph\u00e2n t\u00edch \u0111o \u0111\u1ea1c tr\u1eafc nghi\u1ec7m t\u00e2m l\u00fd h\u1ed3 s\u01a1 Facebook c\u1ee7a 10 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9. \u0110\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 cho m\u1ee5c \u0111\u00edch g\u00ec, anh ta kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec ph\u1ea3i tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i gi\u1eef b\u00ed m\u1eadt. L\u00fac \u0111\u1ea7u Kosinski \u01b0ng thu\u1eadn, v\u00ec c\u00f3 kho\u1ea3n ti\u1ec1n l\u1edbn cho Vi\u1ec7n c\u1ee7a anh, song sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i do d\u1ef1. Cu\u1ed1i c\u00f9ng Kogan \u0111\u00e0nh h\u00e9 l\u1ed9 t\u00ean c\u00f4ng ty \u0111\u1ee9ng sau l\u00e0: SCL \u2013 Strategic Communications Laboratories (Ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n th\u00f4ng). Kosinski t\u00ecm hi\u1ec3u trong Google v\u00e0 \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean trang m\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00f4ng ty h\u1ecd: \u201eCh\u00fang t\u00f4i l\u00e0 c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd to\u00e0n c\u1ea7u v\u1ec1 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng b\u1ea7u c\u1eed\u201c. SCL cung c\u1ea5p m\u00f4 h\u00ecnh ti\u1ebfp th\u1ecb tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf T\u00e2m l\u00fd-Logic v\u1edbi tr\u1ecdng t\u00e2m: T\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn b\u1ea7u c\u1eed. T\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn b\u1ea7u c\u1eed \u01b0? Lu\u1ed1ng cu\u1ed1ng, Kosinski nh\u1eafp qua c\u00e1c trang m\u1ea1ng. C\u00f4ng ty g\u00ec \u0111\u00e2y? V\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ecbnh gi\u1edf tr\u00f2 g\u00ec \u1edf M\u1ef9?<\/p>\n<p>C\u00e1i m\u00e0 Kosinski t\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0: \u0110\u00e0ng sau SCL l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng ty c\u00f3 c\u1ea5u tr\u00fac ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u1edbi c\u00e1c chi nh\u00e1nh \u1edf thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ebf \u2013 theo nh\u1eefng ti\u1ebft l\u1ed9 t\u1eeb Panama Papers v\u00e0 Wikileaks, m\u1ed9t s\u1ed1 trong \u0111\u00f3 tham gia l\u1eadt \u0111\u1ed5 \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n, s\u1ed1 kh\u00e1c x\u00e2y d\u1ef1ng cho NATO ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nh\u1eb1m chi ph\u1ed1i t\u00e2m l\u00fd ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf Afghanistan v\u00e0 gi\u1edd \u0111\u00e2y SCL c\u0169ng l\u00e0 c\u00f4ng ty m\u1eb9 c\u1ee7a Cambridge Analytica, m\u1ed9t v\u0103n ph\u00f2ng nh\u1ecf \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i v\u1edbi Big Data, n\u01a1i t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e1c chi\u1ebfn d\u1ecbch b\u1ea7u c\u1eed cho Trump v\u00e0 Brexit.<\/p>\n<p>Kosinski ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, nh\u01b0ng c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ea5t an. \u201eS\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ed1c m\u00f9i\u201c, anh h\u1ed3i t\u01b0\u1edfng. Ki\u1ec3m l\u1ea1i nh\u1eefng h\u1ed3 s\u01a1 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a m\u00ecnh, anh ph\u00e1t hi\u1ec7n ra Aleksandr Kogan \u0111\u00e3 b\u00ed m\u1eadt \u0111\u0103ng nh\u1eadp m\u1ed9t c\u00f4ng ty c\u00f3 quan h\u1ec7 l\u00e0m \u0103n v\u1edbi SCL. T\u1eeb m\u1ed9t t\u00e0i li\u1ec7u trong t\u1ea1p ch\u00ed \u201eMagazin\u201c cho th\u1ea5y SCL \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ee7a Kosinski th\u00f4ng qua Kogan. Kosinski ch\u1ee3t t\u1ec9nh ng\u1ed9 ra r\u1eb1ng, Kogan \u0111\u00e3 sao ch\u00e9p ho\u1eb7c nh\u00e1i l\u1ea1i m\u00f4 h\u00ecnh OCEAN c\u1ee7a anh \u0111\u1ec3 b\u00e1n cho c\u00f4ng ty t\u00e1c \u0111\u1ed9ng b\u1ea7u c\u1eed. Ngay l\u1eadp t\u1ee9c anh c\u1eaft \u0111\u1ee9t li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi Kogan v\u00e0 th\u00f4ng b\u00e1o v\u1edbi gi\u00e1m \u0111\u1ed1c h\u1ecdc vi\u1ec7n. Trong tr\u01b0\u1eddng t\u1ed5ng h\u1ee3p n\u1ed5 ra m\u1ed9t cu\u1ed9c tranh c\u00e3i ph\u1ee9c t\u1ea1p. H\u1ecdc vi\u1ec7n th\u00ec lo l\u1eafng cho uy t\u00edn c\u1ee7a m\u00ecnh, Aleksandr Kogan th\u00ec ch\u1ea1y sang Singapore l\u1ea5y v\u1ee3 v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Ts. Spectre. Michal Kosinski \u0111\u1ed5i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Stanford \u1edf M\u1ef9.<\/p>\n<p>C\u1ea3 n\u0103m \u0111\u00f3 kh\u00e1 y\u00ean t\u0129nh. Nh\u01b0ng trong th\u00e1ng 11.2015 Nigel Farage, ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a phe c\u1ea5p ti\u1ebfn \u1ee7ng h\u1ed9 Brexit v\u00e0 \u00ableave.eu\u00bb th\u00f4ng b\u00e1o r\u1eb1ng, h\u1ecd \u1ee7y nhi\u1ec7m cho m\u1ed9t c\u00f4ng ty Big Data h\u1ed7 tr\u1ee3 chi\u1ebfn d\u1ecbch b\u1ecf phi\u1ebfu tr\u1ef1c tuy\u1ebfn. