{"id":5725,"date":"2020-01-08T04:53:29","date_gmt":"2020-01-08T03:53:29","guid":{"rendered":"http:\/\/east-sea.de\/?p=5725"},"modified":"2020-01-08T04:53:29","modified_gmt":"2020-01-08T03:53:29","slug":"tieng-viet-nhin-lai-cuoc-chien-iraq-2003-hoc-thuyet-can-thiep-va-phu-dau-cua-my","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/2020\/01\/08\/tieng-viet-nhin-lai-cuoc-chien-iraq-2003-hoc-thuyet-can-thiep-va-phu-dau-cua-my\/","title":{"rendered":"Nh\u00ecn l\u1ea1i cu\u1ed9c chi\u1ebfn Iraq 2003: H\u1ecdc thuy\u1ebft &#8220;can thi\u1ec7p v\u00e0 ph\u1ee7 \u0111\u1ea7u&#8221; c\u1ee7a M\u1ef9"},"content":{"rendered":"C\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u1edbn nh\u01b0 M\u1ef9 th\u01b0\u1eddng c\u00f3 c\u00e1c h\u1ecdc thuy\u1ebft l\u00e0m n\u1ec1n t\u1ea3ng, c\u01a1 s\u1edf bi\u1ec7n h\u1ed9 cho c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n s\u1ef1, ngo\u1ea1i giao c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. Tr\u01b0\u1edbc th\u1ec1m cu\u1ed9c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c Iraq 2003 v\u1edbi c\u00e1i c\u1edb l\u00e0 ph\u00e1 h\u1ee7y v\u0169 kh\u00ed h\u00f3a h\u1ecdc c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n Saddam Husein, ch\u00ednh quy\u1ec1n M\u1ef9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t lo\u1ea1t l\u00fd lu\u1eadn bi\u1ec7n minh cho h\u1ecdc thuy\u1ebft &#8220;can thi\u1ec7p v\u00e0 ph\u1ee7 \u0111\u1ea7u&#8221;.<\/p>\n<ol>\n<li>H\u1ecdc thuy\u1ebft &#8220;can thi\u1ec7p v\u00e0 ph\u1ee7 \u0111\u1ea7u&#8221;<\/li>\n<\/ol>\n<p>Ng\u00e0y 29.1.2002, T\u1ed5ng th\u1ed1ng George Bush (con) tr\u01b0\u1edbc Qu\u1ed1c h\u1ed9i M\u1ef9 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u00f9ng c\u1ee5m t\u1eeb &#8220;tr\u1ee5c ma qu\u1ef7&#8221; \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 Tri\u1ec1u Ti\u00ean, Iran, Syria, nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u00f3 v\u0169 kh\u00ed h\u00f3a h\u1ecdc, ti\u1ebfp tay kh\u1ee7ng b\u1ed1, c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u1edbi Al Qaeda v\u00e0 \u0111e d\u1ecda h\u00f2a b\u00ecnh th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 1.6.2002, t\u1ea1i H\u1ecdc vi\u1ec7n qu\u00e2n s\u1ef1 West Point, \u00f4ng Bush \u0111\u01b0a ra lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m ti\u1ebfp theo v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng &#8220;can thi\u1ec7p ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n ph\u1ee7 \u0111\u1ea7u&#8221; \u1edf b\u1ea5t k\u00ec n\u01a1i n\u00e0o tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi nh\u1eb1m b\u1ea3o v\u1ec7 quy\u1ec1n l\u1ee3i M\u1ef9. \u0110i\u1ec3m nh\u1ea5n c\u1ee7a h\u1ecdc thuy\u1ebft n\u00e0y l\u00e0 cho ph\u00e9p M\u1ef9 &#8220;ti\u1ebfn h\u00e0nh nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u b\u1eb1ng vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00f4ng l\u1ef1c b\u1ea5t ng\u1edd, th\u1eadm ch\u00ed ngay c\u1ea3 khi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng chi\u1ebfn tranh ch\u00ednh th\u1ee9c gi\u1eefa M\u1ef9 v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n th\u00f4ng b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cho h\u1ecd&#8221;.<\/p>\n<p>Ti\u1ebfp \u0111\u00f3, M\u1ef9 c\u00f4ng b\u1ed1 danh s\u00e1ch c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;rogue states&#8221; (nh\u1eefng qu\u1ed1c gia c\u1ee9ng \u0111\u1ea7u) g\u1ed3m Iran, Iraq, Tri\u1ec1u Ti\u00ean, Sudan. Sau \u0111\u00f3 M\u1ef9 thay &#8220;rogue states&#8221; b\u1eb1ng &#8220;states of concern&#8221; (nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i). V\u1edbi c\u00e1ch hi\u1ec3u c\u1ee7a gi\u1edbi c\u1ea7m quy\u1ec1n M\u1ef9, vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 l\u1ef1c ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc n\u00e0y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p k\u1ec3 c\u1ea3 khi gi\u1eefa hai b\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 xung \u0111\u1ed9t tr\u1ef1c ti\u1ebfp.