{"id":6264,"date":"2020-05-13T04:49:50","date_gmt":"2020-05-13T02:49:50","guid":{"rendered":"http:\/\/east-sea.de\/?p=6264"},"modified":"2020-06-20T20:42:19","modified_gmt":"2020-06-20T18:42:19","slug":"tieng-viet-can-cu-khoa-ho%cc%a3c-ve-chu%cc%89-quyen-cu%cc%89a-vie%cc%a3t-nam-tren-hai-quan-da%cc%89o-hoang-sa-va-truong-sa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/east-sea.de\/vi\/2020\/05\/13\/tieng-viet-can-cu-khoa-ho%cc%a3c-ve-chu%cc%89-quyen-cu%cc%89a-vie%cc%a3t-nam-tren-hai-quan-da%cc%89o-hoang-sa-va-truong-sa\/","title":{"rendered":"C\u0103n c\u01b0\u0301 khoa ho\u0323c v\u00ea\u0300 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a Vi\u00ea\u0323t Nam tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa va\u0300 Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa"},"content":{"rendered":"<div><i>Tha\u0301i Bi\u0300nh D\u01b0\u01a1ng<\/i>\u00a0la\u0300 \u0111a\u0323i d\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng h\u00ea\u0300 y\u00ean bi\u0300nh nh\u01b0 t\u00ean go\u0323i cu\u0309a no\u0301. D\u01b0\u01a1\u0301i \u0111a\u0301y bi\u00ea\u0309n co\u0301 r\u00e2\u0301t nhi\u00ea\u0300u mi\u00ea\u0323ng nu\u0301i l\u01b0\u0309a\u00a0bao quanh l\u00f2ng ch\u1ea3o\u00a0v\u01a1\u0301i t\u00f4\u0309ng chi\u00ea\u0300u da\u0300i l\u00ean t\u01a1\u0301i tr\u00ean 4 va\u0323n km, ta\u0323o n\u00ean\u00a0m\u00f4\u0323t va\u0300nh \u0111ai \u0111i\u0323a ch\u00e2\u0301n (hay co\u0300n go\u0323i la\u0300 v\u00e0nh \u0111ai l\u1eeda), la\u0300 nguy\u00ean nh\u00e2n th\u01b0\u01a1\u0300ng xuy\u00ean g\u00e2y ra nh\u01b0\u0303ng tr\u00e2\u0323n \u0111\u00f4\u0323ng \u0111\u00e2\u0301t, so\u0301ng th\u00e2\u0300n khu\u0309ng khi\u00ea\u0301p. Ri\u00eang tr\u00e2\u0323n \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 s\u00f3ng th\u1ea7n Tohoku\u00a0n\u0103m\u00a02011\u0111a\u0303 l\u00e2\u0301y \u0111i ma\u0323ng s\u00f4\u0301ng cu\u0309a g\u00e2\u0300n 16 nga\u0300n ng\u01b0\u01a1\u0300i, h\u01a1n 1 va\u0323n ng\u01b0\u01a1\u0300i m\u00e2\u0301t ti\u0301ch, ha\u0300ng tri\u00ea\u0323u gia \u0111i\u0300nh m\u00e2\u0301t nha\u0300 c\u01b0\u0309a va\u0300 cu\u0300ng v\u01a1\u0301i thi\u00ea\u0323t ha\u0323i v\u00e2\u0323t ch\u00e2\u0301t l\u00ean t\u01a1\u0301i nhi\u00ea\u0300u ty\u0309 \u0111\u00f4 la cu\u0300ng nh\u01b0\u0303ng h\u00e2\u0323u qua\u0309 n\u0103ng n\u00ea\u0300 ma\u0300 nhi\u00ea\u0300u th\u00e2\u0323p ni\u00ean n\u01b0\u0303a ch\u01b0a ch\u0103\u0301c \u0111a\u0303 kh\u0103\u0301c phu\u0323c \u0111\u01b0\u01a1\u0323c. \u0110\u00e2y cu\u0303ng la\u0300 vu\u0300ng nhi\u00ea\u0300u ba\u0303o nh\u00e2\u0301t th\u00ea\u0301 gi\u01a1\u0301i, trong \u0111o\u0301 nh\u01b0\u0303ng c\u01a1n ba\u0303o co\u0301 c\u01b0\u01a1\u0300ng \u0111\u00f4\u0323 ma\u0323nh chi\u00ea\u0301m t\u01a1\u0301i tr\u00ean 70%.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Cu\u0303ng do \u0111\u0103\u0323c \u0111i\u00ea\u0309m na\u0300y ma\u0300 s\u01b0\u0323 tha\u0300nh ta\u0323o ca\u0301c \u0111a\u0309o \u01a1\u0309 Tha\u0301i Bi\u0300nh D\u01b0\u01a1ng cu\u0303ng kha\u0301c ca\u0301c n\u01a1i kha\u0301c. V\u01a1\u0301i \u01b0\u01a1\u0301c ch\u01b0\u0300ng\u00a0kho\u1ea3ng 25.000 \u0111\u1ea3o\u00a0l\u01a1\u0301n nho\u0309, Tha\u0301i Bi\u0300nh D\u01b0\u01a1ngs\u00f4\u0301 \u0111a\u0309o nhi\u00ea\u0300u h\u01a1n s\u00f4\u0301 \u0111a\u0309o cu\u0309a t\u00e2\u0301t ca\u0309 ca\u0301c \u0111a\u0323i d\u01b0\u01a1ng kha\u0301c c\u00f4\u0323ng la\u0323i.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Trong nh\u01b0\u0303ng th\u00e2\u0323p ni\u00ean g\u00e2\u0300n \u0111\u00e2y, cu\u0300ng v\u01a1\u0301i bi\u00ea\u0301n \u0111\u00f4\u0323ng cu\u0309a lo\u0300ng \u0111\u00e2\u0301t va\u0300 so\u0301ng bi\u00ea\u0309n, cu\u00f4\u0323c cha\u0323y \u0111ua tranh ch\u00e2\u0301p chu\u0309 quy\u00ea\u0300n bi\u00ea\u0309n \u0111a\u0309o cu\u0303ng \u0111ang la\u0300m cho bi\u00ea\u0309n \u0110\u00f4ng va\u0300 ca\u0309 Tha\u0301i Bi\u0300nh D\u01b0\u01a1ng, v\u00f4\u0301n \u0111a\u0303 kh\u00f4ng bi\u0300nh l\u0103\u0323ng la\u0323i ca\u0300ng th\u00eam su\u0323c s\u00f4i. Song song v\u01a1\u0301i vi\u00ea\u0323c t\u0103ng c\u01b0\u01a1\u0300ng s\u01b0\u0301c ma\u0323nh qu\u00e2n s\u01b0\u0323, ca\u0301c n\u01b0\u01a1\u0301c cu\u0303ng \u0111\u00e2\u0309y ma\u0323nh vi\u00ea\u0323c nghi\u00ean c\u01b0\u0301u, x\u00e2y d\u01b0\u0323ng ch\u01b0\u0301ng c\u01b0\u0301 cho ca\u0301c l\u00e2\u0323p lu\u00e2\u0323n v\u00ea\u0300 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a mi\u0300nh. Trung Qu\u00f4\u0301c la\u0300 n\u01b0\u01a1\u0301c \u0111i \u0111\u00e2\u0300u va\u0300 h\u00ea\u0301t s\u01b0\u0301c chu\u0301 y\u0301 \u0111\u00e2\u0300u t\u01b0 cho vi\u00ea\u0323c la\u0300m na\u0300y.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b><i>1. Nh\u1eefng vi\u1ec7n d\u1eabn cu\u0309a ho\u0323c gi\u1ea3 Trung Qu\u1ed1c<\/i><\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ngay t\u01b0\u0300 khi cho qu\u00e2n \u0111\u00f4\u0323i \u0111a\u0301nh chi\u00ea\u0301m qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa va\u0300o n\u0103m 1974,\u00a0Trung Qu\u00f4\u0301c \u0111a\u0303 huy \u0111\u00f4\u0323ng m\u00f4\u0323t l\u01b0\u0323c l\u01b0\u01a1\u0323ng \u0111\u00f4ng \u0111a\u0309o ca\u0301c ho\u0323c gia\u0309\u00a0d\u01b0\u01a1\u0301i s\u01b0\u0323 la\u0303nh \u0111a\u0323o cu\u0309a Ha\u0300n Ch\u00e2\u0301n Hoa ti\u00ea\u0301n ha\u0300nh k\u00ea c\u01b0\u0301u va\u0300 bi\u00ean soa\u0323n m\u00f4\u0323t cu\u00f4\u0301n sa\u0301ch \u0111\u00f4\u0300 s\u00f4\u0323, ra s\u01b0\u0301c ch\u01b0\u0301ng minh hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa va\u0300 Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa (ma\u0300 Trung Qu\u00f4\u0301c go\u0323i la\u0300 T\u00e2y Sa va\u0300 Nam Sa)\u00a0thu\u00f4\u0323c chu\u0309 quy\u00ea\u0300n Trung Qu\u00f4\u0301c. N\u0103m n\u0103m 1985 b\u00f4\u0323 sa\u0301ch hoa\u0300n tha\u0300nh va\u0300 \u0111\u01b0\u01a1\u0323c pha\u0301t ha\u0300nh ta\u0323i nha\u0300 xu\u00e2\u0301t ba\u0309n tr\u01b0\u01a1\u0300ng \u0111a\u0323i ho\u0323c Ha\u0323 M\u00f4n, d\u01b0\u01a1\u0301i danh nghi\u0303a Vi\u00ea\u0323n Nghi\u00ean c\u01b0\u0301u Nam d\u01b0\u01a1ng. Va\u0300 nh\u01b0 m\u00f4\u0323t m\u00f4\u0323t s\u01b0\u0323 ph\u00f4\u0301i h\u01a1\u0323p co\u0301 chu\u0309 \u0111i\u0301ch, cu\u0300ng v\u01a1\u0301i ha\u0300nh \u0111\u00f4\u0323ng qu\u00e2n s\u01b0\u0323 t\u00e2\u0301n c\u00f4ng chi\u00ea\u0301m \u0111a\u0309o Ga\u0323c Ma thu\u00f4\u0323c qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa cu\u0309a Vi\u00ea\u0323t Nam, n\u0103m 1988 b\u00f4\u0323 sa\u0301ch t\u01b0 li\u00ea\u0323u no\u0301i tr\u00ean d\u01b0\u01a1\u0301i \u0111\u00e2\u0300u \u0111\u00ea\u0300\u00a0<i>Nga\u0303 qu\u00f4\u0301c nam ha\u0309i ch\u01b0 \u0111a\u0309o s\u01b0\u0309 li\u00ea\u0323u h\u00f4\u0301i bi\u00ean<\/i>\u00a0(T\u00e2\u0323p h\u01a1\u0323p ca\u0301c s\u01b0\u0309 li\u00ea\u0323u v\u00ea\u0300 ca\u0301c \u0111a\u0309o cu\u0309a n\u01b0\u01a1\u0301c ta \u01a1\u0309 vu\u0300ng bi\u00ea\u0309n phi\u0301a nam) \u0111\u01b0\u01a1\u0323c in la\u0323i va\u0300 pha\u0301t ha\u0300nh v\u01a1\u0301i s\u00f4\u0301 l\u01b0\u01a1\u0323ng l\u01a1\u0301n b\u01a1\u0309i nha\u0300 xu\u00e2\u0301t ba\u0309n \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>. T\u00e2\u0323p sa\u0301ch da\u0300y g\u00e2\u0300n 1000 trang na\u0300y \u0111a\u0303 nhanh cho\u0301ng tr\u01a1\u0309 tha\u0300nh c\u01a1 s\u01a1\u0309 l\u00e2\u0323p lu\u00e2\u0323n chu\u0309 y\u00ea\u0301u cho ca\u0301c tuy\u00ean b\u00f4\u0301 ngoa\u0323i giao, nh\u01b0\u0303ng quy\u00ea\u0301t \u0111i\u0323nh chi\u0301nh tri\u0323 cu\u0309a Trung Qu\u00f4\u0301c trong ca\u0301c v\u00e2\u0301n \u0111\u00ea\u0300 li\u00ean quan \u0111\u00ea\u0301n Hoa\u0300ng Sa, Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa va\u0300 bi\u00ea\u0309n \u0110\u00f4ng no\u0301i chung.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Tr\u01b0\u01a1\u0301c khi xem c\u0103n c\u01b0\u0301 khoa ho\u0323c kh\u0103\u0309ng \u0111i\u0323nh chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a Vi\u00ea\u0323t Nam c\u00e2\u0300n hi\u00ea\u0309u nh\u01b0\u0303ng lu\u00e2\u0323n ly\u0301 cu\u0309a ca\u0301c ho\u0323c gia\u0309 Trung Qu\u00f4\u0301c v\u00ea\u0300 v\u00e2\u0301n \u0111\u00ea\u0300 na\u0300y. V\u1eady c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0 l\u1eadp lu\u1eadn ch\u1ee7 y\u1ebfu cu\u0309a c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 cu\u00f4\u0301n sa\u0301ch la\u0300 g\u00ec ?<\/div>\n<div>Kh\u00f4ng kh\u00f3 kh\u0103n l\u1eafm \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng t\u01b0 t\u01b0\u01a1\u0309ng xuy\u00ean su\u00f4\u0301t cu\u0309a cu\u00f4\u0301n sa\u0301ch la\u0300 c\u1ed1 ch\u01b0\u0301ng minh ng\u01b0\u01a1\u0300i Trung Qu\u00f4\u0301c \u0111a\u0303 pha\u0301t hi\u00ea\u0323n, \u0111\u0103\u0323t t\u00ean ca\u0301c \u0111a\u0309o va\u0300 chi\u00ea\u0301m h\u01b0\u0303u hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o na\u0300y t\u01b0\u0300 th\u01a1\u0300i \u0110\u00f4ng Ha\u0301n, c\u00e1ch ng\u00e0y nay g\u1ea7n 2000 n\u0103m. Sau \u0111o\u0301 \u0111\u00ea\u0301n ca\u0301c th\u01a1\u0300i \u0110\u01b0\u01a1\u0300ng, T\u00f4\u0301ng, Nguy\u00ean, Minh, va\u0300 nh\u00e2\u0301t la\u0300 t\u01b0\u0300 tri\u00ea\u0300u Thanh \u0111\u00ea\u0301n nay, Trung Qu\u00f4\u0301c li\u00ean tu\u0323c th\u01b0\u0323c thi chu\u0309 quy\u00ea\u0300n tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o na\u0300y. Ph\u01b0\u01a1ng pha\u0301p nh\u00e2\u0301t qua\u0301n cu\u0309a ca\u0301c ta\u0301c gia\u0309 sa\u0301ch na\u0300y la\u0300 kh\u00f4ng no\u0301i ro\u0303 b\u00f4\u0301i ca\u0309nh li\u0323ch s\u01b0\u0309, tri\u0301ch d\u00e2\u0303n c\u0103\u0301t xe\u0301n t\u01b0 li\u00ea\u0323u \u0111\u00ea\u0309 ng\u01b0\u01a1\u0300i \u0111o\u0323c kho\u0301 hi\u0300nh dung \u0111\u01b0\u01a1\u0323c b\u00f4\u0301i ca\u0309nh li\u0323ch s\u01b0\u0309, ng\u01b0\u0303 ca\u0309nh nguy\u00ean ta\u0301c, r\u00f4\u0300i gia\u0309i thi\u0301ch y\u0301 nghi\u0303a nh\u01b0\u0303ng \u0111oa\u0323n tri\u0301ch \u00e2\u0301y theo y\u0301 mi\u0300nh.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>C\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn ra \u0111\u00e2y m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00ed d\u1ee5 r\u1ea5t \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh.<\/div>\n<div>Cu\u00f4\u0301n sa\u0301ch s\u01a1\u0301m nh\u00e2\u0301t nh\u00e2\u0301t \u0111\u01b0\u01a1\u0323c ca\u0301c ho\u0323c gia\u0309 Trung Qu\u00f4\u0301c ra d\u00e2\u0303n ra la\u0300m c\u0103n c\u01b0\u0301 v\u00ea\u0300 \u201cchu\u0309 quy\u00ea\u0300n\u201d cu\u0309a Trung Qu\u00f4\u0301c tr\u00ean hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o la\u0300\u00a0<i>D\u1ecb v\u1eadt ch\u00ed<\/i>\u00a0(ghi che\u0301p v\u00ea\u0300 nh\u01b0\u0303ng v\u00e2\u0323t la\u0323)\u00a0c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Phu\u0300th\u01a1\u0300i \u0110\u00f4ng Ha\u0301n\u00a0(23-220). C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1\u0323c che\u0301p ra la\u0300: \u201c<i>Tr\u01b0\u1edbng h\u1ea3i k\u1ef3 \u0111\u1ea7<\/i><i>u\u00a0<\/i><i>th\u1ee7y thi\u1ec3n nhi \u0111a t\u1eeb th\u1ea1ch<\/i><i>\u2026<\/i>\u201d (\u6f32\u6d77\u5d0e\u982d\u6c34\u6dfa\u800c\u591a\u78c1\u77f3<i>\u2026<\/i>, co\u0301 nghi\u0303a la\u0300\u00a0<i>Bi\u1ec3n s\u00f3ng tri\u1ec1u d\u00e2ng g\u1eadp gh\u1ec1nh \u0111\u00e1 ng\u1ea7m, n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n m\u00e0 nhi\u1ec1u \u0111\u00e1 nam ch\u00e2m<\/i><i>\u2026<\/i>). Ca\u0301c ta\u0301c gia\u0309 gia\u0309i thi\u0301ch r\u0103\u0300ng\u00a0<i>Tr\u01b0\u1edbng h\u1ea3i\u00a0<\/i>la\u0300 t\u00ean go\u0323i bi\u00ea\u0309n \u0110\u00f4ng cu\u0309a ng\u01b0\u01a1\u0300i Trung Qu\u00f4\u0301c th\u01a1\u0300i \u0111o\u0301 va\u0300 vu\u0300ng \u0111a\u0301 ng\u00e2\u0300m d\u01b0\u01a1\u0301i co\u0301 t\u01b0\u0300 ti\u0301nh nam ch\u00e2m la\u0300 chi\u0309 hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o T\u00e2y Sa (Hoa\u0300ng Sa) va\u0300 Nam Sa (Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa). Ta\u0300i li\u00ea\u0323u na\u0300y \u0111\u01b0\u01a1\u0323c d\u00e2\u0303n la\u0323i \u01a1\u0309 r\u00e2\u0301t nhi\u00ea\u0300u n\u01a1i, \u0111\u0103ng tr\u00ean ca\u0309\u00a0trang th\u00f4ng tin c\u1ee7a B\u1ed9 Ngo\u1ea1i giao Trung Qu\u1ed1c v\u01a1\u0301i l\u00e2\u0323p lu\u00e2\u0323n hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o na\u0300y\u00a0do ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n\u00a0Trung Qu\u00f4\u0301c\u00a0ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean s\u1edbm nh\u1ea5t\u00a0(t\u01b0\u0300 th\u01a1\u0300i \u0110\u00f4ng Ha\u0301n).