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0: Cambridge Analytica. N\u0103ng l\u1ef1c c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a c\u00f4ng ty: Ti\u1ebfp th\u1ecb ch\u00ednh tr\u1ecb ki\u1ec3u m\u1edbi, t\u1ee9c l\u00e0: Nh\u1eafm \u0111\u1ebfn c\u00e1c m\u1ee5c ti\u00eau vi m\u00f4 (Mikrotargeting) tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf m\u00f4 h\u00ecnh t\u00e2m l\u00fd OCEAN.<\/p>\n<p>Kosinski nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u E-Mails v\u1edbi n\u1ed9i dung li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u1eefng g\u00ec anh l\u00e0m, v\u00ec h\u1ec5 \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ebfn nh\u1eefng t\u1eeb kh\u00f3a nh\u01b0 Cambridge, Ocean v\u00e0 Analytics l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta ngh\u0129 ngay \u0111\u1ebfn anh. L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean anh nghe t\u00ean c\u00f4ng ty n\u00e0y. Kinh h\u00e3i nh\u00ecn trang Web, anh bi\u1ebft c\u01a1n \u00e1c m\u1ed9ng c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u00e3 bi\u1ebfn th\u00e0nh hi\u1ec7n th\u1ef1c, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ee7a anh \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng tr\u00ean qui m\u00f4 l\u1edbn cho c\u00e1c m\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u00ednh tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Sau v\u1ee5 Brexit trong th\u00e1ng B\u1ea9y, nhi\u1ec1u l\u1eddi x\u00ec x\u00e8o l\u0103ng m\u1ea1 h\u01b0\u1edbng t\u1edbi Kosinski. B\u1ea1n b\u00e8 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quen bi\u1ebft vi\u1ebft cho anh: Xem k\u00eca, c\u1eadu \u0111\u00e3 l\u00e0m c\u00e1i g\u00ec th\u1ebf? Kosinski ph\u1ea3i ph\u00e2n bua kh\u1eafp n\u01a1i r\u1eb1ng, anh ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec v\u1edbi c\u00f4ng ty \u0111\u00f3.<\/p>\n<p><strong>H\u1ebft Brexit l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Trump<\/strong><\/p>\n<p>M\u01b0\u1eddi th\u00e1ng sau, \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y 19 th\u00e1ng Ch\u00edn 2016 cu\u1ed9c b\u1ea7u c\u1eed M\u1ef9 \u0111ang \u0111\u1ebfn g\u1ea7n. Ti\u1ebfng nh\u1ea1c \u0111\u1ec7m Giutar tr\u00e0n \u0111\u1ea7y ph\u00f2ng h\u1ecdp m\u00e0u xanh th\u1eabm c\u1ee7a kh\u00e1ch s\u1ea1n New Yorker Grand Hyatt, ban nh\u1ea1c Rock Creedence Clearwater Revival \u0111ang ch\u01a1i b\u00e0i: \u00abBad Moon Rising\u00bb. H\u1ed9i ngh\u1ecb th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec9nh Concordia l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea1ng di\u1ec5n \u0111\u00e0n kinh t\u1ebf th\u1ebf gi\u1edbi thu nh\u1ecf. C\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u1ef1, c\u00f3 c\u1ea3 Schneider-Ammann, ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Li\u00ean bang Th\u1ee5y S\u0129. \u201eVui m\u1eebng ch\u00e0o \u0111\u00f3n \u00f4ng Alexander Nix, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh c\u00f4ng ty Cambridge Analytica\u201c, m\u1ed9t gi\u1ecdng n\u1eef nh\u1eb9 nh\u00e0ng nh\u01b0 t\u1eeb ngo\u00e0i xa loan b\u00e1o. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng m\u1ea3nh kh\u1ea3nh trong b\u1ed9 Comple \u0111en \u0111i v\u00e0o trung t\u00e2m s\u00e2n kh\u1ea5u. Im l\u1eb7ng bao tr\u00f9m c\u0103n ph\u00f2ng. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u1eb7t \u1edf \u0111\u00e2y bi\u1ebft r\u1eb1ng: \u0110\u00e2y l\u00e0 chuy\u00ean gia k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1 m\u1edbi c\u1ee7a Trump. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0i tu\u1ea7n Trump vi\u1ebft tr\u00ean Twitter m\u1ed9t c\u00e1ch b\u00ed hi\u1ec3m \u201eS\u1eafp t\u1edbi qu\u00ed v\u1ecb s\u1ebd g\u1ecdi t\u00f4i l\u00e0 Mr. Brexit\u201c. Qu\u1ea3 th\u1eadt, nhi\u1ec1u chuy\u00ean gia ph\u00e2n t\u00edch ch\u00ednh tr\u1ecb khi \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng gi\u1eefa ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a Trump v\u00e0 c\u1ee7a phe ph\u00e1i c\u00e1nh h\u1eefu \u1ee7ng h\u1ed9 Brexit. Nh\u01b0ng l\u1ea1i r\u1ea5t \u00edt ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i li\u00ean quan v\u00e0 cam k\u1ebft g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a Trump v\u1edbi m\u1ed9t c\u00f4ng ty ti\u1ebfp th\u1ecb v\u00f4 danh l\u00e0: Cambridge Analytica.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, chi\u1ebfn d\u1ecbch v\u1eadn \u0111\u1ed9ng b\u1eb1ng k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1 c\u1ee7a Trump \u00edt nhi\u1ec1u ch\u1ec9 d\u1ef1a tr\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi: Brad Parscale, m\u1ed9t doanh nh\u00e2n ti\u1ebfp th\u1ecb kh\u1edfi nghi\u1ec7p th\u1ea5t b\u1ea1i, \u0111\u00e3 l\u1eadp cho Trump m\u1ed9t trang Web th\u00f4 s\u01a1 v\u1edbi gi\u00e1 1500 Dollar. Trump \u0111\u00e3 70 tu\u1ed5i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i Typ ng\u01b0\u1eddi th\u1ea1o k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1, tr\u00ean b\u00e0n l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ebfn m\u1ed9t c\u00e1i m\u00e1y t\u00ednh. C\u00f3 l\u1ea7n c\u00f4 th\u01b0 k\u00fd ri\u00eang ti\u1ebft l\u1ed9, Trump kh\u00f4ng d\u00f9ng E-Mail. C\u1ed5 c\u00f2n thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u00f4ng d\u00f9ng Smartphone v\u00e0 k\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c Twitter c\u1ee7a \u1ed5ng n\u1eefa.