<\/p>\n<p>C\u0169ng trong n\u0103m 2002, Tr\u1ee3 l\u00fd An ninh qu\u1ed1c gia M\u1ef9 Condoleezza Rice \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u1edf Trung \u0110\u00f4ng, b\u1ea3n ch\u1ea5t l\u00e0 b\u1eb1ng c\u00e1ch g\u00e2y \u00e1p l\u1ef1c, k\u1ec3 c\u1ea3 v\u1edbi bi\u1ec7n ph\u00e1p m\u1ea1nh \u00a0nh\u1eb1m h\u1ea1 b\u1ec7 quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n m\u00e0 M\u1ef9 coi l\u00e0 m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda v\u1edbi an ninh th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng l\u1eadp lu\u1eadn c\u1ee7a M\u1ef9 th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfp n\u1ed1i v\u00e0 c\u1ea3i bi\u00ean kh\u00e1i ni\u1ec7m &#8220;can thi\u1ec7p nh\u00e2n \u0111\u1ea1o&#8221;, \u0111\u01b0\u1ee3c M\u1ef9 d\u00f9ng l\u00e0m c\u00e1i c\u1edb cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn Nam T\u01b0 1996-1999. \u201cCan thi\u1ec7p nh\u00e2n \u0111\u1ea1o\u201d kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u00f4ng qua s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 l\u1ef1c, m\u00e0 c\u00f2n bao g\u1ed3m c\u1ea3 c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng can thi\u1ec7p kh\u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 l\u1ef1c, nh\u01b0: ch\u00ednh tr\u1ecb, ngo\u1ea1i giao, kinh t\u1ebf&#8230; Tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau cu\u1ed9c chi\u1ebfn Iraq 2003, c\u00e1ch di\u1ec5n gi\u1ea3i c\u1ee7a M\u1ef9 cho th\u1ea5y M\u1ef9 t\u1ef1 cho m\u00ecnh quy\u1ec1n can thi\u1ec7p v\u1edbi l\u00fd do m\u1edf r\u1ed9ng h\u01a1n c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;can thi\u1ec7p nh\u00e2n \u0111\u1ea1o&#8221;. Ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t qu\u1ed1c gia b\u1ecb k\u1ebft lu\u1eadn l\u00e0 \u0111e d\u1ecda l\u1ee3i \u00edch an ninh c\u1ee7a M\u1ef9 l\u00e0 M\u1ef9 can thi\u1ec7p.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>Nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng can thi\u1ec7p c\u1ee7a M\u1ef9 \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i tr\u01b0\u1edbc n\u0103m 2003<\/li>\n<\/ol>\n<p>N\u0103m 2002, M\u1ef9 tri\u1ec3n khai chi\u1ebfn d\u1ecbch ch\u1ed1ng Taliban t\u1ea1i Afghanistan. Th\u1eafng l\u1ee3i t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn n\u00e0y khi\u1ebfn ch\u00ednh quy\u1ec1n M\u1ef9 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh th\u00eam \u00fd ki\u1ebfn r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng bi\u1ec7n ph\u00e1p qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec3 lo\u1ea1i b\u1ecf c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 kh\u00f4ng th\u00e2n thi\u1ec7n \u0111\u1ed1i v\u1edbi M\u1ef9 t\u1ea1i nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m quan tr\u1ecdng tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi v\u1ec1 kinh t\u1ebf v\u00e0 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c-qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi M\u1ef9.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, th\u00e1ng 12\/1998, M\u1ef9 c\u00f9ng Anh ti\u1ebfn h\u00e0nh chi\u1ebfn d\u1ecbch &#8220;Con c\u00e1o sa m\u1ea1c&#8221; b\u1eb1ng 420 qu\u1ea3 t\u00ean l\u1eeda nh\u1eb1m &#8220;tr\u1eebng tr\u1ecb&#8221; Iraq. L\u00fd do c\u1ee7a M\u1ef9 l\u00e0 Iraq kh\u00f4ng th\u1ecfa m\u00e3n c\u00e1c y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a thanh s\u00e1t vi\u00ean Li\u00ean h\u1ee3p qu\u1ed1c v\u1ec1 v\u0169 kh\u00ed gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng lo\u1ea1t. B\u1ea5t ch\u1ea5p s\u1ef1 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i c\u1ee7a Ph\u00e1p, Nga t\u1ea1i H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng B\u1ea3o an, M\u1ef9 v\u00e0 Anh v\u1eabn \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng tri\u1ec3n khai chi\u1ebfn d\u1ecbch t\u1ea5n c\u00f4ng Iraq.