<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00a0T\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u0323 nh\u01b0 v\u00e2\u0323y, \u0111\u00ea\u0309 cu\u0309ng c\u00f4\u0301 cho ly\u0301 le\u0303 tr\u00ean, Ha\u0300n Ch\u00e2\u0301n Hoa va\u0300 ca\u0301c ta\u0301c gia\u0309 sa\u0301ch\u00a0<i>Nga\u0303 qu\u00f4\u0301c nam ha\u0309i ch\u01b0 \u0111a\u0309o s\u01b0\u0309 li\u00ea\u0323u h\u00f4\u0301i bi\u00ean\u00a0<\/i>co\u0300n tri\u0301ch ra nhi\u00ea\u0300u c\u00e2u kha\u0301c trong sa\u0301ch c\u00f4\u0309 th\u01a1\u0300i Tam qu\u00f4\u0301c, th\u01a1\u0300i Tu\u0300y, th\u01a1\u0300i \u0110\u01b0\u01a1\u0300ng nh\u01b0\u00a0<i>Phu\u0300 Nam truy\u00ea\u0323n<\/i>\u00a0cu\u0309a Khang Tha\u0301i,\u00a0<i>Ng\u00f4 lu\u0323c<\/i>\u00a0cu\u0309a Tr\u01b0\u01a1ng B\u00f4\u0323t,\u00a0<i>Nhi\u0303 nha\u0303<\/i>\u00a0cu\u0309a Qua\u0301ch Pha\u0301c\u2026\u00a0no\u0301i vi\u00ea\u0323c ng\u01b0\u01a1\u0300i th\u01a1\u0300i \u00e2\u0301y \u0111a\u0303 vi\u00ea\u0301t trong Tr\u01b0\u01a1\u0301ng ha\u0309i (t\u00ean bi\u00ea\u0309n \u0110\u00f4ng theo ca\u0301ch go\u0323i cu\u0309a ng\u01b0\u01a1\u0300i Trung Qu\u00f4\u0301c) co\u0301 san h\u00f4, co\u0301 \u0111\u00f4\u0300i m\u00f4\u0300i, co\u0301 \u00f4\u0301c l\u01a1\u0301n b\u0103\u0300ng ca\u0301i \u0111\u00e2\u0301u, vo\u0309 co\u0301 th\u00ea\u0309 du\u0300ng \u0111\u00ea\u0309 u\u00f4\u0301ng r\u01b0\u01a1\u0323u&#8230;\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>\u00a0\u00a0\u0111\u00ea\u0309 suy di\u1ec5n xa h\u01a1n r\u1eb1ng trong s\u00e1ch c\u1ee7a m\u00ecnh, Qua\u0301ch Pha\u0301c \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch v\u00f9ng bi\u1ec3n n\u00f3i t\u1edbi \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u00f9ng bi\u1ec3n thu\u1ed9c qu\u1eadn Nh\u1eadt Nam (v\u00f9ng \u0111\u1ea5t t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i),\u00a0r\u0103\u0300ng ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c th\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Nh\u01b0\u0303ng c\u00e2u tri\u0301ch d\u00e2\u0303n na\u0300y th\u01b0\u0323c ra chi\u0309 la\u0300 nh\u01b0\u0303ng ghi che\u0301p v\u00ea\u0300 ca\u0301c hi\u00ea\u0323n t\u01b0\u01a1\u0323ng ma\u0300 ca\u0301c ta\u0301c gia\u0309 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u01a1\u0300i cho la\u0300 hay, la\u0300 la\u0323 (d\u1ecb v\u1eadt), ch\u1ee9 hoa\u0300n toa\u0300n kh\u00f4ng co\u0301 y\u0301 nghi\u0303a gi\u0300 v\u00ea\u0300 vi\u00ea\u0323c pha\u0301t hi\u00ea\u0323n, \u0111\u0103\u0323t t\u00ean \u0111a\u0309o n\u00ean kh\u00f4ng th\u00ea\u0309 coi la\u0300 ch\u01b0\u0301ng ly\u0301 v\u00ea\u0300 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n va\u0300 ca\u0300ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng c\u1ee7a\u00a0vi\u00ea\u0323c chi\u0301nh quy\u00ea\u0300n th\u01b0\u0323c thi chu\u0309 quy\u00ea\u0300n tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o na\u0300y.<\/div>\n<div>T\u01b0\u0300 n\u0103m 960 tri\u00ea\u0300u T\u00f4\u0301ng thi\u00ea\u0301t l\u00e2\u0323p quy\u00ea\u0300n th\u00f4\u0301ng tri\u0323 tr\u00ean toa\u0300n co\u0303i Trung Hoa.\u00a0Nh\u01b0\u0303ng t\u01b0 li\u00ea\u0323u li\u0323ch s\u01b0\u0309 t\u01b0\u0300 th\u01a1\u0300i ky\u0300 na\u0300y v\u00ea\u0300 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n la\u0300 r\u00e2\u0301t \u0111a\u0301ng l\u01b0u y\u0301. Tuy nhi\u00ean, ca\u0301c t\u01b0 li\u00ea\u0323u \u0111\u01b0\u01a1\u0323c ca\u0301c ho\u0323c gia\u0309 Trung Qu\u00f4\u0301c \u0111\u01b0a ra cu\u0303ng thi\u00ea\u0301u ti\u0301nh thuy\u00ea\u0301t phu\u0323c. \u0110a s\u00f4\u0301 nh\u01b0\u0303ng c\u00e2u tri\u0301ch co\u0301 nh\u0103\u0301c \u0111\u00ea\u0301n hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o\u00a0V\u1ea1n L\u00fd Tr\u01b0\u1eddng Sa v\u00e0 Thi\u00ean L\u00fd Th\u1ea1ch \u00d0\u01b0\u1eddng (ma\u0300 Trung Qu\u00f4\u0301c no\u0301i la\u0300 t\u00ean kha\u0301c cu\u0309a T\u00e2y Sa\/Hoa\u0300ng Sa va\u0300 Nam Sa\/Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa) \u0111\u00ea\u0300u xu\u00e2\u0301t hi\u00ea\u0323n trong ca\u0301c ha\u0309i tri\u0300nh, \u0111\u01b0\u01a1\u0323c m\u00f4 ta\u0309 trong ca\u0301c sa\u0301ch cu\u0309a ta\u0301c gia\u0309 Trung Qu\u00f4\u0301c, nh\u01b0ng no\u0301i v\u00ea\u0300 n\u01b0\u01a1\u0301c ngoa\u0300i, ho\u0103\u0323c li\u00ean quan \u0111\u00ea\u0301n n\u01b0\u01a1\u0301c ngoa\u0300i (kh\u00f4ng pha\u0309i Trung Qu\u00f4\u0301c) nh\u01b0\u00a0<i>Li\u0303nh ngoa\u0323i \u0111a\u0323i \u0111a\u0301p<\/i>\u00a0cu\u0309a Chu Kh\u01b0\u0301 Phi,\u00a0<i>Ch\u01b0 phi\u00ean chi\u0301<\/i>\u00a0cu\u0309a Tri\u00ea\u0323u Nh\u01b0\u0303 Qua\u0301t. \u0110\u00fang nh\u01b0 t\u00ean go\u0323i cu\u0309a nh\u01b0\u0303ng sa\u0301ch na\u0300y, \u201c<i>Li\u0303nh ngoa\u0323i\u201d<\/i>\u00a0la\u0300 ngoa\u0300i bi\u00ean gi\u01a1\u0301i Trung Qu\u00f4\u0301c, no\u0301i v\u00ea\u0300 nh\u01b0\u0303ng chuy\u00ea\u0323n b\u00ean ngoa\u0300i. \u201c<i>Ch\u01b0 phi\u00ean<\/i>\u201d la\u0300 ca\u0301c n\u01b0\u01a1\u0301c Trung Qu\u00f4\u0301c cho la\u0300 ch\u01b0 h\u00e2\u0300u cu\u0309a mi\u0300nh, chuy\u00ea\u0323n che\u0301p v\u00ea\u0300 ca\u0301c n\u01b0\u01a1\u0301c xung quanh mi\u0300nh. Do v\u00e2\u0323y, nh\u01b0\u0303ng m\u00f4 ta\u0309 v\u00ea\u0300 bi\u00ea\u0309n \u0111a\u0309o ho\u0103\u0323c ha\u0309i tri\u0300nh \u0111i t\u01a1\u0301i ca\u0301c n\u01b0\u01a1\u0301c ca\u0301c n\u01b0\u01a1\u0301c nh\u01b0 Giao Chi\u0309, Chi\u00eam Tha\u0300nh, Ch\u00e2n La\u0323p thi\u0300 t\u00ean ca\u0301c qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Thi\u00ean L\u00fd Tr\u01b0\u1eddng Sa V\u1ea1n L\u00fd Th\u1ea1ch \u00d0\u01b0\u1eddng (ma\u0300 Trung Qu\u00f4\u0301c cho la\u0300 T\u00e2y Sa va\u0300 Nam Sa) \u0111\u01b0\u01a1\u0323c nh\u0103\u0301c \u0111\u00ea\u0301n \u0111\u00ea\u0309 chi\u0309 vi\u0323 tri\u0301\u00a0hoa\u0300n to\u00e0n kh\u00f4ng co\u0301 y\u0301 nghi\u0303a na\u0300o trong vi\u00ea\u0323c xa\u0301c \u0111i\u0323nh chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a Trung Qu\u00f4\u0301c. \u0110\u00e2\u0301y la\u0300 ch\u01b0a k\u00ea\u0309 t\u01b0\u0300 ng\u01b0\u0303 du\u0300ng trong ca\u0301c sa\u0301ch na\u0300y cho th\u00e2\u0301y ta\u0301c gia\u0309 cu\u0303ng chi\u0309 nghe truy\u00ea\u0300n la\u0323i, ch\u01b0\u0301 kh\u00f4ng bi\u00ea\u0301t \u0111i\u0301ch xa\u0301c ra sao. Co\u0301 th\u00ea\u0309 d\u00e2\u0303n ra \u0111\u00e2y m\u00f4\u0323t va\u0300i \u0111oa\u0323n tri\u0301ch m\u00f4 ta\u0309 vi\u0323 th\u00ea\u0301 xung quanh \u0111a\u0309o Ha\u0309i Nam ma\u0300 Ha\u0300n Ch\u00e2\u0301n Hoa s\u01b0\u0309 du\u0323ng \u0111\u00ea\u0309 kh\u0103\u0309ng \u0111i\u0323nh\u00a0sa\u0301ch\u00a0<i>Ch\u01b0 phi\u00ean chi\u0301<\/i>\u00a0no\u0301i 2 qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o na\u0300y la\u0300 cu\u0309a Trung Qu\u00f4\u0301c:<\/div>\n<div>\u00a0\u201c<i>Nam \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi Chi\u00eam Th\u00e0nh, ph\u00eda t\u00e2y nh\u00ecn sang Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u0111\u00f4ng th\u00ec Thi\u00ean L\u00fd Tr\u01b0\u1eddng Sa, V\u1ea1n L\u00fd Th\u1ea1ch \u00d0\u01b0\u1eddng, xa x\u00f4i kh\u00f4ng b\u1edd, tr\u1eddi n\u01b0\u1edbc m\u1ed9t m\u00e0u.<\/i>\u201d<\/div>\n<div>M\u00f4\u0323t \u0111oa\u0323n tri\u0301ch kha\u0301c: \u201c<i>Nghe truy\u1ec1n r\u1eb1ng<\/i>[nguy\u00ean ng\u01b0\u0303\u50b3\u805e:truy\u00ea\u0300n v\u0103n]<i>\u00a0bi\u1ec3n l\u1edbn ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u00f3 Tr\u01b0\u1eddng Sa Th\u1ea1ch \u00d0\u01b0\u1eddng r<\/i>\u1ed9ng\u00a0<i>v\u1ea1n d\u1eb7m<\/i>,\u00a0<i>n\u01b0\u1edbc th\u1ee7y tri\u1ec1u thi tri\u1ec3n \u0111\u1ea9y v\u00e0o ch\u1ed1n c\u1eedu u.<\/i>\u201d\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>.<\/div>\n<div>\u00a0Ca\u0301c s\u01b0\u0309 li\u00ea\u0323u \u0111\u01a1\u0300i sau \u0111\u01b0\u01a1\u0323c bi\u00ean soa\u0323n va\u0300o th\u01a1\u0300i Nguy\u00ean, Minh \u0111\u01b0\u01a1\u0323c t\u00e2\u0323p h\u01a1\u0323p tri\u0301ch d\u00e2\u0303n, v\u00ea\u0300 c\u01a1 ba\u0309n cu\u0303ng theo cung ca\u0301ch nh\u01b0 v\u00e2\u0323y. T\u00e2\u0301t ca\u0309 ca\u0301c \u0111oa\u0323n tri\u0301ch d\u00e2\u0303n ra \u0111\u00ea\u0300u \u0111\u01b0\u01a1\u0323c gia\u0309i thi\u0301ch theo ca\u0301ch hi\u00ea\u0309u\/\/chu\u0309 y\u0301 cu\u0309a ng\u01b0\u01a1\u0300i d\u00e2\u0303n. Ng\u01b0\u01a1\u0300i \u0111o\u0323c kho\u0301 co\u0301 th\u00ea\u0309 bi\u0323 thuy\u00ea\u0301t phu\u0323c b\u01a1\u0309i ca\u0301ch gia\u0309i thi\u0301ch \u00e2\u0301y. Nhi\u00ea\u0300u ho\u0323c gia\u0309 trong va\u0300 ngoa\u0300i n\u01b0\u01a1\u0301c \u0111a\u0303 co\u0301 nh\u01b0\u0303ng ph\u00e2n ti\u0301ch xa\u0301c \u0111a\u0301ng va\u0300 \u0111\u00ea\u0300u nh\u00e2\u0323n \u0111i\u0323nh kha\u0301 th\u00f4\u0301ng nh\u00e2\u0301t r\u0103\u0300ng ki\u00ea\u0309u ca\u0301ch t\u00e2\u0323p h\u01a1\u0323p, tri\u0301ch d\u00e2\u0303n va\u0300 gia\u0309i thi\u0301ch s\u01b0\u0309 li\u00ea\u0323u cu\u0309a nho\u0301m Ha\u0300n Ch\u00e2\u0301n Hoa kh\u00f4ng theo ca\u0301c nguy\u00ean t\u0103\u0301c khoa ho\u0323c ma\u0300 co\u0301 du\u0323ng y\u0301 chu\u0309 quan, c\u0103\u0301t xe\u0301n, l\u0103\u0301p ghe\u0301p tu\u0300y ti\u00ea\u0323n va\u0300 gia\u0309i thi\u0301ch g\u01b0\u01a1\u0323ng e\u0301p\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>.\u00a0Co\u0301 th\u00ea\u0309 no\u0301i lu\u00e2\u0323n ly\u0301 cu\u0309a ca\u0301c ho\u0323c gia\u0309 Trung Qu\u00f4\u0301c v\u00ea\u0300 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a ho\u0323c \u0111\u00f4\u0301i v\u01a1\u0301i hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o \u0111ang no\u0301i \u01a1\u0309 \u0111\u00e2y co\u0301 t\u01b0\u0300 th\u01a1\u0300i \u0110\u00f4ng Ha\u0301n va\u0300 \u0111\u01b0\u01a1\u0323c th\u01b0\u0323c thi su\u00f4\u0301t t\u01b0\u0300 \u0111o\u0301 \u0111\u00ea\u0301n nay nga\u0300y ca\u0300ng i\u0301t ng\u01b0\u01a1\u0300i quan t\u00e2m vi\u0300 ti\u0301nh ch\u00e2\u0301t phi ly\u0301, pha\u0309n khoa ho\u0323c cu\u0309a no\u0301 va\u0300 vi\u0300 v\u00e2\u0323y, phi\u0301a Trung Qu\u00f4\u0301c cu\u0303ng kh\u00f4ng no\u0301i t\u01a1\u0301i no\u0301 nhi\u00ea\u0300u.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Trong th\u01a1\u0300i gian g\u00e2\u0300n \u0111\u00e2y, Trung Qu\u00f4\u0301c ra s\u01b0\u0301c \u0111\u00ea\u0300 cao s\u01b0\u0323 ki\u00ea\u0323n \u0110\u00f4 \u0111\u00f4\u0301c nha\u0300 Thanh l\u00e0 Ly\u0301 Chu\u00e2\u0309n \u0111\u01b0a qu\u00e2n ra T\u00e2y Sa (Hoa\u0300ng Sa) ke\u0301o c\u01a1\u0300, b\u0103\u0301n pha\u0301o va\u0300o n\u0103m 1909 va\u0300 coi \u0111o\u0301 la\u0300\u00a0m\u1ed1c th\u1eddi gian x\u00e1c l\u1eadp ch\u1ee7 quy\u1ec1n c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o\u00a0na\u0300y. S\u01b0\u0323 ki\u00ea\u0323n na\u0300y ch\u0103\u0309ng co\u0300n m\u00e2\u0301y y\u0301 nghi\u0303a vi\u0300 th\u01a1\u0300i \u0111i\u00ea\u0309m di\u00ea\u0303n ra va\u0300o \u0111\u00e2\u0300u th\u00ea\u0301 ky\u0309 XX, khi ma\u0300 Vi\u00ea\u0323t Nam \u0111a\u0303 co\u0301 r\u00e2\u0301t nhi\u00ea\u0300u t\u01b0 li\u00ea\u0323u kh\u0103\u0309ng \u0111i\u0323nh chu\u0309 quy\u00ea\u0300n va\u0300 th\u01b0\u0323c thi chu\u0309 quy\u00ea\u0300n tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa va\u0300 Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa t\u01b0\u0300 tr\u01b0\u01a1\u0301c \u0111o\u0301 nhi\u00ea\u0300u th\u00ea\u0301 ky\u0309 (se\u0303 tri\u0300nh ba\u0300y \u01a1\u0309 ph\u00e2\u0300n d\u01b0\u01a1\u0301i). Va\u0309 la\u0323i, chi\u0301nh vi\u00ea\u0323c \u0111\u00ea\u0300 cao na\u0300y la\u0323i t\u01b0\u0323 no\u0301 ba\u0301c la\u0323i nh\u01b0\u0303ng l\u00e2\u0323p lu\u00e2\u0323n ma\u0300 ca\u0301c ho\u0323c gia\u0309 Trung Qu\u00f4\u0301c pha\u0309i da\u0300y c\u00f4ng x\u00e2y d\u01b0\u0323ng t\u01b0 li\u00ea\u0323u \u0111\u00ea\u0309 ch\u01b0\u0301ng minh T\u00e2y Sa va\u0300 Nam Sa \u0111a\u0303 \u0111\u01b0\u01a1\u0323c ng\u01b0\u01a1\u0300i Trung Qu\u00f4\u0301c pha\u0301t hi\u00ea\u0323n va\u0300 s\u01a1\u0309 h\u01b0\u0303u t\u01b0\u0300 th\u01a1\u0300i Ha\u0301n, ca\u0301ch nga\u0300y nay t\u01a1\u0301i va\u0300i nga\u0300n n\u0103m.