<\/p>\n<p>Hillary Clinton th\u00ec ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, th\u1eeba k\u1ebf t\u1eeb Obama, T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng x\u00e3 h\u1ed9i. B\u00e0 ta c\u00f3 danh s\u00e1ch \u0111\u1ecba ch\u1ec9 c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng D\u00e2n ch\u1ee7, thu th\u1eadp h\u00e0ng tri\u1ec7u tr\u00ean m\u1ea1ng v\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ee7a Google v\u00e0 Dreamworks. Th\u00e1ng S\u00e1u 2016, khi bi\u1ebft Trump m\u01b0\u1edbn Cambridge Analytica, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1edf Washington b\u0129u m\u00f4i: Thu\u00ea nh\u1eefng k\u1ebb ngo\u1ea1i bang h\u1ee3m h\u0129nh \u0111ua \u0111\u00f2i m\u1eb7c Comple may \u0111o v\u00e0 ch\u1eb3ng hi\u1ec3u g\u00ec v\u1ec1 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc con ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u00e1? Oai nh\u1ec9?<\/p>\n<p>\u201c Th\u01b0a qu\u00fd v\u1ecb th\u00ednh gi\u1ea3, th\u1eadt vinh d\u1ef1 cho t\u00f4i, \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 cho qu\u00fd v\u1ecb nghe v\u1ec1 quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a Big Data v\u00e0 Tr\u1eafc nghi\u1ec7m t\u00e2m l\u00fd trong chi\u1ebfn d\u1ecbch tranh c\u1eed\u201d. ph\u00eda sau Alexander Nix hi\u1ec7n ra Logo c\u1ee7a Cambridge Analytica: H\u00ecnh b\u1ed9 n\u00e3o g\u1ed3m c\u00e1c giao \u0111i\u1ec3m m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3. \u201cM\u1edbi v\u00e0i th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Ted Cruz l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 nh\u1eefng \u1ee9ng vi\u00ean \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a chu\u1ed9ng\u201c \u2013 anh ch\u00e0ng t\u00f3c v\u00e0ng n\u00f3i u\u1ed1n l\u01b0\u1ee1i \u0111\u1eb7c ki\u1ec3u ng\u01b0\u1eddi Anh, d\u00e2n M\u1ef9 nghe c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c t\u1ee9c anh \u00e1ch y nh\u01b0 d\u00e2n \u0110\u1ee9c nghe d\u00e2n Th\u1ee5y S\u0129 n\u00f3i ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c v\u1eady \u2013 \u201eCh\u1ec9 c\u00f3 40% c\u1eed tri bi\u1ebft t\u00ean \u00f4ng ta\u201d. T\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng bi\u1ebft v\u1ec1 chuy\u1ec7n b\u1ee9t ph\u00e1 nhanh ch\u00f3ng c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u1ef9 Cruz. C\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00f3 l\u00e0 kho\u1ea3ng kh\u1eafc k\u1ef3 l\u1ea1 nh\u1ea5t trong cu\u1ed9c ch\u1ea1y \u0111ua. K\u1ebb c\u1ea1nh tranh nguy hi\u1ec3m cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a Trump trong n\u1ed9i b\u1ed9 \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng h\u00f2a d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb h\u01b0 kh\u00f4ng. \u201cV\u1eady l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3?\u201d Nix h\u1ecfi.<\/p>\n<p>V\u00e0o cu\u1ed1i 2014, Cambridge Analytica \u0111\u00e3 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o chi\u1ebfn d\u1ecbch tranh c\u1eed c\u1ee7a M\u1ef9, ban \u0111\u1ea7u v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch c\u1ed1 v\u1ea5n c\u1ee7a Ted Cruz, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef7 ph\u00fa ph\u1ea7n m\u1ec1m M\u1ef9 Robert Mercer b\u00ed m\u1eadt t\u00e0i tr\u1ee3.\u00a0 \u0110\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3, theo Nix, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 chi\u1ebfn d\u1ecbch tranh c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n theo c\u00e1c ti\u00eau ch\u00ed nh\u00e2n kh\u1ea9u h\u1ecdc. \u201cM\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng d\u1ea1i d\u1ed9t, qu\u00ed v\u1ecb h\u00e3y suy ng\u1eabm v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 m\u00e0 xem: T\u1ea5t c\u1ea3 ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u1ec1u nh\u1eadn c\u00f9ng m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p, b\u1edfi v\u00ec h\u1ecd c\u00f9ng gi\u1edbi t\u00ednh \u2013 hay t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 g\u1ed1c Phi, v\u00ec h\u1ecd c\u00f9ng ch\u1ee7ng t\u1ed9c\u201d. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1eb3ng c\u1ea9n Nix \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u1edf \u0111\u00e2y: Ban v\u1eadn \u0111\u1ed9ng b\u1ea7u c\u1eed c\u1ee7a Hillary Clinton \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ebfu t\u00ednh chuy\u00ean nghi\u1ec7p. H\u1ecd chia x\u00e3 h\u1ed9i th\u00e0nh nh\u1eefng nh\u00f3m coi nh\u01b0 l\u00e0 \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t \u2013 C\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady, c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf th\u0103m d\u00f2 d\u01b0 lu\u1eadn \u0111\u00e3 l\u00e0m cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ngh\u0129 r\u1eb1ng: Cu\u1ed1i c\u00f9ng Clinton s\u1ebd th\u1eafng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y Nix chuy\u1ec3n sang slide ti\u1ebfp theo: 5 khu\u00f4n m\u1eb7t, m\u1ed7i khu\u00f4n m\u1eb7t t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh nh\u00e2n c\u00e1ch. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u00f4 h\u00ecnh OCEAN. Nix n\u00f3i: \u201c\u1ede Cambridge Analytica, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh cho ph\u00e9p t\u00ednh to\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n c\u00e1ch m\u1ed7i c\u00f4ng d\u00e2n tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u1edf M\u1ef9\u201d. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y th\u00ec trong h\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng im l\u1eb7ng tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i. Th\u00e0nh c\u00f4ng ti\u1ebfp th\u1ecb c\u1ee7a Cambridge Analytica d\u1ef1a tr\u00ean s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a 3 y\u1ebfu t\u1ed1: Ph\u00e2n t\u00edch t\u00e2m l\u00fd h\u00e0nh vi theo m\u00f4 h\u00ecnh OCEAN; Ph\u00e2n t\u00edch Big Data v\u00e0 Qu\u1ea3ng c\u00e1o nh\u1eafm \u0111\u00fang m\u1ee5c ti\u00eau. Qu\u1ea3ng c\u00e1o nh\u1eafm \u0111\u00fang m\u1ee5c ti\u00eau l\u00e0 qu\u1ea3ng c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1 nh\u00e2n h\u00f3a theo \u0111\u00fang nh\u00f3m \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng, th\u00edch nghi nh\u1ea5t nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 v\u1edbi \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a t\u1eebng kh\u00e1ch h\u00e0ng.<\/p>\n<p>Nix th\u00e0nh th\u1eadt l\u00fd gi\u1ea3i v\u1ec1 chuy\u1ec7n c\u00f4ng ty anh ta l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o (b\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh n\u00e0y xem t\u1ef1 do tr\u00ean Youtube). C\u00f4ng ty Cambridge Analytica mua d\u1eef li\u1ec7u c\u00e1 nh\u00e2n t\u1eeb m\u1ecdi ngu\u1ed3n c\u00f3 th\u1ec3: H\u1ed3 s\u01a1 nh\u00e0 \u0111\u1ea5t, Th\u1ebb t\u00edch \u0111i\u1ec3m, Danh s\u00e1ch c\u1eed tri, Th\u1ebb h\u1ed9i vi\u00ean c\u00e2u l\u1ea1c b\u1ed9, \u0110\u0103ng k\u00fd t\u1ea1p ch\u00ed d\u00e0i h\u1ea1n, C\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u y t\u1ebf. Nix hi\u1ec3n th\u1ecb Logo c\u00e1c l\u00e1i bu\u00f4n d\u1eef li\u1ec7u to\u00e0n c\u1ea7u nh\u01b0 Acxiom v\u00e0 Experian \u2013 \u1ede M\u1ef9 g\u1ea7n nh\u01b0 t\u1ea5t c\u1ea3 d\u1eef li\u1ec7u c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u1ec1u mua \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu b\u1ea1n mu\u1ed1n bi\u1ebft, v\u00ed d\u1ee5 ph\u1ee5 n\u1eef Do Th\u00e1i s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 mua th\u00f4ng tin n\u00e0y d\u1ec5 d\u00e0ng, bao g\u1ed3m c\u1ea3 s\u1ed1 \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i. L\u00fac n\u00e0y, Cambridge Analytica m\u1edbi \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu t\u00edch h\u1ee3p d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u00f3 v\u1edbi danh s\u00e1ch c\u1eed tri c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng h\u00f2a v\u00e0 d\u1eef li\u1ec7u tr\u1ef1c tuy\u1ebfn nh\u01b0 Facebook-Likes \u2013 sau \u0111\u00f3 l\u1eadp h\u1ed3 s\u01a1 nh\u00e2n c\u00e1ch theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p OCEAN. T\u1eeb nh\u1eefng d\u1ea5u v\u1ebft k\u1ef9 thu\u1eadt n\u00e0y b\u1ed7ng nhi\u00ean hi\u1ec7n ra con ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c t\u1ebf v\u1edbi nh\u1eefng n\u1ed7i lo s\u1ee3, c\u00e1c nhu c\u1ea7u, m\u1ecdi quan t\u00e2m \u2013 v\u00e0 v\u1edbi c\u1ea3 \u0111\u1ecba ch\u1ec9 n\u01a1i \u1edf.<\/p>\n<p>Quy tr\u00ecnh \u0111\u00f3 y h\u1ec7t nh\u01b0 m\u00f4 h\u00ecnh c\u1ee7a Michal Kosinski \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n. Cambridge Analytica c\u0169ng s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c b\u00e0i Test \u2013 IQ v\u00e0 nh\u1eefng \u1ee9ng d\u1ee5ng nh\u1ecf (App) OCEAN \u2013 Test \u0111\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng Likes c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng Facebook. V\u00e0 c\u00f4ng ty Cambridge Analytica \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u00fang c\u00e1i m\u00e0 Kosinski \u0111\u00e3 c\u1ea3nh b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3: \u201cCh\u00fang t\u00f4i c\u00f3 s\u01a1 \u0111\u1ed3 t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng d\u00e2n M\u1ef9, 220 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi\u201c. Nix n\u00f3i v\u00e0 m\u1edf \u1ea3nh ch\u1ee5p m\u00e0n h\u00ecnh \u201eTrung t\u00e2m \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i tr\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y \u0111\u00e2y. H\u00e3y \u0111\u1ec3 t\u00f4i ch\u1ec9 cho qu\u00ed v\u1ecb bi\u1ebft, ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0m g\u00ec v\u1edbi c\u00e1i n\u00e0y\u201d, \u2013 Tr\u00ean b\u1ea3ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1 m\u00e0n h\u00ecnh hi\u1ec7n ra, b\u00ean tr\u00e1i l\u00e0 bi\u1ec3u \u0111\u1ed3, b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 bang Iowa, n\u01a1i Ted Cruz thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng phi\u1ebfu l\u1edbn b\u1ea5t ng\u1edd trong v\u00f2ng b\u1ea7u c\u1eed s\u01a1 b\u1ed9. Tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m ngh\u00ecn ch\u1ea5m nh\u1ecf: \u0111\u1ecf v\u00e0 xanh. Nix khoanh c\u00e1c ti\u00eau ch\u00ed: \u0110\u1ea3ng c\u1ed9ng h\u00f2a \u2013 th\u00ec c\u00e1c \u0111i\u1ec3m xanh bi\u1ebfn m\u1ea5t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1ee1ng l\u1ef1 \u2013 l\u1ea1i bi\u1ebfn m\u1ea5t m\u1ed9t ch\u1ea5m. \u0110\u00e0n \u00f4ng \u2013 l\u1ea1i \u00edt h\u01a1n n\u1eefa, v\u00e0 c\u1ee9 th\u1ebf. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, hi\u1ec7n ra t\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi: v\u1edbi tu\u1ed5i, \u0111\u1ecba ch\u1ec9, c\u00e1c m\u1ed1i quan t\u00e2m, xu h\u01b0\u1edbng ch\u00ednh tr\u1ecb. B\u00e2y gi\u1edd Cambridge Analytica so\u1ea1n th\u1ea3o v\u00e0 g\u1eedi th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p ch\u00ednh tr\u1ecb cho con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee5 th\u1ec3 n\u00e0y th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u00e2y?<\/p>\n<p>Trong ph\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y kh\u00e1c, Nix l\u1ea5y lu\u1eadt v\u1ec1 s\u1edf h\u1eefu s\u00fang l\u00e0m 2 v\u00ed d\u1ee5, nh\u1eb1m hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a c\u1eed tri: \u201cV\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hay lo s\u1ee3, c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 nh\u1ea1y c\u1ea3m cao th\u00ec ch\u00fang t\u00f4i gi\u1edbi thi\u1ec7u s\u00fang nh\u01b0 c\u00f4ng c\u1ee5 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m an to\u00e0n. H\u00ecnh b\u00ean tr\u00e1i, qu\u00fd v\u1ecb th\u1ea5y b\u00e0n tay k\u1ebb tr\u00f4m \u0111ang \u0111\u1eadp c\u1eeda k\u00ednh\u201c. C\u00f2n b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ee9c tranh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng c\u1ea7m s\u00fang s\u0103n \u0111ang c\u00f9ng con trai \u0111i tr\u00ean c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng trong ho\u00e0ng h\u00f4n. R\u00f5 l\u00e0 \u0111i s\u0103n v\u1ecbt: \u201e\u0110\u00e2y l\u00e0 lo\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ee7 h\u01b0\u1edbng ngo\u1ea1i cao\u201c.<\/p>\n<p><strong>C\u1ea3n tr\u1edf c\u1eed tri b\u1ea7u cho Clinton nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o<\/strong><\/p>\n<p>B\u1ea3n ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y m\u00e2u thu\u1eabn c\u1ee7a Trump, s\u1ef1 th\u1ec3 hi\u1ec7n th\u00e1i \u0111\u1ed9 m\u1ed9t c\u00e1ch l\u1ed1 b\u1ecbch<em> v\u00e0<\/em> h\u1ec7 qu\u1ea3 l\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn c\u00e1c lo\u1ea1i th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p kh\u00e1c nhau \u0111\u1ed9t nhi\u00ean tr\u1edf n\u00ean c\u00f3 l\u1ee3i cho \u00f4ng ta: Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a \u00f4ng ta \u0111\u1ebfn v\u1edbi t\u1eebng c\u1eed tri. \u201cTrump h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0 thu\u1eadt to\u00e1n c\u01a1 h\u1ed9i ho\u00e0n h\u1ea3o, ho\u00e0n to\u00e0n ch\u1ec9 d\u1ef1a tr\u00ean ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang\u201d, nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc Cathy O\u2019Neil \u0111\u00e3 nh\u1eadn x\u00e9t nh\u01b0 v\u1eady trong th\u00e1ng T\u00e1m. V\u00e0o bu\u1ed5i tranh lu\u1eadn th\u1ee9 3 c\u1ee7a \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean T\u1ed5ng th\u1ed1ng gi\u1eefa Trump v\u00e0 Clinton, \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Trump \u0111\u00e3 g\u1eedi v\u00e0o m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i 175 000 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p v\u1edbi c\u00e1c d\u1ea1ng l\u1eadp lu\u1eadn kh\u00e1c nhau, ch\u1ee7 y\u1ebfu th\u00f4ng qua Facebook. Ch\u00fang ch\u1ec9 kh\u00e1c nhau \u1edf nh\u1eefng chi ti\u1ebft c\u1ef1c nh\u1ecf, nh\u1eb1m ph\u00f9 h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u1edbi t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn th\u01b0 nh\u01b0: C\u00e1c lo\u1ea1i ti\u00eau \u0111\u1ec1, m\u00e0u s\u1eafc, ph\u1ee5 \u0111\u1ec1, v\u1edbi \u1ea3nh v\u00e0 video. C\u00e1ch l\u00e0m tinh t\u1ebf n\u00e0y khi\u1ebfn cho th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi nh\u1eefng nh\u00f3m c\u01b0 d\u00e2n nh\u1ecf nh\u1ea5t, nh\u01b0 Nix gi\u1ea3i th\u00edch trong bu\u1ed5i t\u1ecda \u0111\u00e0m v\u1edbi \u201eDas Magazine\u201c. \u201cB\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u1ebfn t\u1eebng m\u1ee5c ti\u00eau nh\u01b0, l\u00e0ng, khu nh\u00e0, th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi\u201d. Cambridge Analytica \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p cho d\u00e2n c\u01b0 \u1edf Khu Little Haiti Maiami th\u00f4ng tin v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u1ef9 Clinton c\u1ef1 tuy\u1ec7t tham gia kh\u1eafc ph\u1ee5c h\u1eadu qu\u1ea3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf Haiti \u2013 nh\u1eb1m l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ch\u00e1n n\u1ea3n kh\u00f4ng b\u1ecf phi\u1ebfu cho b\u00e0 Clinton n\u1eefa. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng m\u1ee5c ti\u00eau: Nh\u1eb1m l\u00e0m cho nh\u1eefng c\u1eed tri ti\u1ec1m n\u0103ng c\u1ee7a Clinton nh\u01b0: Nh\u1eefng c\u1eed tri c\u00e1nh t\u1ea3 c\u00f2n l\u01b0\u1ee1ng l\u1ef1, ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 g\u1ed1c Phi, ph\u1ee5 n\u1eef tr\u1ebb \u2013 tr\u00e1nh xa h\u00f2m phi\u1ebfu b\u1ea7u cho b\u00e0.\u00a0 \u201c\u0110\u00e8 b\u1eb9p\u201d s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u1ee7a h\u1ecd \u2013 l\u00e0 l\u1eddi m\u1ed9t c\u1ed9ng s\u1ef1 c\u1ee7a Trump. C\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e1c \u201cth\u01b0 \u0111en\u201d l\u00e0 nh\u1eefng trang qu\u1ea3ng c\u00e1o tr\u00ean Facebook, h\u1ecd mua l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u0103ng tin theo d\u00f2ng th\u1eddi gian, m\u00e0 ch\u1ec9 nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u0103ng k\u00fd m\u1edbi xem \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u00ed d\u1ee5: \u0110\u0103ng cho ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 g\u1ed1c Phi xem Video, trong \u0111\u00f3 Hillary Clinton v\u00ed \u0111\u00e0n \u00f4ng da \u0111en v\u1edbi th\u00fa d\u1eef \u0103n th\u1ecbt.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c con t\u00f4i s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd hi\u1ec3u, t\u1ea1i sao l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ea5m bi\u1ec3n qu\u1ea3ng c\u00e1o v\u1edbi n\u1ed9i dung y chang nh\u01b0 nhau cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. V\u00e2ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 quan ni\u1ec7m kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng \u0111\u1ea1i ch\u00fang. T\u00f4i xin c\u00e1m \u01a1n qu\u00ed v\u1ecb \u0111\u00e3 ch\u00fa \u00fd l\u1eafng nghe v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i v\u1edbi qu\u00ed v\u1ecb r\u1eb1ng, hi\u1ec7n ch\u00fang t\u00f4i \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c cho m\u1ed9t trong hai \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean y\u00eau qu\u00ed c\u1ee7a ch\u00fang ta\u201d \u2013 Nix k\u1ebft th\u00fac b\u00e0i tr\u00ecnh b\u00e0y v\u00e0 r\u1eddi s\u00e2n kh\u1ea5u.<\/p>\n<p>T\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1eadn bi\u1ebft, \u0111\u1ed9i qu\u00e2n k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1 c\u1ee7a Trump l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n M\u1ef9 \u2013 B\u1edfi v\u00ec h\u1ecd hi\u1ebfm khi s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c k\u00eanh truy\u1ec1n h\u00ecnh ch\u00ednh th\u1ed1ng trung \u01b0\u01a1ng, m\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 truy\u1ec1n h\u00ecnh k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1 t\u01b0 nh\u00e2n. Trong khi \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Clinton, tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf t\u00ednh to\u00e1n theo nh\u00e2n kh\u1ea9u h\u1ecdc ngh\u0129 m\u00ecnh ch\u1eafc \u0103n, th\u00ec t\u1ea1i San Antonio, n\u01a1i Trump \u0111\u1eb7t tr\u1ee5 s\u1edf c\u1ee7a chi\u1ebfn d\u1ecbch k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1, xu\u1ea5t hi\u1ec7n th\u00eam m\u1ed9t \u201et\u1ed5ng h\u00e0nh dinh th\u1ee9 hai\u201c, nh\u01b0 ph\u00f3ng vi\u00ean c\u1ee7a Bloomberg Sasha Issenberg ng\u1ea1c nhi\u00ean ghi nh\u1eadn. Ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, nh\u00f3m Cambridge Analytica nh\u1eadn c\u1ee7a Trump 100\u2009000 Dollar trong th\u00e1ng B\u1ea3y, th\u00e1ng T\u00e1m th\u00eam 250\u2009000 Dollar v\u00e0 th\u00e1ng Ch\u00edn l\u00ean 5 tri\u1ec7u. Nix ti\u1ebft l\u1ed9 r\u1eb1ng, t\u1ed5ng th\u00f9 lao cho d\u1ecbch v\u1ee5 l\u00e0 15 tri\u1ec7u Dollar.<\/p>\n<p>C\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p c\u1ee7a c\u00f4ng ty l\u00e0 r\u1ea5t tri\u1ec7t \u0111\u1ec3: T\u1eeb th\u00e1ng B\u1ea3y 2016, nh\u1eefng ai c\u1ed5 s\u00fay cho Trump \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb m\u1ed9t \u1ee9ng d\u1ee5ng (App) c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u1eadn bi\u1ebft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng trong c\u00f9ng m\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0, c\u00f3 quan \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh tr\u1ecb g\u00ec v\u00e0 thu\u1ed9c typ c\u00e1 t\u00ednh n\u00e0o. Khi c\u00f3 t\u00edn hi\u1ec7u c\u1ee7a Trump, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ed7 tr\u1ee3 tranh c\u1eed, th\u00f4ng qua App, s\u1ebd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1 t\u00ednh c\u1ee7a nh\u00f3m d\u00e2n c\u01b0 n\u00e0y v\u00e0 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 h\u1ecd \u0111i v\u1eadn \u0111\u1ed9ng. C\u00e1c ph\u1ea3n h\u1ed3i t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea1p tr\u1edf l\u1ea1i v\u00e0o App v\u00e0 lu\u1ed3ng d\u1eef li\u1ec7u m\u1edbi n\u00e0y ch\u1ea3y th\u1eb3ng v\u00e0o trung t\u00e2m ph\u00e2n t\u00edch c\u1ee7a Cambridge Analytica.