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone  wp-image-5726\" src=\"http:\/\/east-sea.de\/datei\/uploads\/2020\/01\/2EVVY4LS5RHNRO26UQPEES5LSE-300x201.jpg\" alt=\"\" width=\"339\" height=\"227\" \/><\/p>\n<p><em>T\u00ean l\u1eeda M\u1ef9 trong chi\u1ebfn d\u1ecbch &#8220;C\u00e1o sa m\u1ea1c&#8221;<\/em><\/p>\n<p>Trong th\u00e1ng 8\/1998, d\u01b0\u1edbi th\u1eddi ch\u00ednh quy\u1ec1n Bill Clinton, M\u1ef9 ph\u00f3ng h\u00e0ng lo\u1ea1t t\u00ean l\u1eeda nh\u1eb1m v\u00e0o Sudan v\u00e0 Afghanistan \u0111\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t c\u00e1c nh\u00e0 m\u00e1y d\u01b0\u1ee3c ph\u1ea9m c\u1ee7a Sudan, n\u01a1i M\u1ef9 &#8220;cho l\u00e0&#8221; \u0111ang s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u0169 kh\u00ed h\u00f3a h\u1ecdc, v\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t nh\u1eefng ph\u1ea7n t\u1eed kh\u1ee7ng b\u1ed1 t\u1ea1i Afghanistan.<\/p>\n<p>C\u00f2n nh\u1eefng n\u0103m 1980, d\u01b0\u1edbi th\u1eddi ch\u00ednh quy\u1ec1n Ronald Reagan, Libya \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu nh\u1eefng tr\u1eadn bom &#8220;c\u00e0n qu\u00e9t&#8221; c\u1ee7a kh\u00f4ng l\u1ef1c M\u1ef9.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y, M\u1ef9 lu\u00f4n t\u1ef1 cho m\u00ecnh quy\u1ec1n can thi\u1ec7p quy m\u00f4 l\u1edbn v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1ed9i b\u1ed9 c\u1ee7a m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ee7 quy\u1ec1n, s\u1eed d\u1ee5ng s\u1ee9c m\u1ea1nh qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc y\u1ebfu m\u00e0 b\u1ecf qua s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng qu\u1ed1c t\u1ebf.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 bi\u1ec7n minh cho ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng can thi\u1ec7p, M\u1ef9 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng minh cho r\u1eb1ng, trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p m\u1ed9t qu\u1ed1c gia b\u1ecb r\u01a1i v\u00e0o n\u1ed9i chi\u1ebfn ho\u1eb7c khi ch\u00ednh quy\u1ec1n s\u1edf t\u1ea1i \u00e1p b\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u1ee7a ch\u00ednh n\u01b0\u1edbc h\u1ecd th\u00ec c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 coi c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a ph\u00e1p l\u00fd qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1ec1 t\u00f4n tr\u1ecdng ch\u1ee7 quy\u1ec1n v\u00e0 kh\u00f4ng can thi\u1ec7p l\u00e0 b\u1ea5t kh\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m. V\u1edbi vi\u1ec7c ph\u00e1p \u0111i\u1ec3n h\u00f3a nh\u00e2n quy\u1ec1n trong lu\u1eadt qu\u1ed1c t\u1ebf, M\u1ef9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y kh\u00e1i ni\u1ec7m ch\u1ee7 quy\u1ec1n qu\u1ed1c gia xu\u1ed1ng h\u00e0ng th\u1ee9 y\u1ebfu. \u0110\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o nh\u00e2n quy\u1ec1n, theo h\u1ecd, c\u1ea7n thi\u1ebft ph\u1ea3i gi\u1edbi h\u1ea1n, th\u1eadm ch\u00ed x\u00e2m ph\u1ea1m ch\u1ee7 quy\u1ec1n. \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m m\u1ed9t chi\u1ec1u c\u1ee7a M\u1ef9, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u s\u1eafc t\u1edbi s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia c\u00f3 ch\u1ee7 quy\u1ec1n n\u00f3i ri\u00eang, c\u1ee7a nhi\u1ec1u khu v\u1ef1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi n\u00f3i chung.\/.<\/p>\n<p>Phan An\n<p>Aufrufe: 611<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u1edbn nh\u01b0 M\u1ef9 th\u01b0\u1eddng c\u00f3 c\u00e1c h\u1ecdc thuy\u1ebft l\u00e0m n\u1ec1n t\u1ea3ng, c\u01a1 s\u1edf bi\u1ec7n h\u1ed9 cho c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n s\u1ef1, ngo\u1ea1i giao c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. Tr\u01b0\u1edbc th\u1ec1m cu\u1ed9c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c Iraq 2003 v\u1edbi c\u00e1i c\u1edb l\u00e0 ph\u00e1 h\u1ee7y v\u0169 kh\u00ed h\u00f3a h\u1ecdc c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n Saddam Husein, ch\u00ednh quy\u1ec1n M\u1ef9 &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,41],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5725"}],"collection":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5725"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5725\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5727,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5725\/revisions\/5727"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}