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00a0Th\u00e1ng 2 n\u0103m 1948,\u00a0V\u1ee5 Bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 L\u00e3nh th\u1ed5, B\u1ed9 N\u1ed9i v\u1ee5 c\u1ee7a Trung Hoa d\u00e2n qu\u1ed1c cho xu\u1ea5t b\u1ea3n\u00a0b\u1ea3n \u0111\u1ed3\u00a0c\u00f3 t\u00ean\u00a0<i>B\u1ea3n \u0111\u1ed3 v\u1ecb tr\u00ed c\u00e1c \u0111\u1ea3o Nam\u00a0<\/i><i>h<\/i><i>\u1ea3<\/i><i>i<\/i>\u00a0(\u5357\u6d77\u8bf8\u5c9b\u4f4d\u7f6e\u56fe) v\u1edbi 9 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee9t kh\u00fac chi\u1ebfm kho\u1ea3ng 75% m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng, \u00f4m tr\u1ecdn\u00a0hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa v\u00e0 Ho\u00e0ng Sa.\u00a0B\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd d\u1ef1a tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00e1 nh\u00e2n v\u1ebd tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0i ch\u1ee5c n\u0103m v\u1edbi 11 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ee9t kh\u00fac \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i 2 \u0111o\u1ea1n n\u1eb1m trong v\u1ecbnh B\u1eafc B\u1ed9. M\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u01b0\u1eddng 9 \u0111o\u1ea1n \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nh\u01b0\u00a0m\u1ed9t \u201c<i>c\u0103n c\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i c\u00e3i<\/i>\u201d v\u1ec1 ch\u1ee7 quy\u1ec1n c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c tr\u00ean hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o, nh\u01b0ng t\u00ednh ch\u1ea5t phi l\u00fd, ph\u1ea3n khoa h\u1ecdc c\u1ee7a n\u00f3 \u0111ang b\u1ecb ph\u00ea ph\u00e1n r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u1ebd. Trong th\u01a1\u0300i gian g\u00e2\u0300n \u0111\u00e2y, ly\u0301 le\u0303 khoa ho\u0323c cu\u0309a Trung Qu\u00f4\u0301c kh\u00f4ng th\u00e2\u0301y co\u0301 gi\u0300 m\u01a1\u0301i, chu\u0309 y\u00ea\u0301u chi\u0309 la\u0300 nh\u01b0\u0303ng tuy\u00ean b\u00f4\u0301 theo ki\u00ea\u0309u \u201c<i>Trung Qu\u00f4\u0301c co\u0301 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n kh\u00f4ng th\u00ea\u0309 ch\u00f4\u0301i ca\u0303i<\/i>\u201d ma\u0300 th\u00f4i.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<div><b><i>2. Nh\u1eefng t\u01b0 li\u1ec7u ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y v\u1ec1 ch\u1ee7 quy\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam tr\u00ean hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa v\u00e0 Ho\u00e0ng Sa<\/i><\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ngay t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XVI, Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng \u0111a\u0303 tr\u1edf n\u00ean r\u1ea5t quen thu\u1ed9c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, h\u1ecd \u0111\u00e3 co\u0301 th\u00ea\u0309 v\u1ebd kha\u0301 ch\u00ednh x\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ch\u00e2u \u00c1 v\u1edbi nh\u1eefng ghi ch\u00fa th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc c\u00e1c tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng t\u00e0u thuy\u1ec1n c\u1ee7a h\u1ecd th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean qua l\u1ea1i. V\u1eeba qua t\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111i\u0323a ph\u01b0\u01a1ng, 56 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 h\u00e0ng h\u1ea3i ch\u1ea5u \u00c2u v\u1ebd t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XVI \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 XIX \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0ng b\u00e0y m\u1edbi ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n trong s\u1ed1 \u0111\u00f3. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00e0y \u0111\u1ec1u th\u1ec3 hi\u1ec7n ho\u1eb7c chua ch\u00fa \u0111\u00edch x\u00e1c hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o\u00a0Pracel hay Paracels (Ho\u00e0ng Sa) v\u00e0 Pratley (Tr\u01b0\u1eddng Sa) l\u00e0 thu\u1ed9c\u00a0Ciampa (phi\u00ean \u00e2m t\u00ean Champa, m\u1ed9t v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u1ed5 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi mi\u1ec1n Trung Vi\u1ec7t Nam) hay Cochinchine\u00a0(t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi v\u00f9ng \u0111\u1ea5t Nam B\u1ed9, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch l\u00e0 v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c \u0110\u00e0ng Trong).<\/div>\n<div><\/div>\n<div>C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c2u ph\u1ea3n \u00e1nh ch\u1ee7 quy\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam tr\u00ean hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o\u00a0Ho\u00e0ng Sa v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Sa. Xin \u0111\u01a1n c\u1eed ra \u0111\u00e2y m\u1ed9t s\u1ed1. C\u00e1c t\u01b0 li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn theo tr\u00ecnh t\u1ef1 th\u1eddi gian.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec7n chi\u1ebfc t\u1ea7u\u00a0Grootebroek\u00a0c\u1ee7a H\u00e0 Lan tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u1eeb Battavia (Indonexia) t\u1edbi Turon (\u0110\u00e0 N\u1eb5ng) b\u1ecb \u0111\u1eafm \u1edf khu v\u1ef1c Paracels (Ho\u00e0ng Sa) v\u00e0o n\u0103m 1634. Nh\u1eefng thu\u1ef7 th\u1ee7 s\u1ed1ng s\u00f3t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c 4 th\u00f9ng b\u1ea1c l\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ea3o l\u1edbn \u1edf Paracel, sau \u0111\u00f3 c\u1eed 1 nh\u00f3m 12 ng\u01b0\u1eddi \u0111i thuy\u1ec1n nh\u1ecf v\u00e0o Ph\u00fa Xu\u00e2n g\u1eb7p ch\u00faa Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Nguy\u00ean xin tr\u1ee3 gi\u00fap. Ch\u00faa \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p h\u1ecd thu\u00ea t\u1ea7u tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea3o \u0111\u00f3n 50 thu\u1ef7 th\u1ee7 v\u00e0 l\u1ea5y 4 th\u00f9ng b\u1ea1c. C\u00e2u chuy\u1ec7n ph\u1ea3n \u00e1nh r\u00f5 ch\u1ee7 quy\u1ec1n c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam tr\u00ean qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng Sa n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e0y\u00a0J.M.Buchkhai th\u00e1c trong c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u c\u00f4ng ty \u0110\u00f4ng \u1ea4n H\u00e0 Lanv\u00e0 c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean\u00a0t\u1ea1p ch\u00ed c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng Vi\u1ec5n \u0110\u00f4ng b\u00e1c c\u1ed5 c\u1ee7a Ph\u00e1p\u00a0v\u00e0o n\u0103m 1936\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>\u00a0.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>N\u0103m 1701\u00a0m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p l\u00e0\u00a0Jean Yves Clayes\u00a0trong\u00a0nh\u1eadt k\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 r\u1ea5t c\u1ee5 th\u1ec3 c\u00e1c b\u00e3i \u0111\u00e1 ng\u1ea7m ghi r\u00f5:\u00a0\u201c<i>Paracel l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o thu\u1ed9c V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c An Nam<\/i>\u201d\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>.<\/div>\n<div>V\u00e0o gi\u1eef th\u1ebf k\u1ef7 XVIII c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt r\u1ea5t n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0\u00a0gi\u00e1o s\u0129 ki\u00eam th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n Pierre Poivre. Nh\u1edd nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u00e0 b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ef1 quan t\u00e2m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam. Ngay c\u1ea3 \u0111\u1ebfn Thomas efferson, v\u1ecb \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Hoa K\u1ef3 t\u1ea1i Ph\u00e1p, sau tr\u1edf th\u00e0nh T\u1ed5ng th\u1ed1ng c\u1ee7a H\u1ee3p ch\u1ee7ng qu\u1ed1c, sau khi \u0111\u1ecdc\u00a0P.\u00a0Poivre\u00a0c\u0169ng b\u1ecb cu\u1ed1n h\u00fat v\u00e0o x\u1ee9 s\u1edf n\u00e0y. N\u0103m 1803, ngay sau khi \u0111\u1eafc c\u1eed, v\u1ecb t\u00e2n T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u00e3 c\u1eed m\u1ed9t ph\u00e1i b\u1ed9 \u0111em theo d\u1ef1 th\u1ea3o Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam v\u01a1\u0301i hy vo\u0323ng thi\u00ea\u0301t l\u00e2\u0323p quan h\u00ea\u0323 h\u01a1\u0323p ta\u0301c, nh\u01b0ng vi\u00ea\u0323c kh\u00f4ng tha\u0300nh.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>P.\u00a0Poivre\u00a0c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean qua l\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00faa Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Kho\u00e1t ti\u1ebfp t\u1ea1i kinh th\u00e0nh Ph\u00fa Xu\u00e2n. M\u1ed9t trong nh\u1eefng cu\u00f4\u0301n sa\u0301ch c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0\u00a0<i>M\u00e9moire sur La Cochinchine<\/i>\u00a0(K\u00fd \u1ee9c v\u1ec1 \u0110\u00e0ng Trong) xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1ea1i\u00a0Paris\u00a0n\u0103m\u00a01744, \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nhi\u1ec1u kh\u1ea9u th\u1ea7n c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ed tr\u00ean t\u01b0\u1eddng\u00a0kinh th\u00e0nh ma\u0300 \u00f4ng t\u00e2\u0323n m\u0103\u0301t tr\u00f4ng th\u00e2\u0301y, l\u00e0 c\u1ee7a c\u00e1c con t\u1ea7u ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y bi\u0323 \u0111\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y v\u1ec1 t\u1eeb Paracel. Trong m\u1ed9t t\u1eadp t\u00e0i li\u00ea\u0323u \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ra sau \u0111o\u0301, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c M.d\u2019Estaing\u00a0c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eadn x\u00e9t t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1: \u201c<i>X<\/i><i>ung quanh\u00a0<\/i><i>tha\u0300nh\u00a0<\/i>[Phu\u0301 Xu\u00e2n \u2013 VMG]<i>c\u00f3 m\u1ed9t n\u01a1i \u0111\u1ec3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u1ea1i b\u00e1c, nhi\u1ec1u kh\u1ea9u l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 trang tr\u00ed h\u01a1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng. Ng\u01b0<\/i><i>\u1edd<\/i><i>i ta cho r\u1eb1ng s\u1ed1 s\u00fang \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1edbi 400 kh\u1ea9u, m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac b\u1eb1ng gang, m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1edbn l\u00e0 c\u1ee7a B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y v\u1ec1 t\u1eeb c\u00e1c\u00a0<\/i><i>vu\u0323<\/i><i>\u00a0\u0111\u1eafm t\u00e0u tr\u01b0\u1edbc kia \u1edf qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Paracels<\/i>\u201d\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng nh\u1eadn x\u00e9t kh\u00e1ch quan nh\u01b0ng l\u1ea1i l\u00e0 nh\u01b0ng ch\u1ee9ng c\u1edb h\u1ebft s\u1ee9c thuy\u1ebft ph\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e0nh qu\u1ea3 nh\u1eefng chuy\u1ebfn c\u00f4ng t\u00e1c c\u1ee7a \u0110\u1ed9i Ho\u00e0ng Sa m\u00e0 c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c ra \u0111\u1ec3 th\u1ef1c thi ch\u1ee7 quy\u1ec1n tr\u00ean hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o.