<\/p>\n<p>C\u00f4ng ty chia d\u00e2n s\u1ed1 Hoa K\u1ef3 ra th\u00e0nh 32 lo\u1ea1i c\u00e1 t\u00ednh v\u00e0 t\u1eadp trung ch\u1ec9 \u1edf trong 17 bang. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1ch nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Kosinski: \u0110\u00e0n \u00f4ng th\u00edch MAC Cosmetic h\u1ea7u nh\u01b0 l\u00e0 \u0111\u1ed3ng t\u00ednh. Cambridge Analytica \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra: Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u01b0a chu\u1ed9ng \u00d4 t\u00f4 s\u1ea3n xu\u1ea5t \u1edf M\u1ef9 c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u1ea5u hi\u1ec7u ng\u1ea3 theo b\u1ea7u cho Trump. T\u00f3m l\u1ea1i, v\u1edbi nh\u1eefng ph\u00e1t ki\u1ebfn n\u00e0y s\u1ebd gi\u00fap Trump bi\u1ebft r\u1eb1ng, nh\u1eefng th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p n\u00e0o, d\u00f9ng \u1edf \u0111\u00e2u l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd nh\u1ea5t. Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a \u00f4ng ta trong nh\u1eefng tu\u1ea7n cu\u1ed1i t\u1eadp trung v\u00e0o bang Michigan v\u00e0 Wisconsin l\u00e0 d\u1ef1a tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u. \u1ee8ng c\u1eed vi\u00ean T\u1ed5ng th\u1ed1ng n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee5 \u00e1p d\u1ee5ng th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u00f4 h\u00ecnh Tr\u1eafc nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p><strong>Cambridge Analytica s\u1ebd l\u00e0m g\u00ec \u1edf ch\u00e2u \u00c2u?<\/strong><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng th\u1ef1c s\u1ef1 Tr\u1eafc nghi\u1ec7m t\u00e2m l\u00fd \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3 b\u1ea7u c\u1eed? Cambridge Analytica kh\u00f4ng mu\u1ed1n cung c\u1ea5p b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a chi\u1ebfn d\u1ecbch tranh c\u1eed, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 nh\u1eefng manh m\u1ed1i nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh: Th\u1ef1c t\u1ebf cho th\u1ea5y: \u0110\u00f3 l\u00e0 Ted Cruz, t\u1eeb h\u01b0 kh\u00f4ng nh\u1edd s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a Cambridge Analytica \u0111\u00e3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ea1nh tranh n\u1eb7ng k\u00fd nh\u1ea5t c\u1ee7a Trump trong v\u00f2ng b\u1ea7u s\u01a1 b\u1ed9; L\u00e0 s\u1ef1 gia t\u0103ng s\u1ed1 phi\u1ebfu c\u1ee7a c\u1eed tri n\u00f4ng th\u00f4n; L\u00e0 s\u1ef1 suy gi\u1ea3m tham gia b\u1ea7u c\u1eed c\u1ee7a c\u1eed tri g\u1ed1c Phi; Hay tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf Trump chi \u00edt ti\u1ec1n h\u01a1n c\u0169ng l\u00fd gi\u1ea3i cho t\u00ednh hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a qu\u1ea3ng c\u00e1o d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1 t\u00ednh ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00e0 c\u0169ng nh\u01b0 vi\u1ec7c Trump chi \u00be ng\u00e2n s\u00e1ch cho l\u0129nh v\u1ef1c k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1ed1. Facebook \u0111\u00e3 t\u1ecf ra l\u00e0 th\u1ee9 v\u0169 kh\u00ed ho\u00e0n h\u1ea3o v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ee3 l\u1ef1c cho tranh c\u1eed t\u1ed1t nh\u1ea5t. C\u1ed9ng t\u00e1c vi\u00ean c\u1ee7a Trump vi\u1ebft tr\u00ean Twitter nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho ph\u00e9p \u1edf \u0110\u1ee9c, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 \u0111\u1ea3ng AfD th\u00edch th\u00fa, v\u00ec h\u1ecd c\u00f3 nhi\u1ec1u \u201cFans\u201d tr\u00ean Facebook h\u01a1n CDU v\u00e0 SPD c\u1ed9ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng th\u1eadt ra, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng, c\u00e1c chuy\u00ean gia th\u1ed1ng k\u00ea \u0111\u00e3 thua trong cu\u1ed9c tranh c\u1eed, v\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u00e1n \u0111o\u00e1n sai. M\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i h\u1ecd \u0111\u00fang: C\u00e1c chuy\u00ean gia th\u1ed1ng k\u00ea \u0111\u00e3 th\u1eafng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 v\u1edbi nh\u1eefng ai s\u1eed d\u1ee5ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p m\u1edbi n\u00e0y. Trump th\u01b0\u1eddng d\u00e8 b\u1ec9u v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p khoa h\u1ecdc \u0111\u00f3, nh\u01b0ng r\u1ed1t cu\u1ed9c th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 nh\u1edd n\u00f3 \u2013 Th\u1eadt l\u00e0 s\u1ef1 tr\u1edb tr\u00eau c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed.<\/p>\n<p>K\u1ebb chi\u1ebfn th\u1eafng th\u1ee9 hai t\u00ean l\u00e0 c\u00f4ng ty Cambridge Analytica. Th\u00e0nh vi\u00ean H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n tr\u1ecb c\u1ee7a c\u00f4ng ty Steve Bannon, ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1edd b\u00e1o tr\u1ef1c tuy\u1ebfn c\u1ef1c h\u1eefu \u00abBreitbart News\u00bb, v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m gi\u00e1m \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c cho Donald Trump. Marion Mar\u00e9chal-Le Pen, nh\u00e2n v\u1eadt t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ea7y tham v\u1ecdng c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng M\u1eb7t tr\u1eadn d\u00e2n t\u1ed9c Ph\u00e1p, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a n\u1eef \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean T\u1ed5ng th\u1ed1ng, \u0111\u00e3 ti\u1ebft l\u1ed9 tr\u00ean Twitter r\u1eb1ng, s\u1ebd nh\u1eadn l\u1eddi c\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi c\u00f4ng ty. Alexander Nix x\u00e1c nh\u1eadn, anh ta c\u00f3 th\u1ec3 thu h\u00fat kh\u00e1ch h\u00e0ng kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi. C\u00f3 c\u1ea3 nh\u1eefng y\u00eau c\u1ea7u t\u1eeb Thuy S\u0129 v\u00e0 \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>Kosinski theo d\u00f5i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng chuy\u1ec7n n\u00e0y t\u1eeb v\u0103n ph\u00f2ng c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf Stanford. Sau b\u1ea7u c\u1eed M\u1ef9 m\u1ecdi th\u1ee9 trong tr\u01b0\u1eddng t\u1ed5ng h\u1ee3p b\u1ecb \u0111\u1ea3o l\u1ed9n. Kosinski \u0111\u00e1p tr\u1ea3 l\u1ea1i nh\u1eefng di\u1ec5n bi\u1ebfn n\u00e0y v\u1edbi th\u1ee9 v\u0169 kh\u00ed s\u1eafc b\u00e9n nh\u1ea5t, nh\u1eefng th\u1ee9 m\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3: \u0110\u00f3 l\u00e0 Ph\u00e2n t\u00edch khoa h\u1ecdc. C\u00f9ng v\u1edbi n\u1eef \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Sandra Matz anh \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n h\u00e0ng lo\u1ea1t th\u1eed nghi\u1ec7m m\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ebd s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1. Nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 ban \u0111\u1ea7u \u0111\u0103ng trong t\u1ea1p ch\u00ed \u00abMagazin\u00bb \u0111ang g\u00e2y s\u1ed1c: \u0110\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng m\u1ee5c ti\u00eau t\u00e2m l\u00fd gi\u1ed1ng nh\u01b0 Cambridge Analytica l\u00e0m, t\u1ef7 l\u1ec7 nh\u1eafp chu\u1ed9t v\u00e0o qu\u1ea3ng c\u00e1o tr\u00ean Facebook t\u0103ng kho\u1ea3ng 60%. C\u00f2n c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0: T\u1ef7 l\u1ec7 ho\u00e1n c\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i t\u01b0 duy, nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 sau khi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi xem qu\u1ea3ng c\u00e1o ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1 t\u00ednh bi\u1ebfn th\u00e0nh nhu c\u1ea7u: \u0110i mua ho\u1eb7c ch\u1ecdn h\u00e0ng, s\u1ebd t\u0103ng \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c kho\u1ea3ng 1400%.<\/p>\n<p>Th\u1ebf gi\u1edbi \u0111ang \u0111\u1ea3o l\u1ed9n. Ng\u01b0\u1eddi Anh r\u1eddi kh\u1ecfi ch\u00e2u \u00c2u, c\u00f2n Donald Trump s\u1ebd cai tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc M\u1ef9. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c ra \u0111\u00e3 mu\u1ed1n c\u1ea3nh b\u00e1o v\u1ec1 m\u1ed1i hi\u1ec3m h\u1ecda. B\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e2y anh nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c E-Mails v\u1edbi th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p bu\u1ed9c t\u1ed9i. \u201cKh\u00f4ng\u201d Kosinski nh\u1eb9 nh\u00e0ng n\u00f3i v\u00e0 l\u1eafc \u0111\u1ea7u <strong>\u201c\u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a t\u00f4i. T\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1ebf t\u1ea1o qu\u1ea3 bom \u0111\u00f3. T\u00f4i ch\u1ec9 c\u1ea3nh b\u00e1o r\u1eb1ng, c\u00f3 m\u1ed9t qu\u1ea3 bom nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>L\u00ea Ho\u00e0ng t\u1ed5ng h\u1ee3p<\/p>\n<p>Ngu\u1ed3n:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dasmagazin.ch\/2016\/12\/03\/ich-habe-nur-gezeigt-dass-es-die-bombe-gibt\/\">https:\/\/www.dasmagazin.ch\/2016\/12\/03\/ich-habe-nur-gezeigt-dass-es-die-bombe-gibt\/<\/a>\n<p>Aufrufe: 369<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u00e0y 09.11.2016 Michal Kosinski t\u1ec9nh d\u1eady l\u00fac 8g30 trong kh\u00e1ch s\u1ea1n Sunnehus, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u 34 tu\u1ed5i n\u00e0y \u0111\u1ebfn Trung t\u00e2m kh\u1ea3o s\u00e1t r\u1ee7i ro c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt Z\u00fcrich Th\u1ee5y S\u0129, vi\u1ebft t\u1eaft: ETH Z\u00fcrich (Die Eidgen\u00f6ssische Technische Hochschule Z\u00fcrich, kurz ETH Z\u00fcrich) d\u1ef1 h\u1ed9i ngh\u1ecb v\u1edbi m\u1ed9t b\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh v\u1ec1: &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[97,1,37],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1757"}],"collection":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1757"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1757\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11915,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1757\/revisions\/11915"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1757"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1757"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1757"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}