<\/div>\n<div>Jean Baptiste Chaigneau\u00a0m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t am hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh Vi\u1ec7t Nam cu\u00f4\u0301i th\u1ebf k\u1ef7 XVII \u2013 \u0111\u1ea7u XIX \u0111a\u0303 c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh cho B\u1ed9 Ngo\u1ea1i giao Ph\u00e1p v\u1ec1 tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m 1820, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111o\u1ea1n vi\u1ebft: \u201c<i>Vua ng\u00e0y nay<\/i>[t\u1ee9c vua Gia Long-VMG]\u00a0<i>\u0111\u00e3 l\u00ean ng\u00f4i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/i>\u00a0[c\u1ee7a m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc-VMG]\u00a0<i>g\u1ed3m<\/i><i>\u0110\u00e0ng\u00a0<\/i><i>T<\/i><i>rong c\u0169<\/i><i>(<\/i>Cochinchina\u00a0<i>),<\/i><i>x\u1ee9 \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i c\u0169<\/i>\u00a0(Tonkin),\u00a0<i>m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Campuchia,\u00a0<\/i><i>m\u1ed9t s\u1ed1<\/i><i>\u00a0h\u00f2n \u0111\u1ea3o c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf kh\u00f4ng xa b\u1edd v\u00e0 qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Paracels h\u1ee3p th\u00e0nh b\u1edfi nh\u1eefng \u0111\u1ea3o nh\u1ecf, gh\u1ec1nh v\u00e0 \u0111\u00e1 hoang v\u1eafng<\/i>\u201d\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>N\u0103m 1837 Gi\u00e1m m\u1ee5c Jean Louis Taberd c\u00f3 m\u1ed9t b\u00e0i vi\u1ebft v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111o\u1ea1n vi\u1ebft v\u1ec1 qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng Sa nh\u01b0 sau:<i>\u201cParacel hay Paracels l\u00e0 m\u1ed9t m\u00ea cung \u0111\u1ea7y nh\u1eefng \u0111\u1ea3o nh\u1ecf, \u0111\u00e1 v\u00e0 b\u00e3i c\u00e1t tr\u1ea3i tr\u00ean m\u1ed9t khu v\u1ef1c \u0111\u1ebfn 11 \u0111\u1ed9 v\u0129 B\u1eafc, 107 \u0111\u1ed9\u00a0<\/i><i>k<\/i><i>inh\u00a0\u0110\u00f4ng\u00a0<\/i><i>..<\/i><i>. Ng\u01b0\u1eddi Cochinchina g\u1ecdi qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o n\u00e0y l\u00e0 C\u1ed3n V\u00e0ng. Tuy qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ngo\u00e0i t\u1ea3ng \u0111\u00e1 v\u00e0 nh\u1eefng c\u1ed3n l\u1edbn, n\u00f3 h\u1ee9a h\u1eb9n nhi\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n h\u01a1n thu\u1eadn l\u1ee3i, Vua Gia Long v\u1eabn ngh\u0129 r\u1eb1ng \u00f4ng s\u1ebd t\u0103ng th\u00eam l\u00e3nh th\u1ed5 b\u1eb1ng c\u00e1ch chi\u1ebfm th\u00eam c\u00e1i \u0111\u1ea5t bu\u1ed3n b\u00e3 n\u00e0y. N\u0103m 1816, \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1edbi long tr\u1ecdng c\u1eafm c\u1edd v\u00e0 ch\u00ednh th\u1ee9c chi\u1ebfm h\u1eefu m\u00e0 h\u00ecnh nh\u01b0 kh\u00f4ng m\u1ed9t ai tranh gi\u00e0nh v\u1edbi \u00f4ng\u201d\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn9\" name=\"_ftnref9\"><b>[9]<\/b><\/a><\/i>. \u1ede \u0111\u00e2y J. L. Taberd n\u00f3i t\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec7n vua Gia Long giao cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ra l\u00e0m c\u1ed9t m\u1ed1c, c\u1eafm c\u1edd ch\u1ee9 ngay t\u1eeb khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i (1802), \u00f4ng \u0111\u00e3 li\u00ean c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7ng c\u1ed1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng Sa \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp b\u01a1\u0309i c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XVII.<\/div>\n<div>V\u00e0o n\u0103m sau (1838) ch\u00ednh v\u1ecb gi\u00e1m m\u1ee5c n\u00e0y cho c\u00f4ng b\u1ed1 t\u1ea5m b\u1ea3n \u0111\u1ed3, tr\u00ean \u0111\u00f3\u00a0ch\u00fa th\u00edch r\u00f5 qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o \u1edf v\u1ecb tr\u00ed Ho\u00e0ng Sa l\u00e0 \u201c<i>Paracel seu C\u00e1t V\u00e0ng<\/i>\u00a0\u201d (<i>Paracel\u00a0hay C\u00e1t V\u00e0ng).\u00a0<\/i>C\u00e1t V\u00e0ngl\u00e0 t\u00ean thu\u1ea7n Vi\u1ec7t ma\u0300 tr\u00ean ca\u0301c v\u0103n ba\u0309n chi\u0301nh th\u01b0\u0301c go\u0323i la\u0300 Ho\u00e0ng Sa. \u0110\u00e2y l\u00e0 ch\u1ee9ng l\u00fd x\u00e1c \u0111\u00e1ng cho vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t t\u00ean cho qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 Paracel.<\/div>\n<div><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-6265\" src=\"http:\/\/east-sea.de\/datei\/uploads\/2020\/05\/TruongSa-VuMinhgiang-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"398\" height=\"224\" \/><\/div>\n<div>\n<div><em>\u0110\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa nh\u00ecn t\u1eeb m\u00e1y bay tr\u1ef1c th\u0103ng\u00a0<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<div>V\u00e0o n\u0103m\u00a01849TS.\u00a0Gutzlaff, h\u1ed9i vi\u00ean c\u1ee7a H\u1ed9i \u0111\u1ecba l\u00fd Ho\u00e0ng gia Lu\u00e2n \u0110\u00f4n, bi\u00ean so\u1ea1n m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1ec1\u00a0\u0110\u1ecba l\u00fd\u00a0v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ph\u00eda nam c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, c\u00f3 \u0111o\u1ea1n n\u00f3i v\u1ec1 Ho\u00e0ng Sa nh\u01b0 sau:\u201c\u2026<i>Q<\/i><i>u\u1ea7n \u0111\u1ea3o Paracel (<\/i><i>Ka<\/i><i>t V<\/i><i>a<\/i><i>ng), \u1edf\u00a0<\/i><i>ngo\u00e0i kh\u01a1i<\/i><i>\u00a0b\u1edd b\u1ec3 An Nam<\/i><i>,\u00a0<\/i><i>lan gi\u1eefa 15\u00a0<\/i><i>\u0111\u1ebfn<\/i><i>\u00a017 \u0111\u1ed9 v\u0129 B\u1eafc v\u00e0 111\u00a0<\/i><i>\u0111\u00ea\u0301n<\/i><i>\u00a0113 \u0111\u1ed9 kinh \u0110\u00f4ng<\/i><i>\u2026 Kh\u00f4ng<\/i><i>\u00a0bi\u1ebft v\u00ec san h\u00f4 hay v\u00ec l\u1ebd kh\u00e1c m\u00e0 c\u00e1c gh\u1ec1nh \u0111\u00e1 \u1ea5y l\u1edbn d\u1ea7n<\/i><i>,<\/i><i>\u00a0nh\u01b0ng r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ea3o nh\u1ecf \u1ea5y c\u00e0ng n\u0103m c\u00e0ng cao, v\u00e0 m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ea3o b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ec9 m\u1ea5y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc s\u00f3ng \u0111\u00e3 v\u1ed7 m\u1ea1nh tr\u00e0o qua\u2026<\/i><i>Ch\u00ednh ph\u1ee7 An Nam th\u1ea5y nh\u1eefng m\u1ed1i l\u1ee3i c\u00f3 th\u1ec3 mang l\u1ea1i n\u1ebfu \u0111\u1eb7t ra m\u1ed9t ng\u1ea1ch thu\u1ebf b\u00e8n l\u1eadp ra nh\u1eefng tr\u01b0ng thuy\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t tr\u1ea1i qu\u00e2n nh\u1ecf \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y \u0111\u1ec3 thu thu\u1ebf m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i t\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u1ed9p, v\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o tr\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh c\u00e1 b\u1ea3n qu\u1ed1c<\/i>\u2026\u201d\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 XIX, cu\u1ed1n\u00a0<i>\u0110\u1ecba l\u00fd \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng<\/i>, m\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch \u0111\u1ed3 s\u1ed9 c\u1ee7a nh\u00e0 \u0111\u1ecba l\u00fd h\u1ecdc Italia n\u1ed5i ti\u1ebfng\u00a0Adriano Balbi\u00a0\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n \u1edf Livorno.Trong ph\u1ea7n\u00a0m\u00f4 t\u1ea3 v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u00fd V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c An Nam c\u00f3 ghi:\u00a0\u201c<i>Thu\u1ed9c V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c n\u00e0y c\u00f3 qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Paracels<\/i>[Ho\u00e0ng Sa\u00a0\u2013VMG]<i>, nh\u00f3m \u0111\u1ea3o Pirati\u00a0<\/i>[\u0111\u1ea3o H\u1ea3i t\u1eb7c\u2013VMG]<i>\u00a0v\u00e0 nh\u00f3m \u0111\u1ea3o Poulo Condor\u00a0<\/i>[C\u00f4n \u0110\u1ea3o-VMG]\u201d\u00a0.\u00a0Trong khi \u0111\u00f3, \u0111o\u1ea1n m\u00f4 t\u1ea3 v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u00fd Trung Hoa, m\u1eb7c d\u00f9 r\u1ea5t d\u00e0i, t\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp g\u00ec \u0111\u1ebfn\u00a0Ho\u00e0ng Sa v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Sa<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b><i>3. T\u01b0 li\u1ec7u li\u0323ch s\u01b0\u0309 v\u00ea\u0300 vi\u00ea\u0323c Trung Qu\u1ed1c t\u1ef1 ph\u1ee7 nh\u1eadn ch\u1ee7 quy\u1ec1n tr\u00ean hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng Sa v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Sa<\/i><\/b><\/div>\n<div>Trong khi c\u00e1c t\u01b0 li\u1ec7u c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam lu\u00f4n nh\u1ea5t qu\u00e1n v\u1edbi t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o l\u00e0 Ho\u00e0ng Sa (hay t\u00ean N\u00f4m l\u00e0 C\u00e1t V\u00e0ng hay C\u1ed3n V\u00e0ng) v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Sa hay V\u1ea1n l\u00fd Tr\u01b0\u1eddng Sa, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t v\u1edbi c\u00e1c t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y l\u00e0 Paracels v\u00e0 Pratley th\u00ec t\u00ean g\u1ecdi do Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1eb7t l\u1ea1i r\u1ea5t h\u1ed7n lo\u1ea1n. T\u00ean T\u00e2y Sa v\u00e0 Nam Sa m\u1edbi ch\u1ec9 xu\u1ea5t hi\u1ec7n r\u1ea5t mu\u1ed9n. \u0110\u00e3 v\u1eady, trong nhi\u1ec1u t\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a m\u00ecnh Trung Qu\u1ed1c t\u1ef1 ph\u1ee7 nh\u1eadn ch\u1ee7 quy\u1ec1n tr\u00ean hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o n\u00e0y (th\u1ef1c ra l\u00e0 kh\u00f4ng t\u01b0\u0300ng c\u00f3 trong l\u1ecbch s\u1eed).<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ch\u1ee9ng c\u1edb r\u00f5 nh\u1ea5t l\u00e0 tr\u00ean c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. Kh\u00f4ng k\u1ec3 nh\u1eefng t\u1eadp b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd s\u1edbm, \u0111\u00ea\u0301n t\u00e2\u0323n th\u1eddi ky\u0300 tri\u1ec1u Thanh tri\u0323 vi\u0300 v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m\u00a01894,1904, 1908 v\u00e0 d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Trung Hoa d\u00e2n qu\u1ed1c v\u00e0o n\u0103m 1919 co\u0301 ha\u0300ng loa\u0323t ba\u0309n \u0111\u00f4\u0300 do Trung Qu\u00f4\u0301c ve\u0303 v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n l\u00e3m r\u1ed9ng r\u00e3i, kh\u00f4ng h\u00ea\u0300 co\u0301 hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o\u00a0Ho\u00e0ng Sa (m\u00e0 Trung Qu\u1ed1c g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e2y Sa) v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Sa (m\u00e0 Trung Qu\u1ed1c g\u1ecdi l\u00e0 Nam Sa)\u00a0\u0111a\u0303 g\u00e2y \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng m\u1ea1nh cho ng\u01b0\u1eddi xem c\u1ea3 trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. Ca\u0300ng b\u00e2\u0301t ng\u01a1\u0300 h\u01a1n khi tr\u00eann b\u00f4\u0323\u00a0Atlas \u0111\u01b0\u1ee3c in trong trong s\u00e1ch\u00a0<i>Trung hoa D\u00e2n qu\u1ed1c B\u01b0u ch\u00ednh d\u01b0 \u0111\u1ed3<\/i>, xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1933 cu\u0303ng hoa\u0300n toa\u0300n thi\u00ea\u0301u v\u0103\u0301ng hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o na\u0300y. Nh\u01b0 v\u00e2\u0323y la\u0300 c\u0103n c\u01b0\u0301 tr\u00ean nh\u01b0\u0303ng b\u1ea3n \u0111\u1ed3 chi\u0301nh th\u01b0\u0301c n\u00e0y th\u00ec chi\u0301 i\u0301t \u0111\u00ea\u0301n t\u00e2\u0323n nh\u01b0\u0303ng n\u0103m 30 cu\u0309a th\u00ea\u0301 ky\u0309 XX, \u0111\u1ecba gi\u1edbi c\u1ef1c nam c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c khi \u1ea5y chi\u0309 l\u00e0 \u0111\u1ea3o H\u1ea3i Nam. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi t\u01b0 li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed do ch\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c bi\u00ean so\u1ea1n, ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y thu\u1eadt l\u1ea1i \u0111\u1ec1u th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 \u201cv\u00f4 c\u1ea3m\u201d c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 ch\u1ee7 quy\u1ec1n tr\u00ean hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Theo ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng l\u1ecbch s\u1eed, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00e0ng th\u1ea5y r\u00f5. V\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XVII, m\u1ed9t nh\u00e0 s\u01b0 Trung Qu\u1ed1c l\u00e0 Th\u00edch \u0110\u1ea1i S\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00faa Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Chu m\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0ng Trong. oar a v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc \u00f4ng \u0111\u00e3 cho xu\u1ea5t b\u1ea3n cu\u1ed1n s\u00e1ch\u00a0<i>H\u1ea3i ngo\u1ea1i k\u00fd s\u1ef1<\/i>\u00a0v\u00e0o n\u0103m 1695 k\u1ec3 v\u1ec1 chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y. Trong t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u00e0 s\u01b0 Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 th\u1ea3n nhi\u00ean thu\u1eadt l\u1ea1i r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e1c \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n ra Ho\u00e0ng Sa v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Sa (m\u00e0 \u00f4ng g\u1ecdi chung l\u00e0 V\u1ea1n l\u00fd Tr\u01b0\u1eddng Sa) \u0111\u1ec3 \u201c<i>thu l\u01b0\u1ee3m\u00a0<\/i><i>v\u00e0ng b\u1ea1c, kh\u00ed c\u1ee5 c\u1ee7a c\u00e1c thuy\u1ec1n h\u01b0 h\u1ecfng d\u1ea1t v\u00e0o<\/i>\u201d\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n tr\u00f9ng h\u1ee3p v\u1edbi s\u1eed s\u00e1ch Vi\u1ec7t Nam.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Trong ta\u0301c ph\u00e2\u0309m\u00a0<i>Ph\u1ee7 Bi\u00ean t\u1ea1p l\u1ee5c,<\/i>\u00a0ngoa\u0300i nh\u01b0\u0303ng c\u0103n c\u01b0\u0301 kh\u0103\u0309ng \u0111i\u0323nh chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a chi\u0301nh quy\u00ea\u0300n chu\u0301a Nguy\u00ea\u0303n tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o (se\u0303 tri\u0300nh ba\u0300y sau), L\u00ea Qu\u00fd \u0110\u00f4n co\u0300n cho bi\u00ea\u0301t m\u00f4\u0323t chi ti\u00ea\u0301t no\u0301i quan ch\u01b0\u0301c nha\u0300 Thanh th\u01b0\u0300a nh\u00e2\u0323n chu\u0309 quy\u00ea\u0300n Vi\u00ea\u0323t Nam \u0111\u00f4\u0301i v\u01a1\u0301i Hoa\u0300ng Sa va\u0300 Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa. \u00d4ng vi\u00ea\u0301t:\u00a0<i>\u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ea1o c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a quan ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ec7n V\u0103n X\u01b0\u01a1ng<\/i><i>,<\/i><i>\u00a0Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u\u00a0<\/i>[Ha\u0309i Nam, Trung Qu\u00f4\u0301c-VMG]<i>g\u1eedi cho Thu\u1eadn H\u00f3a n\u00f3i r\u1eb1ng: n\u0103m Ki\u1ec1n Long th\u1ee9 18 (1753) c\u00f3 10 t\u00ean qu\u00e2n nh\u00e2n x\u00e3 An V\u0129nh \u0111\u1ed9i C\u00e1t\u00a0<\/i><i>Li\u00ea\u0300m<\/i><i>\u00a0(<\/i>co\u0301 th\u00ea\u0309 la\u0300 Ca\u0301t Va\u0300ng,\u00a0t\u1ee9c \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng Sa<i>\u2013 VMG<\/i><i>) huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a, ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, n\u01b0\u1edbc An Nam<\/i><i>,<\/i><i>\u00a0ng\u00e0y th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn V\u1ea1n L\u00fd Tr\u01b0\u1eddng Sa t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00e1c th\u1ee9, c\u00f3 8 t\u00ean l\u00ean b\u1edd t\u00ecm ki\u1ebfm, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 2 t\u00ean gi\u1eef thuy\u1ec1n, b\u1ecb gi\u00f3 \u0111\u1ee9t d\u00e2y thuy\u1ec1n, d\u1ea1t v\u00e0o c\u1ea3ng Thanh Lan, quan \u1edf \u0111\u1ea5y x\u00e9t th\u1ef1c, \u0111\u01b0a tr\u1ea3 v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n. Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Chu sai cai b\u1ea1 Thu\u1eadn H\u00f3a l\u00e0 Th\u1ee9c L\u01b0\u1ee3ng H\u1ea7u l\u00e0m th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi\u201d<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn13\" name=\"_ftnref13\"><b>[13]<\/b><\/a><\/i><i>.<\/i>Nh\u01b0 v\u00e2\u0323y la\u0300 chi\u0301nh quy\u00ea\u0300n Quy\u0300nh Ch\u00e2u sau khi bi\u00ea\u0301t ro\u0303 2 ng\u01b0\u01a1\u0300i Vi\u00ea\u0323t la\u0300 li\u0301nh \u0111ang th\u1ef1c thi nhi\u00ea\u0323m vu\u0323 \u01a1\u0309 Hoa\u0300ng Sa, ch\u0103\u0309ng nh\u01b0\u0303ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng g\u00e2y kho\u0301 d\u00ea\u0303 ho\u0103\u0323c tr\u01b0\u0300ng tri\u0323 nh\u01b0 \u0111\u00f4\u0301i v\u01a1\u0301i nh\u01b0\u0303ng ke\u0309 \u201cx\u00e2m pha\u0323m chu\u0309 quy\u00ea\u0300n qu\u00f4\u0301c gia\u201d, ma\u0300 co\u0300n ta\u0323o \u0111i\u00ea\u0300u ki\u00ea\u0323n \u0111\u00ea\u0309 tr\u01a1\u0309 v\u00ea\u0300 n\u01b0\u01a1\u0301c. Th\u01a1\u0300i \u0111i\u00ea\u0309m \u0111o\u0301 la\u0300 va\u0300o gi\u01b0\u0303a th\u00ea\u0301 ky\u0309 XVIII.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Trong khoa\u0309ng th\u01a1\u0300i gian hai n\u0103m 1895 \u2013 1896 ta\u0323i khu v\u01b0\u0323c qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa li\u00ean tu\u0323c xa\u0309y ra hai vu\u0323 \u0111\u1eafm t\u00e0u. M\u00f4\u0323t cu\u0309a \u0110\u1ee9c, con ta\u0300u mang t\u00ean Bellona va\u0300 m\u00f4\u0323t cu\u0309a Nh\u00e2\u0323t, t\u00e0u Imegi Maru. Ca\u0309 hai ta\u0300u na\u0300y \u0111\u00ea\u0300u mua ba\u0309o hi\u00ea\u0309m cu\u0309a Anh n\u00ean khi nghe tin d\u00e2n Trung Qu\u00f4\u0301c th\u01b0\u0300a c\u01a1 ta\u0300u bi\u0323 na\u0323n \u0111a\u0303 ra c\u01b0\u01a1\u0301p bo\u0301c, c\u00f4ng ty ba\u0309o hi\u00ea\u0309m va\u0300 \u0111a\u0323i di\u00ea\u0323n chi\u0301nh phu\u0309 Anh \u01a1\u0309 Trung Qu\u00f4\u0301c \u0111a\u0303 y\u00eau c\u00e2\u0300u phi\u0301a Trung Qu\u00f4\u0301c pha\u0309i co\u0301 tra\u0301ch nhi\u00ea\u0323m, nh\u01b0ng ho\u0323 \u0111a\u0303 t\u01b0\u0300 ch\u00f4\u0301i v\u01a1\u0301i ly\u0301 do: \u201c\u2026<i>c\u00e1c \u0111\u1ea3o Paracels \u2026 kh\u00f4ng thu\u1ed9c Trung Qu\u1ed1c\u2026 ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1p nh\u1eadp v\u1ec1 h\u00e0nh ch\u00ednh v\u00e0o b\u1ea5t k\u1ef3 qu\u1eadn n\u00e0o c\u1ee7a H\u1ea3i Nam \u2026<\/i>\u201d\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>. Nh\u01b0 v\u00e2\u0323y la\u0300 nha\u0300 \u0111\u01b0\u01a1ng cu\u0323c Ha\u0309i Nam v\u00f4 can v\u01a1\u0301i h\u00e2\u0323u qua\u0309 cu\u0309a vu\u0323 c\u01b0\u01a1\u0301p bo\u0301c, nh\u01b0ng \u0111\u00f4\u0300ng th\u01a1\u0300i s\u01b0\u0323 ki\u00ea\u0323n na\u0300y cu\u0303ng cho th\u00e2\u0301y, cho \u0111\u00ea\u0301n t\u00e2\u0323n cu\u00f4\u0301i th\u00ea\u0301 ky\u0309 XIX, nha\u0300 ch\u01b0\u0301c tra\u0301ch \u01a1\u0309 vu\u0300ng \u0111\u00e2\u0301t c\u01b0\u0323c nam cu\u0309a Trung Qu\u00f4\u0301c hoa\u0300n toa\u0300n ch\u01b0a co\u0301 y\u0301 t\u01b0\u01a1\u0309ng gi\u0300 v\u00ea\u0300 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a ho\u0323 \u0111\u00f4\u0301i v\u01a1\u0301i Hoa\u0300ng Sa (g\u00e2\u0300n Trung Qu\u00f4\u0301c h\u01a1n) ch\u01b0\u0301 ch\u01b0a no\u0301i \u0111\u00ea\u0301n Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa (\u01a1\u0309 r\u00e2\u0301t xa Trung Qu\u00f4\u0301c).<\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-6266\" src=\"http:\/\/east-sea.de\/datei\/uploads\/2020\/05\/image005-172x300.png\" alt=\"\" width=\"172\" height=\"300\" \/><\/div>\n<div><i>B\u1ea3n \u0111\u1ed3 do J. L. Taberd ve\u0303 n\u0103m 1838,<br \/>\ntr\u00ean \u0111\u00f3 ch\u00fa th\u00edch r\u00f5 qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o \u1edf v\u1ecb tr\u00ed Ho\u00e0ng Sa<br \/>\nl\u00e0 \u201cParacel seu C\u00e1t V\u00e0ng \u201d (Paracel \u00a0hay C\u00e1t V\u00e0ng).<br \/>\nChu\u0301 thi\u0301ch trong vo\u0300ng tro\u0300n \u0111o\u0309<\/i><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<div>Li\u00ean quan \u0111\u00ea\u0301n s\u01b0\u0323 ki\u00ea\u0323n na\u0300y, m\u00f4\u0323t ho\u0323c gia\u0309 Trung Qu\u00f4\u0301c, \u00f4ng Ly\u0301 L\u00ea\u0323nh Hoa thu\u00f4\u0323c\u00a0Trung t\u00e2m Th\u00f4ng tin H\u1ea3i d\u01b0\u01a1ng Trung Qu\u1ed1c, co\u0301 m\u00f4\u0323t nh\u00e2\u0323n xe\u0301t r\u00e2\u0301t xa\u0301c \u0111a\u0301ng trong tham lu\u00e2\u0323n \u0111o\u0323c ta\u0323i m\u00f4\u0323t h\u00f4\u0323i tha\u0309o khoa ho\u0323c, xin \u0111\u01b0\u01a1\u0323c l\u01b0\u01a1\u0323c tri\u0301ch ra \u0111\u00e2y:<\/div>\n<div>\u201c<em>N\u00f3i \u0111\u1ebfn quy\u1ec1n l\u1ee3i \u1edf Nam H\u1ea3i, ch\u00fang ta\u00a0<\/em><em>[Trung Qu\u00f4\u0301c \u2013 VMG]<\/em><em>\u00a0th\u01b0\u1eddng th\u00edch n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e2u l\u00e0: t\u1eeb\u00a0x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay th\u1ebf n\u00e0y th\u1ebf n\u1ecd, c\u00f3 l\u00fac h\u1ee9ng l\u00ean c\u00f2n oar v\u00e0o hai ch\u1eef \u201cthi\u00eang li\u00eang\u201d\u2026nh\u01b0ng ch\u1ee9ng c\u1ee9 th\u1eadt s\u1ef1 c\u00f3 s\u1ee9c thuy\u1ebft ph\u1ee5c ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec3m so\u00e1t th\u1ef1c t\u1ebf. Anh n\u00f3i ch\u1ed7\u00a0\u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ee7a anh, v\u1eady anh \u0111\u00e3 t\u1eebng qu\u1ea3n l\u00fd n\u00f3 ch\u01b0a? Ng\u01b0\u1eddi \u1edf\u00a0\u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ee5c t\u00f9ng s\u1ef1 qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a anh kh\u00f4ng? C\u00f3 ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec kh\u00f4ng? N\u1ebfu \u0111\u00e1p \u00e1n c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u201cc\u00f3\u201d th\u00ec anh th\u1eafng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1eafc. \u1ede\u00a0Nam Sa\u00a0<\/em><em>[t\u01b0\u0301c Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa \u2013 VMG]<\/em><em>, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3\u00a0\u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3\u2026<\/em><\/div>\n<div><em>V\u00e0o th\u1eddi nh\u00e0 Thanh (\u0111\u1eddi H\u00e0m Phong ho\u1eb7c\u00a0\u0110\u1ed3ng Tr\u1ecb), c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfc t\u00e0u oar Ph\u00e1p ch\u1edf\u00a0\u0111\u1ed3ng \u0111i qua v\u00f9ng bi\u1ec3n T\u00e2y Sa (<\/em><em>t\u01b0\u0301c Hoa\u0300ng Sa<\/em><em>\u00a0\u2013\u00a0<\/em><em>VMG<\/em><em>) th\u00ec g\u1eb7p c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n, b\u1ecb\u00a0c\u01b0\u1edbp s\u1ea1ch. Theo quy t\u1eafc v\u1eadn t\u1ea3i oar h\u00f3a tr\u00ean bi\u1ec3n, h\u1ecd ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn g\u1eb7p ch\u00ednh quy\u1ec1n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e1o,\u00a0\u0111\u1ec1 ngh\u1ecb gi\u00fap b\u1eaft b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin ch\u00ednh quy\u1ec1n n\u01a1i \u0111\u00f3 x\u00e1c nh\u1eadn l\u00e0m b\u1eb1ng c\u1ee9\u00a0\u0111\u1ec3 khi v\u1ec1 b\u00e1o c\u00e1o v\u1edbi ch\u1ee7\u00a0oar v\u00e0 \u0111\u00f2i oar b\u1ea3o hi\u1ec3m b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. Vi\u00ean thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0a t\u00e0u ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn c\u1ea3ng g\u1ea7n nh\u1ea5t l\u00e0 Du L\u00e2m \u1edf\u00a0\u0111\u1ea3o H\u1ea3i Nam, tr\u00ecnh b\u00e1o v\u1edbi tri ph\u1ee7 (c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 tri huy\u1ec7n) \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/em><\/div>\n<div><\/div>\n<div><em>Vi\u00ean quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng r\u0103\u0300ng: \u201cN\u01a1i ch\u00fang ta \u0111\u1ee9ng \u0111\u00e2y c\u00f3 t\u00ean l\u00e0\u00a0<\/em>Thi\u00ean Nhai H\u1ea3i Gi\u00e1c\u00a0<em>(ch\u00e2n tr\u1eddi g\u00f3c bi\u1ec3n). \u0110\u1ea5t c\u1ee7a Thi\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u00e0 h\u1ebft r\u1ed3i. Chuy\u1ec7n \u00f4ng b\u1ecb\u00a0c\u01b0\u1edbp ngo\u00e0i bi\u1ec3n bi\u1ebft l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o? \u00d4ng b\u1ecb\u00a0c\u01b0\u1edbp, ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng qu\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n qu\u1ea3n\u201d.<\/em><\/div>\n<div><em>Th\u1ebf r\u1ed3i t\u1ed1ng c\u1ed5 vi\u0323 thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng b\u1ecb\u00a0c\u01b0\u1edbp ra kh\u1ecfi nha m\u00f4n. Nh\u01b0ng s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u00f3 c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 c\u00e1i k\u1ebft, n\u1ebfu kh\u00f4ng v\u1ec1 n\u01b0\u01a1\u0301c bi\u1ebft \u0103n n\u00f3i ra sao? Vi\u00ean thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i cho t\u00e0u ch\u1ea1y v\u00e0o c\u1ea3ng H\u1ea3i Ph\u00f2ng. Quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng\u00a0\u1edf\u00a0\u0111\u00f3 r\u1ea5t t\u1ed1t, x\u00e1c nh\u1eadn cho \u00f4ng ta, l\u1ea1i c\u00f2n cho t\u00e0u ra ch\u1ea1y oar v\u00f2ng, coi nh\u01b0 \u0111\u00e3 truy b\u1eaft c\u01b0\u1edbp.<\/em><\/div>\n<div><em>\u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ee9ng c\u1ee9 g\u00ec?\u00a0\u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ee9ng c\u1ee9 v\u1ec1 ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd th\u1ef1c t\u1ebf. Ch\u1ee9ng c\u1ee9 n\u00e0y n\u00f3i l\u00ean: ch\u00ednh ph\u1ee7 Trung Qu\u1ed1c ngay t\u1eeb th\u1eddi tri\u1ec1u Thanh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1eeba nh\u1eadn \u201cT\u00e2y Sa\u201d l\u00e0 l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a m\u00ecnh, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m tr\u00e1ch c\u00f4ng t\u00e1c tr\u1ecb an \u1edf\u00a0\u0111\u00f3.C\u00f2n ch\u00ednh quy\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam khi \u0111\u00f3 kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u00e3 cho r\u1eb1ng \u201cT\u00e2y Sa\u201d l\u00e0 l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a h\u1ecd, m\u00e0 c\u00f2n th\u1ef1c thi c\u00f4ng t\u00e1c gi\u1eef g\u00ecn tr\u1eadt t\u1ef1 \u1edf\u00a0\u0111\u00f3.<\/em><\/div>\n<div><em>\u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh \u201cT\u00e2y Sa\u201d t\u1eeb\u00a0x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam hay sao? N\u1ebfu b\u1ea1n l\u00e0 \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u \u0111\u00e0m ph\u00e1n c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1ec1 lu\u1eadt bi\u1ec3n v\u00e0 lu\u1eadt qu\u1ed1c t\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng ch\u1ee9ng c\u1ee9\u00a0nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o? Ch\u0103\u0301c ch\u0103\u0301n se\u0303 mu\u1ed1n c\u00f3 c\u1ed7 m\u00e1y th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 quay tr\u1edf l\u1ea1i th\u1eddi \u0111\u00f3 b\u00f3p ch\u1ebft vi\u00ean tri ph\u1ee7 kia !&#8230;\u201d<\/em><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn15\" name=\"_ftnref15\"><i><b>[15]<\/b><\/i><\/a><em>.<\/em><\/div>\n<div><\/div>\n<div>N\u0103m 1974 Trung Qu\u00f4\u0301c du\u0300ng vu\u0303 l\u01b0\u0323c t\u00e2\u0301n c\u00f4ng \u0111a\u0301nh chi\u00ea\u0301m qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa. Ngay sau \u0111o\u0301, chi\u0301nh quy\u00ea\u0300n Trung Qu\u00f4\u0301c \u0111a\u0303 c\u01b0\u0309 m\u00f4\u0323t \u0111oa\u0300n nghi\u00ean c\u01b0\u0301u li\u0323ch s\u01b0\u0309, kha\u0309o c\u00f4\u0309 trong \u0111o\u0301 co\u0301 GS. Ha\u0300n Ch\u00e2\u0301n oar a kha\u0309o sa\u0301t m\u00f4\u0323t s\u00f4\u0301 \u0111a\u0309o. Trong c\u00f4ng tri\u0300nh do mi\u0300nh chu\u0309 bi\u00ean, \u00f4ng \u0111a\u0303 \u0111\u00ea\u0300 c\u00e2\u0323p t\u01a1\u0301i ng\u00f4i chu\u0300a co\u0301 t\u00ean Hoa\u0300ng Sa t\u01b0\u0323\u00a0tr\u00ean \u0111a\u0309o Vi\u0303nh H\u01b0ng (t\u01b0\u0301c \u0111a\u0309o Phu\u0301 L\u00e2m theo t\u00ean cu\u0309a Vi\u00ea\u0323t Nam)<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a>. M\u0103\u0323c du\u0300\u00a0t\u00ean chu\u0300a va\u0300 ca\u0301c c\u00e2u \u0111\u00f4\u0301i vi\u00ea\u0301t b\u0103\u0300ng ch\u01b0\u0303 Ha\u0301n (\u9ec4\u7802\u5bfa), nh\u01b0ng \u0111\u00e2y la\u0323i la\u0300 m\u00f4\u0323t trong nh\u01b0\u0303ng ch\u01b0\u0301ng c\u01a1\u0301 h\u00ea\u0301t s\u01b0\u0301c thuy\u00ea\u0301t phu\u0323c v\u00ea\u0300 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n Vi\u00ea\u0323t Nam tr\u00ean qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa. Ng\u00f4i chu\u0300a na\u0300y \u0111a\u0303 \u0111\u01b0\u01a1\u0323c ba\u0301o chi\u0301 Trung Qu\u00f4\u0301c no\u0301i t\u01a1\u0301i t\u01b0\u0300 n\u0103m 1957, sau l\u00e2\u0300n qu\u00e2n Trung Qu\u00f4\u0301c \u0111\u00f4\u0309 b\u00f4\u0323 l\u00ean Phu\u0301 L\u00e2m n\u0103m 1956, khi qu\u00e2n Pha\u0301p v\u01b0\u0300a th\u00e2\u0301t ba\u0323i tr\u00ean chi\u00ea\u0301n tr\u01b0\u01a1\u0300ng Vi\u00ea\u0323t Nam. Theo m\u00f4 ta\u0309 trong t\u1ea1p ch\u00ed \u201c<i>L\u1eef h\u00e0nh gia<\/i>\u201d quy\u1ec3n 6,\u00a0xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1957 t\u1ea1i B\u1eafc Kinh\u00a0thi\u0300 va\u0300o th\u01a1\u0300i \u0111i\u00ea\u0309m \u00e2\u0301y trong chu\u0300a co\u0300n ghi ni\u00ean \u0111a\u0323i tru\u0300ng tu va\u0300o n\u0103m Ba\u0309o \u0110a\u0323i 14 (1939). D\u01b0\u0323a va\u0300o nh\u01b0\u0303ng ghi che\u0301p trong b\u00f4\u0323\u00a0<i>\u0110a\u0323i Nam th\u01b0\u0323c lu\u0323c chi\u0301nh bi\u00ean<\/i>, co\u0301 th\u00ea\u0309 bi\u00ea\u0301t ng\u00f4i chu\u0300a na\u0300y \u0111a\u0303 \u0111\u01b0\u01a1\u0323c vua Minh M\u00ea\u0323nh ra l\u00ea\u0323nh x\u00e2y theo \u0111\u00ea\u0300 nghi\u0323 cu\u0309a B\u00f4\u0323 C\u00f4ng va\u0300 ti\u0309nh Qua\u0309ng Nga\u0303i. Ng\u01b0\u01a1\u0300i \u0111\u01b0\u01a1\u0323c giao phu\u0323 tra\u0301ch c\u00f4ng vi\u00ea\u0323c na\u0300y la\u0300 cai \u0111\u00f4\u0323i Pha\u0323m V\u0103n Nguy\u00ean. Li\u0301nh va\u0300 d\u00e2n phu hai ti\u0309nh Bi\u0300nh \u0110i\u0323nh va\u0300 Qua\u0309ng Nga\u0303i \u0111a\u0303 chuy\u00ean ch\u01a1\u0309 v\u00e2\u0323t li\u00ea\u0323u t\u01b0\u0300 \u0111\u00e2\u0301t li\u00ea\u0300n ra x\u00e2y\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a>\u00a0.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b><i>4. T\u01b0 li\u00ea\u0323u Vi\u00ea\u0323t Nam co\u0301 c\u01a1 s\u01a1\u0309 v\u01b0\u0303ng ch\u0103\u0301c va\u0300 nga\u0300y ca\u0300ng th\u00eam phong phu\u0301<\/i><\/b><\/div>\n<div>Hoa\u0300ng Sa va\u0300 Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa la\u0300 hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o xu\u00e2\u0301t hi\u00ea\u0323n tr\u00ean ca\u0301c ba\u0309n \u0111\u00f4\u0300 ha\u0300ng ha\u0309i ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y tr\u01b0\u01a1\u0301c th\u00ea\u0301 ky\u0309 XVII h\u00e2\u0300u h\u00ea\u0301t \u0111\u00ea\u0300u \u0111i li\u00ea\u0300n v\u01a1\u0301i t\u00ean go\u0323i\u00a0<i>Ciampa<\/i>\u00a0hay\u00a0<i>Campa<\/i>. \u0110i\u00ea\u0300u co\u0301 nghi\u0303a nh\u01b0\u0303ng \u0111a\u0309o na\u0300y t\u01b0\u0300ng g\u0103\u0301n r\u00e2\u0301t ch\u0103\u0323t v\u01a1\u0301i v\u01b0\u01a1ng qu\u00f4\u0301c Champa, sau na\u0300y tr\u01a1\u0309 tha\u0300nh m\u00f4\u0323t b\u00f4\u0323 ph\u00e2\u0323n cu\u0309a n\u01b0\u01a1\u0301c Vi\u00ea\u0323t Nam.<\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<div><i>\u201cGi\u1eefa bi\u1ec3n c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea3i c\u00e1t d\u00e0i, g\u1ecdi l\u00e0 B\u00e3i C\u00e1t V\u00e0ng, d\u00e0i \u0111\u1ed9 400 d\u1eb7m, r\u1ed9ng 20 d\u1eb7m, \u0111\u1ee9ng d\u1ef1ng gi\u1eefa bi\u1ec3n, t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ea1i Chi\u00eam \u0111\u1ebfn c\u1eeda Sa Vinh(2). M\u1ed7i l\u1ea7n c\u00f3 gi\u00f3 T\u00e2y Nam th\u00ec th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ec1n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111i \u1edf ph\u00eda trong\u00a0tr\u00f4i d\u1ea1t \u1edf \u0111\u1ea5y; c\u00f3 gi\u00f3 \u0110\u00f4ng B\u1eafc th\u00ec th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ec1n ch\u1ea1y \u1edf ngo\u00e0i c\u0169ng tr\u00f4i d\u1ea1t \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ec1u c\u00f9ng ch\u1ebft \u0111\u00f3i h\u1ebft c\u1ea3, hang h\u00f3a th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 n\u01a1i \u0111\u00f3. H\u1ecd Nguy\u1ec5n m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng cu\u1ed1i m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u01b0a 18 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn l\u1ea5y h\u00e0ng h\u00f3a, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 v\u00e0ng b\u1ea1c, ti\u1ec1n t\u1ec7, s\u00fang \u0111\u1ea1n\u201d.<\/i><\/div>\n<div>\n<p>Chi\u0309 m\u00f4\u0323t t\u01b0 li\u00ea\u0323u na\u0300y th\u00f4i \u0111a\u0303 no\u0301i \u0111\u01b0\u01a1\u0323c nhi\u00ea\u0300u \u0111i\u00ea\u0300u. T\u01b0\u0300 th\u00ea\u0301 ky\u0309 XVII ng\u01b0\u01a1\u0300i Vi\u00ea\u0323t \u0111a\u0303 lui t\u01a1\u0301i, ve\u0303 ba\u0309n \u0111\u00f4\u0300, \u0111\u0103\u0323t t\u00ean (r\u00e2\u0301t Vi\u00ea\u0323t), khai tha\u0301c va\u0300 th\u01b0\u0323c thi chu\u0309 quy\u00ea\u0300n tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o. Loa\u0323i t\u01b0 li\u00ea\u0323u co\u0301 c\u0103n c\u01b0\u0301 xa\u0301c \u0111a\u0301ng nh\u01b0 v\u00e2\u0323y Trung Qu\u00f4\u0301c kh\u00f4ng h\u00ea\u0300 co\u0301.Sang th\u00ea\u0301 ky\u0309 XVIII, ghi che\u0301p cu\u0309a nha\u0300 ba\u0301c ho\u0323c L\u00ea Quy\u0301 \u0110\u00f4n trong\u00a0<i>Phu\u0309 bi\u00ean ta\u0323p lu\u0323c<\/i>\u00a0co\u0300n cho bi\u00ea\u0301t chi\u0301nh quy\u00ea\u0300n chu\u0301a Nguy\u00ea\u0303n \u0111a\u0303 kh\u0103\u0309ng \u0111i\u0323nh chu\u0309 quy\u00ea\u0300n th\u00f4ng qua vi\u00ea\u0323c t\u00f4\u0309 ch\u01b0\u0301c quy cu\u0309 ca\u0301c \u0111\u01a1n vi\u0323 chuy\u00ean tra\u0301ch th\u01b0\u0323c thi c\u00f4ng vu\u0323 tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o (<i>\u0110\u00f4\u0323i Hoa\u0300ng Sa<\/i>\u00a0va\u0300\u00a0<i>\u0110\u00f4\u0323i B\u0103\u0301c Ha\u0309i<\/i>), quy \u0111i\u0323nh ro\u0303 ra\u0300ng v\u00ea\u0300 phi\u00ean ch\u00ea\u0301, ph\u00e2n ro\u0303 \u0111i\u0323a ph\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u0323c hi\u00ea\u0323n, quy tri\u0300nh, thu\u0309 tu\u0323c va\u0300 nhi\u00ea\u0323m vu\u0323 cu\u0323 th\u00ea\u0309: \u201c<i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u1ecd Nguy\u1ec5n \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng Sa 70 su\u1ea5t, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 An V\u0129nh sung v\u00e0o, lu\u00e2n phi\u00ean nhau h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee9 v\u00e0o th\u00e1ng ba nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111i l\u00e0m sai d\u1ecbch, mang l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7 \u0103n 6 th\u00e1ng, \u0111i b\u1eb1ng 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u00e2u nh\u1ecf ra bi\u1ec3n, ba ng\u00e0y ba \u0111\u00eam m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o n\u00e0y&#8230;\u00a0<\/i><i>L\u00e2\u0301y \u0111\u01b0\u01a1\u0323c \u0111\u01b0\u01a1\u0323c ho\u0301a v\u00e2\u0323t cu\u0309a ta\u0300u nh\u01b0 g\u01b0\u01a1m, ti\u00ea\u0300n ba\u0323c, \u0111\u00f4\u0300 \u0111\u00f4\u0300ng, kh\u00f4\u0301i thi\u00ea\u0301c, kh\u00f4\u0301i chi\u0300, su\u0301ng, \u0111\u00f4\u0300 s\u01b0\u0301, nga\u0300 voi, sa\u0301p ong, \u0111\u00f4\u0300i m\u00f4\u0300i, ha\u0309i s\u00e2m, vo\u0309 \u00f4\u0301c\u2026r\u00e2\u0301t nhi\u00ea\u0300u. \u0110\u00ea\u0301n tha\u0301ng Ta\u0301m thi\u0300 v\u00ea\u0300 , va\u0300o c\u01b0\u0309a Eo, \u0111\u00ea\u0301n tha\u0300nh Phu\u0301 Xu\u00e2n \u0111\u00ea\u0309 n\u00f4\u0323p. C\u00e2n \u0111i\u0323nh ha\u0323ng xong m\u01a1\u0301i cho \u0111em ba\u0301n ri\u00eang ca\u0301c th\u01b0\u0301 \u00f4\u0301c v\u00e2n, ha\u0309i ba, ha\u0309i s\u00e2m, r\u00f4\u0300i li\u0303nh tr\u01a1\u0309 v\u00ea\u0300\u00a0<\/i>\u201d.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<div>\n<div>Nh\u01b0\u0303ng c\u00f4ng vi\u00ea\u0323c cu\u0309a ca\u0301c \u0111\u00f4\u0323i \u0111\u0103\u0323c nhi\u00ea\u0323m na\u0300y \u0111\u01b0\u01a1\u0323c qua\u0309n ly\u0301 r\u00e2\u0301t ch\u0103\u0323t che\u0303. L\u00ea Quy\u0301 \u0110\u00f4n \u0111a\u0303 t\u00e2\u0323n m\u0103\u0301t xem s\u00f4\u0309 ghi che\u0301p cu\u0309a m\u00f4\u0323t vi\u00ean Cai \u0111\u00f4\u0323i t\u00ean la\u0300 Thuy\u00ean va\u0300 cho bi\u00ea\u0301t: \u201c<i>N\u0103m Nh\u00e2m Ngo\u0323 l\u01b0\u01a1\u0323m \u0111\u01b0\u01a1\u0323c 30 h\u00f4\u0301t ba\u0323c; n\u0103m Gia\u0301p Th\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1\u0323c 5.100 c\u00e2n thi\u00ea\u0301c; n\u0103m \u00c2\u0301t D\u00e2\u0323u \u0111\u01b0\u01a1\u0323c 126 h\u00f4\u0301t ba\u0323c<\/i>\u2026 \u201d<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a>.<\/div>\n<\/div>\n<div>\n<div>N\u0103m 1802 tri\u00ea\u0300u Nguy\u00ea\u0303n tha\u0300nh l\u00e2\u0323p, x\u00e2y d\u01b0\u0323ng m\u00f4\u0323t chi\u0301nh quy\u00ea\u0300n cai tri\u0323 th\u00f4\u0301ng nh\u00e2\u0301t t\u01b0\u0300 B\u0103\u0301c chi\u0301 Nam. Ti\u00ea\u0301p tu\u0323c duy tri\u0300 s\u01b0\u0323 hi\u00ea\u0323n di\u00ea\u0323n va\u0300 khai tha\u0301c ca\u0301c ngu\u00f4\u0300n l\u01a1\u0323i nh\u01b0 ca\u0301c chu\u0301a Nguy\u00ea\u0303n, ca\u0301c hoa\u0300ng \u0111\u00ea\u0301 \u0111\u0103\u0323c bi\u00ea\u0323t quan t\u00e2m \u0111\u00ea\u0301n vi\u00ea\u0323c cu\u0309ng c\u00f4\u0301 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n la\u0303nh ha\u0309i va\u0300 tr\u00ean ca\u0301c \u0111a\u0309o, trong \u0111o\u0301 co\u0301 Hoa\u0300ng Sa va\u0300 Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa. Ca\u0301c nha\u0300 nghi\u00ean c\u01b0\u0301u \u0111a\u0303 tr\u01b0ng ra \u0111\u01b0\u01a1\u0323c r\u00e2\u0301t nhi\u00ea\u0300u \u0111oa\u0323n chi\u0301nh s\u01b0\u0309, ca\u0301c v\u0103n ki\u00ea\u0323n chi\u0301nh th\u01b0\u0301c (ch\u00e2u ba\u0309n) va\u0300 nh\u01b0\u0303ng chi\u0309 du\u0323, s\u0103\u0301c l\u00ea\u0323nh do hoa\u0300ng \u0111\u00ea\u0301 tr\u01b0\u0323c ti\u00ea\u0301p ban ra v\u00ea\u0300 ca\u0301c c\u00f4ng vi\u00ea\u0323c li\u00ean quan \u0111\u00ea\u0301n hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o, nh\u01b0 vi\u00ea\u0323c vua Gia Long ra l\u00ea\u0323nh cho qu\u00e2n \u0111\u00f4\u0323i ra d\u01b0\u0323ng m\u00f4\u0301c c\u0103m c\u01a1\u0300 va\u0300o n\u0103m 1816, vua Minh M\u00ea\u0323nh tr\u01b0\u0323c ti\u00ea\u0301p x\u01b0\u0309 ly\u0301 vi\u00ea\u0323c th\u01b0\u01a1\u0309ng pha\u0323t \u0111\u00f4\u0301i v\u01a1\u0301i ca\u0301c si\u0303 quan va\u0300 bi\u0300nh li\u0301nh th\u01b0\u0323c thi c\u00f4ng vu\u0323; tr\u01b0\u0323c ti\u00ea\u0301p ph\u00ea duy\u00ea\u0323t k\u00ea\u0301 hoa\u0323ch x\u00e2y chu\u0300a cu\u0300ng vi\u00ea\u0323c ph\u00e2n b\u00f4\u0309 ng\u00e2n sa\u0301ch va\u0300 nh\u00e2n l\u01b0\u0323c th\u01b0\u0323c hi\u00ea\u0323n ca\u0301c c\u00f4ng vi\u00ea\u0323c \u0111o\u0301\u2026<\/div>\n<div>Nh\u01b0\u0303ng c\u0103n c\u01b0\u0301 kh\u00f4ng th\u00ea\u0309 xa\u0301c \u0111a\u0301ng h\u01a1n la\u0300 cu\u0300ng v\u01a1\u0301i nh\u01b0\u0303ng t\u01b0 li\u00ea\u0323u \u0111\u01b0\u01a1\u0323c ghi che\u0301p trong ca\u0301c b\u00f4\u0323 chi\u0301nh s\u01b0\u0309, ca\u0301c t\u01b0 li\u00ea\u0323u trong kho l\u01b0u tr\u01b0\u0303, chu\u0309 quy\u00ea\u0300n Vi\u00ea\u0323t Nam co\u0300n hi\u00ea\u0309n hi\u00ea\u0323n trong ca\u0301c ca\u0301c ta\u0300i li\u00ea\u0323u \u0111\u01b0\u01a1\u0323c l\u01b0u gi\u01b0\u0303 trong d\u00e2n nh\u01b0 nh\u01b0\u0303ng di v\u00e2\u0323t cu\u0309a ti\u00ea\u0300n nh\u00e2n la\u0300 nh\u01b0\u0303ng ng\u01b0\u01a1\u0300i tham gia \u0110\u00f4\u0323i Hoa\u0300ng Sa va\u0300 \u0110\u00f4\u0323i B\u0103\u0301c Ha\u0309i. \u0110o\u0301 co\u0300n la\u0300 nh\u01b0\u0303ng di ti\u0301ch nh\u01b0 mi\u00ea\u0301u th\u01a1\u0300, nghi l\u00ea\u0303 t\u00ea\u0301 s\u00f4\u0301ng ca\u0301c binh li\u0301nh Hoa\u0300ng Sa tr\u01b0\u01a1\u0301c khi \u0111i la\u0300m nhi\u00ea\u0323m vu\u0323\u2026<\/div>\n<div>Co\u0301 th\u00ea\u0309 no\u0301i \u0111\u00ea\u0301n th\u01a1\u0300i Nguy\u00ea\u0303n, chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a Vi\u00ea\u0323t nam tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa va\u0300 Tr\u01b0\u01a1ng Sa \u0111a\u0303 \u0111\u01b0\u01a1\u0323c thi\u00ea\u0301t l\u00e2\u0323p va\u0300 th\u01b0\u0323c thi m\u00f4\u0323t ca\u0301ch \u0111\u00e2\u0300y \u0111u\u0309 va\u0300 toa\u0300n ve\u0323n, kh\u00f4ng co\u0301 s\u01b0\u0323 tranh ch\u00e2\u0301p na\u0300o. Chi\u0301nh vi\u0300 v\u00e2\u0323y, khi \u0111a\u0301nh chi\u00ea\u0301m \u0111\u01b0\u01a1\u0323c Vi\u00ea\u0323t Nam, Pha\u0301p \u0111a\u0303 m\u0103\u0323c nhi\u00ean \u0111\u0103\u0323t quy\u00ea\u0300n qua\u0309n ly\u0301 cu\u0309a chi\u0301nh quy\u00ea\u0300n \u0111\u00f4 h\u00f4\u0323 l\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o. Ng\u01b0\u01a1\u0300i Pha\u0301p \u0111a\u0303 cho x\u00e2y d\u01b0\u0323ng ca\u0301c \u0111a\u0300i khi\u0301 t\u01b0\u01a1\u0323ng, tra\u0323m quan tr\u0103\u0301c va\u0300 c\u0103\u0301t \u0111\u0103\u0323t li\u0301nh \u0111\u00f4\u0300n tru\u0301 tr\u00ean ca\u0301c \u0111a\u0309o.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>N\u0103m 1950 chi\u0301nh phu\u0309 Pha\u0301p chuy\u00ea\u0309n giao quy\u00ea\u0300n qua\u0309 ly\u0301 hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o cho chi\u0301nh phu\u0309 Qu\u00f4\u0301c gia Vi\u00ea\u0323t Nam. Thu\u0309 hi\u00ea\u0301n Trung ph\u00e2\u0300n Phan V\u0103n Giao la\u0300 ng\u01b0\u01a1\u0300i \u0111\u01b0\u0301ng ra ti\u00ea\u0301p nh\u00e2\u0323n. Chi\u0309 h\u01a1n m\u00f4\u0323t n\u0103m sau, va\u0300o tha\u0301ng 8 n\u0103m 1951 T\u00e2n Hoa xa\u0303 Trung Qu\u00f4\u0301c l\u00ean ti\u00ea\u0301ng \u201c<i>kh\u0103\u0309ng \u0111i\u0323nh quy\u00ea\u0300n cu\u0309a Trung Qu\u00f4\u0301c \u0111\u00f4\u0301i v\u01a1\u0301i T\u00e2y Sa va\u0300 Nam Sa<\/i>\u201d. \u0110\u00e2y la\u0300 l\u00e2\u0300n \u0111\u00e2\u0300u ti\u00ean Trung Qu\u00f4\u0301c tuy\u00ean b\u00f4\u0301 c\u00f4ng khai v\u00ea\u0300 v\u00e2\u0301n \u0111\u00ea\u0300 na\u0300y. Tr\u01b0\u01a1\u0301c ti\u0300nh hi\u0300nh \u0111o\u0301, nga\u0300y 7 tha\u0301ng 9 n\u0103m 1951 ta\u0323i H\u00f4\u0323i nghi\u0323 San Francisco, Thu\u0309 t\u01b0\u01a1\u0301ng ki\u00eam B\u00f4\u0323 tr\u01b0\u01a1\u0309ng Ngoa\u0323i giao cu\u0309a chi\u0301nh phu\u0309 Qu\u00f4\u0301c gia Vi\u00ea\u0323t Nam Tr\u00e2\u0300n V\u0103n H\u01b0\u0303u long tro\u0323ng tuy\u00ean b\u00f4\u0301 v\u00ea\u0300 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n Vi\u00ea\u0323t Nam tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa va\u0300 Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa. Kh\u00f4ng co\u0301 b\u00e2\u0301t c\u01b0\u0301 s\u01b0\u0323 pha\u0309n \u0111\u00f4\u0301i na\u0300o tr\u01b0\u01a1\u0301c l\u01a1\u0300i tuy\u00ean b\u00f4\u0301 \u0111o\u0301. Trong khi\u0301 \u0111o\u0301 co\u0301 y\u0301 ki\u00ea\u0301n giao hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o na\u0300y cho CHND Trung Hoa \u0111a\u0303 bi\u0323 48\/51 phi\u00ea\u0301u ch\u00f4\u0301ng.<\/div>\n<\/div>\n<div>\n<div>Trong th\u01a1\u0300i gian Vi\u00ea\u0323t Nam ta\u0323m th\u01a1\u0300i bi\u0323 chia c\u0103\u0301t la\u0300m hai mi\u00ea\u0300n, hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o n\u0103\u0300m phi\u0301a nam vi\u0303 tuy\u00ea\u0301n 17 n\u00ean thu\u00f4\u0323c quy\u00ea\u0300n qua\u0309n ly\u0301 cu\u0309a Chi\u0301nh quy\u00ea\u0300n Vi\u00ea\u0323t Nam C\u00f4\u0323ng hoa\u0300. Chi\u0301nh phu\u0309 Vi\u00ea\u0323t Nam C\u00f4\u0323ng ho\u0300a \u0111a\u0303 ti\u00ea\u0301p nh\u00e2\u0323n qua\u0309n ly\u0301, s\u0103\u0301p \u0111\u0103\u0323t la\u0323i \u0111\u01a1n vi\u0323 ha\u0300nh chi\u0301nh va\u0300 li\u00ean tu\u0323c co\u0301 nh\u01b0\u0303ng tuy\u00ean b\u00f4\u0301 va\u0300 ha\u0300nh \u0111\u00f4\u0323ng ch\u00f4\u0301ng la\u0323i ca\u0301c ha\u0300nh vi khi\u00eau khi\u0301ch ho\u0103\u0323c nh\u01b0\u0303ng y\u00eau sa\u0301ch \u0111o\u0300i chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a Trung Qu\u00f4\u0301c.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>N\u0103m 1974, sau nhi\u00ea\u0300u l\u00e2\u0300n \u0111\u00f4\u0323t ki\u0301ch, Trung Qu\u00f4\u0301c \u0111a\u0303 c\u00f4ng khai du\u0300ng vu\u0303 l\u01b0\u0323c chi\u00ea\u0301m ca\u0301c \u0111a\u0309o thu\u00f4\u0323c qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa. \u0110\u00e2y la\u0300 ha\u0300nh vi tra\u0301i v\u01a1\u0301i t\u00e2\u0301t ca\u0309 mo\u0323i lu\u00e2\u0323t pha\u0301p va\u0300 c\u00f4ng \u01b0\u01a1\u0301c qu\u00f4\u0301c t\u00ea\u0301 v\u00ea\u0300 thu\u0323 \u0111\u0103\u0301c la\u0303nh th\u00f4\u0309. Nh\u01b0ng cu\u0303ng t\u01b0\u0300 \u0111\u00e2y Trung\u00a0Qu\u00f4\u0301c nga\u0300y ca\u0300ng \u0111\u00e2\u0309y ma\u0323nh vi\u00ea\u0323c tuy\u00ean truy\u00ea\u0300n, ca\u0301c bi\u00ea\u0323n pha\u0301p ngoa\u0323i giao va\u0300 gia t\u0103ng s\u01b0\u0301c e\u0301p qu\u00e2n s\u01b0\u0323 \u0111\u00ea\u0309 \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng kh\u0103\u0309ng \u0111i\u0323nh chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a mi\u0300nh kh\u00f4ng chi\u0309 tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa va\u0300 Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa ma\u0300 co\u0300n v\u01a1\u0301i ca\u0309 ph\u00e2\u0300n l\u01a1\u0301n bi\u00ea\u0309n \u0110\u00f4ng th\u00f4ng qua y\u00eau sa\u0301ch \u0111\u01b0\u01a1\u0300ng 9 \u0111oa\u0323n. N\u0103m 1988 Trung Qu\u00f4\u0301c la\u0323i m\u00f4\u0323t l\u00e2\u0300n n\u01b0\u0303a du\u0300ng vu\u0303 l\u01b0\u0323c \u0111\u00ea\u0309 chi\u00ea\u0301m ca\u0301c \u0111a\u0309o Ch\u01b0\u0303 Th\u00e2\u0323p, Ch\u00e2u Vi\u00ean, Ga Ven, T\u01b0 Nghi\u0303a, Ga\u0323c Ma va\u0300 Xu Bi thu\u00f4\u0323c qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa<a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">[20]<\/a>.<\/div>\n<div>Chi\u0301nh phu\u0309 Vi\u00ea\u0323t Nam lu\u00f4n ki\u00ean tri\u0300 v\u01a1\u0301i \u0111\u01b0\u01a1\u0300ng l\u00f4\u0301i s\u01b0\u0309 du\u0323ng ca\u0301c bi\u00ea\u0323n pha\u0301p ho\u0300a bi\u0300nh va\u0300 t\u00f4n tro\u0323ng ca\u0301c \u0111i\u00ea\u0300u \u01b0\u01a1\u0301c qu\u00f4\u0301c t\u00ea\u0301 \u0111\u00ea\u0309 gia\u0309i quy\u00ea\u0301t tranh ch\u00e2\u0301p. Tuy nhi\u00ean, th\u00f4ng qua ca\u0301c tuy\u00ean b\u00f4\u0301 cu\u0309a nh\u01b0\u0303ng ng\u01b0\u01a1\u0300i \u0111\u01b0\u0301ng \u0111\u00e2\u0300u \u0111\u00e2\u0301t n\u01b0\u01a1\u0301c, va\u0300 tha\u0301i \u0111\u00f4\u0323 cu\u0309a nh\u00e2n d\u00e2n, Vi\u00ea\u0323t Nam lu\u00f4n to\u0309 ro\u0303 tha\u0301i \u0111\u00f4\u0323 c\u01b0\u01a1ng quy\u00ea\u0301t ba\u0309o v\u00ea\u0323 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n thi\u00eang li\u00eang cu\u0309a mi\u0300nh, kh\u00f4ng pha\u0309i chi\u0309 b\u0103\u0300ng l\u01a1\u0300i no\u0301i ma\u0300 b\u0103\u0300ng ca\u0309 ha\u0300nh \u0111\u00f4\u0323ng khi c\u00e2\u0300n thi\u00ea\u0301t.<\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<div>\n<div><b><i>K\u00ea\u0301t lu\u00e2\u0323n<\/i><\/b><\/div>\n<div>Bi\u00ea\u0309n \u0110\u00f4ng \u0111ang no\u0301ng l\u00ean. Cu\u0300ng v\u01a1\u0301i nh\u01b0\u0303ng bi\u00ea\u0323n pha\u0301p qu\u00e2n s\u01b0\u0323, ngoa\u0323i giao, truy\u00ea\u0300n th\u00f4ng ma\u0300 ca\u0301c b\u00ean co\u0301 li\u00ean quan \u0111\u00ea\u0300u \u0111ang c\u00f4\u0301 g\u0103\u0301ng \u0111\u00e2\u0309y ma\u0323nh, vi\u00ea\u0323c nghi\u00ean c\u01b0\u0301u \u0111\u00ea\u0309 hi\u00ea\u0309u s\u00e2u s\u0103\u0301c va\u0300 x\u00e2y d\u01b0\u0323ng nh\u01b0\u0303ng lu\u00e2\u0323n c\u01b0\u0301 khoa ho\u0323c ho\u0323c cho vi\u00ea\u0323c kh\u0103\u0309ng \u0111i\u0323nh chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a Vi\u00ea\u0323t Nam tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa va\u0300 Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa la\u0300 v\u00f4 cu\u0300ng c\u00e2\u0301p thi\u00ea\u0301t.<\/div>\n<div>Co\u0301 th\u00ea\u0309 no\u0301i Trung Qu\u00f4\u0301c \u0111a\u0303 \u0111i tr\u01b0\u01a1\u0301c Vi\u00ea\u0323t Nam kha\u0301 l\u00e2u trong vi\u00ea\u0323c t\u00e2\u0323p h\u01a1\u0323p l\u01b0\u0323c l\u01b0\u01a1\u0323ng va\u0300 t\u00f4\u0309 ch\u01b0\u0301c nghi\u00ean c\u01b0\u0301u \u0111\u00ea\u0309 x\u00e2y d\u01b0\u0323ng lu\u00e2\u0323n ch\u01b0\u0301ng khoa ho\u0323c va\u0300 c\u01a1 s\u01a1\u0309 pha\u0301p ly\u0301 v\u00ea\u0300 chu\u0309 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n trung Qu\u00f4\u0301c tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o ma\u0300 ho\u0323 go\u0323i la\u0300 T\u00e2y Sa va\u0300 Nam Sa. S\u01b0\u0323 c\u00f4\u0301 g\u0103\u0301ng \u0111o\u0301 \u0111a\u0303 \u0111\u01b0\u01a1\u0323c th\u00ea\u0309 hi\u00ea\u0323n trong m\u00f4\u0323t b\u00f4\u0323 sa\u0301ch da\u0300y d\u0103\u0323n v\u01a1\u0301i s\u01b0\u0323 tham gia cu\u0309a \u0111\u00f4ng \u0111a\u0309o gi\u01a1\u0301i hoa\u0323c gia\u0309 Trung Qu\u00f4\u0301c. Tuy nhi\u00ean, cho \u0111\u00ea\u0301n nay nh\u01b0\u0303ng lu\u00e2\u0323n ly\u0301 \u0111\u01b0a ra nga\u0300y ca\u0300ng b\u00f4\u0323c l\u00f4\u0323 nh\u01b0\u0303ng nh\u01b0\u01a1\u0323c \u0111i\u00ea\u0309m va\u0300 ha\u0323n ch\u00ea\u0301. T\u01b0 li\u00ea\u0323u \u0111\u01b0\u01a1\u0323c t\u00e2\u0323p h\u01a1\u0323p va\u0300 tri\u0301ch d\u00e2\u0303n ph\u00e2\u0300n nhi\u00ea\u0300u bi\u0323 c\u0103\u0301t xe\u0301n, ga\u0301n ghe\u0301p va\u0300 gia\u0309i thi\u0301ch t\u01b0 bi\u00ea\u0323n va\u0300 khi\u00ean c\u01b0\u01a1\u0303ng. \u0110o\u0301 la\u0300 ch\u01b0a k\u00ea\u0309 \u0111\u00ea\u0301n nh\u01b0\u0303ng m\u00e2u thu\u00e2\u0303n gi\u01b0\u0303a t\u01b0 li\u00ea\u0323u na\u0300y va\u0300 t\u01b0 li\u00ea\u0323u kha\u0301c. Kh\u00f4ng pha\u0309i ng\u00e2\u0303u nhi\u00ean ma\u0300 trong gi\u01a1\u0301i ho\u0323c ga\u0309i qu\u00f4\u0301c t\u00ea\u0301 nga\u0300y ca\u0300ng co\u0301 nhi\u00ea\u0300u ng\u01b0\u01a1\u0300i pha\u0309n ba\u0301c lu\u00e2\u0323n ly\u0301 cu\u0309a Trung Qu\u00f4\u0301c. Th\u00e2\u0323m chi\u0301 ngay ca\u0309 ho\u0323c gia\u0309 Trung Qu\u00f4\u0301c cu\u0303ng \u0111a\u0303 co\u0301 ng\u01b0\u01a1\u0300i l\u00ean ti\u00ea\u0301ng ph\u00ea pha\u0301n.<\/div>\n<div>Trong khi \u0111o\u0301 r\u00e2\u0301t \u0111a\u0301ng ghi nh\u00e2\u0323n nh\u01b0\u0303ng c\u00f4\u0301 g\u0103\u0301ng h\u00ea\u0301t s\u01b0\u0301c l\u01a1\u0301n lao cu\u0309a ca\u0301c c\u01a1 quan co\u0301 tra\u0301ch nhi\u00ea\u0323m, gi\u01a1\u0301i nghi\u00ean c\u01b0\u0301u va\u0300 cu\u0309a toa\u0300n th\u00ea\u0309 nh\u00e2n d\u00e2n ca\u0309 trong va\u0300 ngoa\u0300i n\u01b0\u01a1\u0301c trong vi\u00ea\u0323c s\u01b0u t\u00e2\u0300m, hi\u00ea\u0301n t\u0103\u0323ng ta\u0300i li\u00ea\u0323u va\u0300 c\u00f4ng b\u00f4\u0301 nh\u01b0\u0303ng k\u00ea\u0301t qua\u0309 nghi\u00ean c\u01b0\u0301u, khi\u00ea\u0301n cho lu\u00e2\u0323n c\u01b0\u0301 khoa ho\u0323c va\u0300 c\u0103n c\u01b0\u0301 pha\u0301p ly\u0301 v\u00ea\u0300 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a Vi\u00ea\u0323t Nam nga\u0300y ca\u0300ng da\u0300y d\u0103\u0323n th\u00eam.<\/div>\n<div>Nh\u01b0 m\u00f4\u0323t ch\u00e2n ly\u0301 kha\u0301ch quan, Hoa\u0300ng Sa va\u0300 Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa la\u0300 hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o cu\u0309a Vi\u00ea\u0323t Nam n\u00ean nh\u01b0\u0303ng t\u01b0 li\u00ea\u0323u va\u0300 ch\u01b0\u0301ng c\u01a1\u0301 kh\u0103\u0309ng \u0111i\u0323nh chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a Vi\u00ea\u0323t Nam cu\u0303ng v\u01a1\u0301i th\u01a1\u0300i gian nga\u0300y ca\u0300ng tr\u01a1\u0309 n\u00ean ro\u0303 ra\u0300ng va\u0300 phong phu\u0301 th\u00eam. Trong s\u01b0\u0323 nghi\u00ea\u0323p \u0111\u00e2\u0301u tranh ba\u0309o v\u00ea\u0323 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n la\u0303nh ha\u0309i va\u0300 tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o na\u0300y, gi\u01a1\u0301i khoa ho\u0323c gi\u01b0\u0303 m\u00f4\u0323t vai tro\u0300 v\u00f4 cu\u0300ng quan tro\u0323ng.\/.<\/div>\n<div>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\" \/>\n<\/div>\n<div>\n<div id=\"ftn1\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0\u97e9\u632f\u534e(\u4e3b\u7f16):\u00a0\u6211\u570b\u5357\u6d77\u8af8\u5cf6\u53f2\u6599\u6ed9\u7f16\u00a0.\u00a0\u53a6\u95e8\u5927\u5b66\u5357\u6d0b\u7814\u7a76\u9662\u51fa\u72481985\u00a0\u5e74.\u00a0\u4e1c\u65b9\u51fa\u7248\u793e1988\u00a0\u5e747\u6708\u7b2c1\u7248<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn2\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref2\" name=\"_ftn2\"><i><b>[2]<\/b><\/i><\/a><span style=\"font-size: small;\"><i>\u00a0Ph\u00e2\u0300n l\u01a1\u0301n ca\u0301c ta\u0300i li\u00ea\u0323u\u00a0na\u0300y \u0111\u00ea\u0300u \u0111\u01b0\u01a1\u0323c d\u00e2\u0303n la\u0323i trong sa\u0301ch Tha\u0301i Bi\u0300nh ng\u01b0\u0323 la\u0303m (<\/i>\u592a\u5e73\u5fa1\u89a7<i>,) cu\u0309a Ly\u0301 Ph<\/i><i>\u01b0<\/i><i>\u01a1\u0323<\/i><i>ng ,\u0111\u01b0\u01a1\u0323c bi\u00ean soa\u0323n va\u0300o th\u01a1\u0300i T\u00f4\u0301ng, mu\u00f4\u0323n h\u01a1n th\u01a1\u0300i cu\u0309a ca\u0301c nguy\u00ean ta\u0301c.<\/i><\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn3\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref3\" name=\"_ftn3\"><i><b>[3]<\/b><\/i><\/a><span style=\"font-size: small;\"><i>\u00a0<\/i>\u97e9\u632f\u534e\u00a0(\u4e3b\u7f16),\u00a0<i>Sa\u0301ch \u0111a\u0303 d\u00e2\u0303n tr. 33-37<\/i><\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn4\">\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a>\u00a0Co\u0301 th\u00ea\u0309 xem th\u00eam L\u01b0u V\u0103n L\u01a1\u0323i :\u00a0<i>Cu\u1ed9c tranh ch\u1ea5p Vi\u1ec7t-Trung v\u1ec1 hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng Sa v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Sa<\/i>, NXB C\u00f4ng an Nh\u00e2n d\u00e2n, 1995;\u00a0Roderik Ptak:\u00a0<i>Ca\u0301c \u0111a\u0309o \u01a1\u0309 bi\u00ea\u0309n \u0111\u00f4ng theo ca\u0301c ta\u0300i li\u00ea\u0323u cu\u0309a Trung Qu\u00f4\u0301c<\/i>; H\u00f4\u0300 Ba\u0323ch Tha\u0309o:\u00a0<i>Ph\u1ea3n bi\u1ec7n l\u1eadp lu\u1eadn c\u1ee7a nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u H\u00e0n Ch\u1ea5n Hoa v\u1ec1 l\u00e3nh v\u1ef1c s\u1eed \u0111\u1ecba c\u1ed5 c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Bi\u1ec3n \u00d0\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eadp trong t\u00e1c ph\u1ea9m Ng\u00e3 qu\u1ed1c Nam h\u1ea3i ch\u01b0 s\u1ea3o S\u1eed li\u1ec7u h\u1ed1i bi\u00ean\u2026<\/i><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn5\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a><span style=\"font-size: small;\">\u00a0\u00a0J.M.Buch\u00a0:\u00a0<i>La Compagnie des Indes Neerlandaises<\/i>\u00a0<i>et<\/i>\u00a0<i>l&#8217;Indochine<\/i>.\u00a0Bulletin de l&#8217; Ecole Francaise d&#8217; Extr\u00eame Orient, tome XXXVI, 1936,\u00a0p.134<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn6\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a>\u00a0Jean Yves Clayes:\u00a0<i>Myst\u00e8re des atolls &#8211; Journal de voyage aux Paracels<\/i>.\u00a0Indochine\u00a0No\u00a046-1941.<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn7\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a><span style=\"font-size: small;\">\u00a0\u00a0\u00a0D\u1eabn l\u1ea1i theo\u00a0G.Taboulet:\u00a0<i>La geste Francaise en Indochine<\/i>, tome\u00a0I, Paris 1955, p.145 -151<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn8\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a><span style=\"font-size: small;\">\u00a0\u00a0\u00a0Bulletin des Amis du vieux Hu\u1ebf, 1923, p.275<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn9\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a><span style=\"font-size: small;\">\u00a0\u00a0Jean Louis Taberd:\u00a0<i>Note on the Geography of Cohinchina<\/i>.\u00a0Journal of the Asiatic Society of Bengal, tome\u00a0VI, 1837, p.745\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn10\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a><span style=\"font-size: small;\">\u00a0K.Gutzlaff:\u00a0<i>Geopraphy of the Cochinchinese Empire<\/i>.\u00a0The Journal of the Royal Geographical Society of London, tome\u00a019,1849, p. 93.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn11\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a><span style=\"font-size: small;\">\u00a0\u00a0\u00a0Adriano Balbi:\u00a0<i>Compendio di Geografia<\/i>, Livorno 1854, p.641<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn12\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a><span style=\"font-size: small;\">\u00a0\u91cb\u5927\u6c55\u00a0:\u00a0\u6d77\u5916\u8a18\u4e8b\u00a0.\u4e2d\u534e\u4e66\u5c40,1987 ,\u00a0\u4e0a\u518a,\u5377\u4e09<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn13\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a><span style=\"font-size: small;\">\u00a0\u00a0L\u00ea Qu\u00fd \u0110\u00f4n:<i>\u00a0To\u00e0n t\u1eadp<\/i>\u00a0<i>t\u00e2\u0323p<\/i>\u00a0I (<i>Ph\u1ee7 Bi\u00ean t\u1ea1p l\u1ee5c<\/i>), NXB Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i, H\u00e0 N\u1ed9i, 1977, tr. 116.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn14\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a>\u00a0\u00a0 B\u00e1o c\u00e1o c\u1ee7a To\u00e0n quy\u1ec1n \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng g\u1eedi B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng B\u1ed9 Thu\u1ed9c \u0111\u1ecba<i>,\u00a0<\/i>d\u00e2\u0303n theo Monique Chemillier \u2013 Gendreau<i>: Ch\u1ee7 quy\u1ec1n tr\u00ean hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng Sa v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Sa, ph\u1ee5 l\u1ee5c s\u1ed1 5 (La souverainet\u00e9 sur les archipels Paracels et Spratleys. L\u2019Harmattan Paris, 3\/1996).\u00a0<\/i>NXB\u00a0Ch\u00ednh tr\u1ecb qu\u1ed1c gia (S\u1ef1 th\u1eadt), 2011.<\/div>\n<div>\u00a0[15]<span style=\"font-size: small;\">\u00a0\u00a0D\u00e2\u0303n theo\u00a0<i>Trung Qu\u1ed1c t\u1eebng lu\u00f4n th\u1eeba nh\u1eadn \u201cHo\u00e0ng Sa l\u00e0 c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam<\/i>\u0111\u0103ng tr\u00ean Infonet (B\u00f4\u0323 Th\u00f4ng tin &amp; Truy\u00ea\u0300n th\u00f4ng,nga\u0300y 04\/05\/2013<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn16\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u97e9\u632f\u534e(\u4e3b\u7f16):\u00a0<i>\u6211\u570b\u5357\u6d77\u8af8\u5cf6\u53f2\u6599\u6ed9<\/i><i>\u7f16<\/i>\u00a0.\u00a0\u53a6\u95e8\u5927\u5b66\u5357\u6d0b\u7814\u7a76\u9662\u51fa\u72481985\u00a0\u5e74.\u00a0\u4e1c\u65b9\u51fa\u7248\u793e1988\u00a0\u5e747\u6708\u7b2c1\u7248,tr.115<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn17\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a><span style=\"font-size: small;\">\u00a0Qu\u00f4\u0301c s\u01b0\u0309 qua\u0301n tri\u00ea\u0300u Nguy\u00ea\u0303n:\u00a0<i>\u0110a\u0323i Nam th\u01b0\u0323c lu\u0323c chi\u0301nh bi\u00ean<\/i>. NXB Gia\u0301o du\u0323c, T.4, tr.673<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn18\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a><span style=\"font-size: small;\">\u00a0D\u00e2\u0303n theo Nguy\u00ea\u0303n Nha\u0303:\u00a0<i>Nh\u01b0\u0303ng b\u0103\u0300ng ch\u01b0\u0301ng v\u00ea\u0300 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n cu\u0309a Vi\u00ea\u0323t Nam \u0111\u00f4\u0301i v\u01a1\u0301i hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoa\u0300ng Sa, Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa<\/i>. NXB Gia\u0301o du\u0323c, 2013, tr. 40.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn19\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a><span style=\"font-size: small;\">\u00a0\u00a0L\u00ea Qu\u00fd \u0110\u00f4n:<i>\u00a0S\u0110D<\/i>, tr. 115-116.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"ftn20\">\n<div><a title=\"\" href=\"https:\/\/vnu.edu.vn\/ttsk\/?C2490\/N15346\/Can-cu%CC%81-khoa-ho%CC%A3c-ve%CC%80-chu%CC%89-quye%CC%80n-cu%CC%89a-Vie%CC%A3t-Nam-tren-hai-qua%CC%80n-da%CC%89o-Hoa%CC%80ng-Sa-va%CC%80-Truo%CC%80ng-Sa.htm#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a><span style=\"font-size: small;\">\u00a0Nh\u01b0\u0303ng chi ti\u00ea\u0301t cu\u0323 th\u00ea\u0309 v\u00ea\u0300 ca\u0301c ngu\u00f4\u0300n ta\u0300i li\u00ea\u0323u r\u00e2\u0301t phong phu\u0301 v\u00ea\u0300 chu\u0309 quy\u00ea\u0300n Vi\u00ea\u0323t Nam tr\u00ean hai qu\u00e2\u0300n \u0111a\u0309o Hoiafng Sa va\u0300 Tr\u01b0\u01a1\u0300ng Sa co\u0301 th\u00ea\u0309 tham kha\u0309o th\u00eam c\u00f4ng tri\u0300nh cu\u0309a ca\u0301c ta\u0301c gia\u0309 Hoa\u0300ng Xu\u00e2n Ha\u0303n, Nguy\u00ea\u0303n Nha\u0303,\u00a0<i>Nguy\u1ec5n H\u1ed3ng Thao, Tr\u00e2\u0300n C\u00f4ng Tru\u0323c\u2026<\/i><\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<table class=\"tblnews_conten_cate\" border=\"0\" cellspacing=\"0px\" cellpadding=\"0px\">\n<tbody>\n<tr>\n<td align=\"right\">\u00a0GS.TSKH Vu\u0303 Minh Giang &#8211; Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Khoa h\u1ecdc v\u00e0 \u0110\u00e0o t\u1ea1o \u0110HQGHN &#8211; VNU media<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n\n<p>Aufrufe: 597<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tha\u0301i Bi\u0300nh D\u01b0\u01a1ng\u00a0la\u0300 \u0111a\u0323i d\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng h\u00ea\u0300 y\u00ean bi\u0300nh nh\u01b0 t\u00ean go\u0323i cu\u0309a no\u0301. D\u01b0\u01a1\u0301i \u0111a\u0301y bi\u00ea\u0309n co\u0301 r\u00e2\u0301t nhi\u00ea\u0300u mi\u00ea\u0323ng nu\u0301i l\u01b0\u0309a\u00a0bao quanh l\u00f2ng ch\u1ea3o\u00a0v\u01a1\u0301i t\u00f4\u0309ng chi\u00ea\u0300u da\u0300i l\u00ean t\u01a1\u0301i tr\u00ean 4 va\u0323n km, ta\u0323o n\u00ean\u00a0m\u00f4\u0323t va\u0300nh \u0111ai \u0111i\u0323a ch\u00e2\u0301n (hay co\u0300n go\u0323i la\u0300 v\u00e0nh \u0111ai l\u1eeda), la\u0300 nguy\u00ean nh\u00e2n th\u01b0\u01a1\u0300ng xuy\u00ean g\u00e2y ra &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[39],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6264"}],"collection":[{"href":"https:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6264"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6264\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6275,"href":"https:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6264\/revisions\/6275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/east-sea.de\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}